Jaaroverzicht Rotterdam: het dak op en de boot in

Jaaroverzicht We vroegen de journalisten die aan dit katern bijdragen welke gebeurtenissen uit dit afgelopen jaar hen in het bijzonder zijn bijgebleven. Over gesneefde (politieke) ambities, hoopvolle ontwikkelingen, persoonlijke tragedies en succes.

Geweld

Een échte Rotterdammer is gestorven

Foto privécollectie

Op 28 januari 2018 overleed Jip Jurg (32). Zijn vader en zus vonden hem in zijn huis in Rotterdam nadat vrienden hem niet konden bereiken. Later bleek dat Jip de vrijdagnacht daarvoor na een IFFR-feest in de Rotterdamse schouwburg betrokken was geraakt bij een schermutseling waarbij hij klappen opliep van een bewaker. Die man zat tot begin deze maand vast, en mag nu de rechtszaak thuis afwachten.

Ik kende Jip niet. Ik zag een vrolijk lachende, knappe jongen – zijn foto verscheen bij de eerste berichten over zijn dood.

Dat veranderde toen een vriendin van Jip, die ik ook ken, mij vroeg een verhaal over hem te schrijven. In de media was het beeld ontstaan van een Feyenoord-supporter die tijdens een avondje stappen slaags raakt. Maar dat beeld klopte niet, zeiden vrienden en familie. Ik schreef een portret van Jip met mijn collega Elsje Jorritsma.

Het klopte inderdaad niet, ontdekten we toen we met zijn vader, zijn zus, zijn leidinggevende, zijn docent en vrienden spraken. Jip wás een Feyenoordfan, maar hij was zoveel meer: De jongen die op zijn vijftiende zijn moeder verloor, het „verjaardagscadeautje” van zijn precies twee jaar oudere zus. De vader van zijn toen 13-jarige dochter. De zoon met wie zijn vader over Franse filosoof Foucault sprak, of over de toekomst van de stad, of over het bestrijden van armoede. Een man die van gezelschap hield, van vrienden maar ook van alleen zijn, vissen en van lezen. Veel lezen.

Het is lastig, zo bleek, om bij het schrijven van dat verhaal niet ook woedend te worden over een nutteloze dood. Om niet intens mee te leven met het verdriet van zijn vader en diens vrouw, zijn zus, zijn vrienden. Je leert door de verhalen van anderen iemand kennen, die er niet meer is.

Aan Jip Jurg heb ik dit jaar nog vaak gedacht. Door de reeks pro forma-zittingen in Dordrecht waar de verdachte beveiliger ontkende dat hij Jip Jurg hard in zijn buik had getrapt. En vanwege mijn bezoeken aan een beveiligersopleiding, waar ik een reportage maakte en leerde over goede beveiligers en slechte.

Maar vooral omdat hij een Rotterdammer naar mijn hart was. Dat was te zien tijdens zijn afscheid toen hiphoppers, studenten, ouderen, huisvrouwen, alle huidskleuren, figuren met tatoeages, rasta-jongens, mannen in driedelig pak langs kwamen – „Ik keek mijn ogen uit”, zegt een aanwezige. „Hij was een kind van de multicultistad die Rotterdam is.” Jip was de Rotterdammer van de toekomst, zei zijn familie, de tijd van rangen, standen en afkomst voorbij.

Sheila Kamerman

Coolsingel

Het Ding na zestig jaar weer als nieuw

Foto Walter Herfst

Het jaar 2018 was nog maar net begonnen of in het centrum van de stad werd iets afgesloten en iets aangevangen. Voltooid werd de opknapbeurt van een van de belangrijkste kunstwerken die Rotterdam rijk is, waarna niet veel later de herinrichting van start ging van de straat waar dat werk zich bevindt: de Coolsingel.

Het Ding wordt het genoemd, bij gebrek aan een officiële titel voor de abstracte figuur. Ook wel De Bloem, omdat het daarop lijkt. Ofwel De Gabo, naar de naam van de kunstenaar. Het is van 1957, even oud als de Bijenkorf, het gebouw waarmee het onlosmakelijk verbonden is.

Geheel in tegenspraak met het Rotterdamse gezegde ‘niet lullen maar poetsen’ werd Het Ding jarenlang niet gepoetst maar verwaarloosd, terwijl over de noodzakelijke restauratie van deze monumentale sculptuur van de Russisch-Amerikaanse beeldhouwer Naum Gabo eindeloos werd geluld.

Tien jaar geleden al werd er in de gemeenteraad gewaarschuwd dat Het Ding „op omvallen stond”. Dat was overdreven. Het Ding stond weliswaar te verroesten, maar gevaar voor het wandelende publiek was er niet, wees onderzoek uit. Mede daarom gebeurde er lange tijd niets. Ook niet toen in 2010 Bijenkorf en kunstwerk samen tot rijksmonument werden uitgeroepen.

Tot vorig jaar de particuliere eigenaar van de Bijenkorf, vastgoedinvesteerder IEF Capital, besloot de circa 700.000 euro die nodig is voor de restauratie uit te trekken en daarmee aan zijn onvermijdelijke onderhoudsplicht te voldoen. Het Ding verdween in een houten bekisting om daaruit op 18 februari weer blinkend tevoorschijn te komen.

