De rechter die geschiedenis schrijft in Suriname

Cynthia Valstein-Montnor De spanning in Suriname loopt op nu de krijgsraad uitspraak zal doen over president Desi Bouterse, hoofdverdachte van de Decembermoorden.

Cynthia Valstein - Montnor, president van de krijgsraad, komt aan bij de rechtbank in Paramaribo.
Cynthia Valstein - Montnor, president van de krijgsraad, komt aan bij de rechtbank in Paramaribo. Foto Pieter Van Maele/ ANP

Voor Suriname wordt 2019 het jaar van het vonnis in het zogeheten Decembermoordenproces. Onder leiding van de Surinaamse rechter Cynthia Valstein-Montnor (63) zal een volledig uit vrouwen bestaande krijgsraad het lot bepalen van hoofdverdachte Desi Bouterse, de huidige president van Suriname. Tegen Bouterse is 20 jaar celstraf geëist voor zijn betrokkenheid bij de moord op 15 tegenstanders van zijn militaire regime op 8 december 1982. Bouterse was destijds bevelhebber van het Surinaamse leger.

De strafzaak tegen Bouterse en 24 andere verdachten dient bij de Krijgsraad en loopt al sinds 2007, destijds in een zwaar beveiligde bunker buiten Paramaribo. De zaak liep jarenlange vertragingen op, onder meer door de vele pogingen van Bouterse om aan vervolging te ontkomen.

Zo nam het parlement in 2012 op initiatief van de Nationale Democratische Partij (NDP), waarvan Bouterse de leider is, een amnestiewet aan waardoor het strafproces tijdelijk kwam stil te liggen. In juni 2016 werd deze wet door de krijgsraad verworpen. Een volgende poging van Bouterse om de aanklager zover te krijgen om de zaak stop te zetten had ook geen succes. Eind november 2018 waren de laatste zittingen, het wachten is nu op een exacte datum voor de uitspraak. De verwachting is dat het vonnis halverwege 2019 uitgesproken zal worden.

Het wordt daarmee een spannend jaar voor Suriname waarbij alle aandacht op de president van het Surinaamse Hof van Justitie tevens van de Krijgsraad, Cynthia Valstein-Montnor, gericht zal zijn. Ze studeerde Rechten in Amsterdam en Utrecht en was ooit de eerste vrouwelijke rechter van Suriname. De druk waaronder zij en haar twee mede-rechters staan loopt op nu het zover is dat het vonnis zal worden uitgesproken. Bouterse is president maar ook leider van de grootste politieke partij, de NDP wier aanhangers het proces en de Krijgsraad zwaar bekritiseren en de rechters openlijk in de media aanvallen.

Als de rechtbank meegaat met de strafeis lijkt het overigens onwaarschijnlijk dat Bouterse daadwerkelijk zijn straf uitzit. Zolang hij president is, kan hij zich beroepen op immuniteit. Desalniettemin zal de uitspraak een historisch moment zijn voor Suriname en voor de nabestaanden die al 36 jaar verlangen naar gerechtigheid in deze zaak.

    • Nina Jurna