Foto's Wouter Van Vooren

Gepakt met alcohol op? Dan heb je ‘pech’

Alcoholcontrole In België worden rond feestdagen veel bestuurders aangehouden met te veel op. „Het waren maar drie Duvels, ik was vlakbij huis.”

Rudi Vandendoorent is zenuwachtig. Hij heeft eerder „een flesje wijn” gedeeld met de vrouw die naast hem in de auto zit. En nu alcoholcontrole. Over een kwartier, hij heeft zijn wettelijk recht op uitstel aangevraagd, moet hij blazen. Met kleine tussenpozen drinkt hij het plastic flesje water in zijn hand leeg. „Twee, drie glazen, dat moet kunnen. Toch?”

Het is half negen ’s avonds, de vrijdag voor Oudejaarsavond, en dicht boven het vriespunt. Aan de N493 in de Oost-Vlaamse stad Geraardsbergen houdt een team van acht warm ingepakte agenten geroutineerd bestuurders als Vandendoorent staande. Autopapieren worden gecheckt, er wordt geblazen. Voor de felbegeerde BOB-sleutelhanger rijden sommigen zelfs expres langs de controle.

Foto Wouter Van Vooren
Foto Wouter Van Vooren
Foto Wouter Van Vooren

Anderen keren juist als ze de blauwe politielichten zien. Een van hen, teruggehaald door een motoragent, blaast even later positief: zijn rijbewijs is hij de komende uren kwijt. „Het waren maar drie Duvels en ik was vlakbij huis”, aldus de vijftiger die zijn naam niet in NRC wil. Het is de tweede keer dat hij gepakt wordt met te veel alcohol op.

Die twee, drie glazen, dat horen de agenten vaker. „Het zou makkelijker zijn als de regel was om niets te drinken”, zegt een van hen. Het maximaal toegestane alcoholgehalte voor verkeersdeelnemers is 0,5 promille.

Drie – of meer – drankjes en dan de auto instappen: het is in België niet abnormaal. Regelmatig worden burgemeesters betrapt – dit jaar zelfs een politiecommissaris. In 2015 dronk 2,7 procent van de aangehouden automobilisten te veel. In weekendnachten was dat zelfs 12 procent (in Nederland nog geen 2 procent). Het aantal daalt de laatste jaren bovendien niet, anders dan in Nederland. Dat resulteert in ongelukken: tijdens weekendnachten is haast de helft van de chauffeurs die betrokken zijn bij ongevallen beschonken.

Niet gek dus dat de bekende BOB-campagnes tegen drank in het verkeer uit dit land komen.

Foto Wouter Van Vooren

In de zone Geraardsbergen-Lierde wordt het hele jaar door streng gecontroleerd: het meest van heel België. „De werkloosheid in de regio is wat hoger, een groter deel van de bevolking zit in een lagere sociale klasse en dus drinken mensen meer”, vertelt Jurgen De Smet, hoofdinspecteur van de verkeersdienst Geraardsbergen-Lierde tijdens de controle. De controles en cijfers – bij ruim 10 procent van alle ongelukken was er vorig jaar alcohol in het spel – ten spijt, blijven mensen denken dat iets (of veel) te veel geen kwaad kan.

Mentaliteit

Er wordt sowieso veel gedronken in België – na Litouwen en Tsjechië het meest in heel Europa – maar volgens Stef Willems van Vias heeft de houding van de Belgische overtreders vooral te maken met mentaliteit: „In veel landen, bijvoorbeeld in Scandinavië, is niet drinken en rijden ingebakken in de cultuur. Er is een sterke sociale druk die dat ontmoedigt. Dat is in België nog steeds niet het geval.” Willems: „Mensen hebben hier vooral het gevoel dat ze pech hebben gehad als ze betrapt worden.” Een „heksenjacht”, vond Vlaams acteur Sam Louwyck dit jaar bijvoorbeeld de hoge straf die hij kreeg toen hij voor de vierde keer met te veel alcohol op werd gepakt.

Foto Wouter Van Vooren

Die mentaliteit blijkt vrijdag ook uit een Facebook-pagina met ruim 17.000 leden die controles in Geraardsbergen bijhoudt. Na twee minuten staat de locatie van de controle daar vermeld, en dat zal de rest van de avond telkens gebeuren. Al snel wordt het dan rustiger langs de route en moeten de agenten een nieuwe plek opzoeken. De Smet: „Mensen denken niet na over de reden voor controles. Je zou ze eens moeten meenemen naar een slechtnieuwsgesprek met een nabestaande, dan pas snappen ze het.”

En Rudi Vandendoorent? Die iswel safe, meldt de ademtest na een kwartier. Hij kan opgelucht naar huis.

    • Anouk van Kampen