Daar staat het nu, in volle glorie, maar op een opgebroken Coolsingel. Daar werd vlak na de marathon in april begonnen met de herinrichting van deze in de praktijk doorgaande route tussen noord en zuid tot „stadsboulevard”. Minder auto’s, meer voetgangers en fietsers. Minder doorjakkeren, maar aangenaam verpozen op terrassen tussen het groen. Chique natuurstenen bestrating en straatmeubilair voor „uitstraling en allure”, aldus het gemeentebestuur. Het mag wat kosten: bijna 60 miljoen euro trekt de stad uit om de Coolsingel zijn status als „de trots van alle Rotterdammers” terug te geven.

Of alle Rotterdammers er zo over denken weten we begin 2021, want dan pas, na drie jaar puinhoop, is de nieuwe Coolsingel helemaal klaar. Minder lang hoeven ze te wachten om het in oude staat teruggebrachte bankgebouw te aanschouwen. In mei verdwijnen de hekken en stellingen rond het gerestaureerde pand, dat ABN Amro en boekhandel Donner als hoofdbewoners behoudt. Op de oplevering van Forum, aan de achterkant van het bankgebouw, is het een paar maanden langer wachten.

Frank de Kruif

Politiek

De droom van het Links Verbond

Foto David van Dam

De vechtscheiding van het Links Verbond was voorpaginanieuws begin dit jaar. De samenwerking tussen GroenLinks, PvdA, SP en het islamitisch geïnspireerde Nida werd in een NRC-interview gelanceerd als „een gemengd huwelijk”. Samen wilden ze het rechtse Leefbaar Rotterdam weren en een links college vormen. Maar na nog geen maand, tien dagen voor de lokale verkiezingen, viel het verbond al dramatisch uit elkaar.

Het Noordereiland, precies tussen Noord en Zuid, vonden de vier lijsttrekkers een mooie plek voor de foto. Fotograaf David van Dam stapte uiteindelijk met ze in een watertaxi op de Nieuwe Maas, ook een symbolische verbinding. Judith Bokhove (GroenLinks) maakte een selfie met bondgenoten Nourdin el Ouali (Nida), Leo de Kleijn (SP) en Barbara Kathmann (PvdA). Het was een koude, maar zonnige februaridag.

Het Links Verbond wilde een „sociaal, duurzaam en inclusief” Rotterdam. Ze wilden een offensief tegen armoede en schulden, voldoende woningen voor iedereen en in de eigen buurt, zo snel mogelijk van gas en kolen af en ook vrije dagen op niet-westerse feestdagen.

Maar de landelijke linkse partijen werden een beetje zenuwachtig van hun eerste lokale samenwerking met een islamitisch geïnspireerde partij. Leefbaar-leider Joost Eerdmans voedde de spanning en sprak steeds van het ‘links-islamitische blok’.

Een provocerende tweet uit 2014, waarin Nida de staat Israël met terreurorganisatie IS vergeleek, was genoeg voor een breuk. Het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) en Nieuwsuur disten de tweet op en de PvdA en GroenLinks spraken hun afschuw uit. Na urenlang crisisoverleg leek het verbond eerst gered, maar GroenLinks zegde de samenwerking toch op. De PvdA nam ook nogmaals afstand van de tweet – en wees toen naar GroenLinks.

Het Links Verbond zat vol idealen, maar had geen crisisplan en te weinig onderling vertrouwen. De vier lijsttrekkers vielen uiteen in winnaars en verliezers. De SP verloor drie van de vijf zetels en de ervaren politicus Leo de Kleijn verliet na twaalf jaar de raad. Holistische debater Nourdin el Ouali van Nida moest weer in de oppositie, opboksen tegen het verbale geweld van Denk.

GroenLinks en de PvdA stapten in een ander gemengd huwelijk, met de VVD, D66, CDA en CU-SGP. Op een warme, zonnige dag in juni presenteerden ze hun coalitieakkoord – alsnog op het Noordereiland.

GroenLinkser Judith Bokhove kreeg een sleutelrol rond het duurzame coalitieakkoord en werd wethouder mobiliteit, jeugd en taal. Barbara Kathmann viel op bij de landelijke PvdA door haar goede verkiezingscampagne: zij werd wethouder economie, wijken en kleine kernen.

Maar om dat gemengde huwelijk in stand te houden, moesten GroenLinks en de PvdA onlangs wel instemmen met de sloop van bijna 600 sociale huurwoningen in de Tweebosbuurt op Zuid. Het leverde ze harde kritiek op van de SP en Nida, hun voormalige linkse bondgenoten.

Sinds de opkomst van Pim Fortuyn in 2002 werd in Rotterdam al over linkse samenwerking gepraat. En toen het er was, was het alweer weg.

Eppo König

Campagne

Hoe Vincent Karremans stuntte en het ‘redelijk alternatief’ werd

Screenshot uit VVD-campagnevideo

‘Hij miste de humor in campagnetijd.’ Zo kon het verkeren dat op 13 maart een video viraal ging waarop VVD-lijsttrekker Vincent Karremans halfnaakt op een paard de inwoners van Rotterdam toesprak. Hij herhaalde een zin uit een beroemde reclame maar zei inhoudelijk feitelijk niets. Daarvoor had de boomlange, knappe, blonde ondernemer de draak gestoken met Thierry Baudet en Joost Eerdmans. Hij degradeerde ze tot boze mannetjes die niets liever doen dan discussiëren over identiteit en moskeeën met Denk. En als twee honden vechten om een been loopt de derde ermee heen.

Het helpt als die derde knap is en halfnaakt op een merrie zit. Met dit campagnespotje bracht Karremans lucht en humor terug in de campagne die ze landelijk al tot ‘de slag om Rotterdam’ hadden gedoopt.

Ondertussen legde hij ook de vinger op het pijnpunt van de gemiddelde hoogopgeleide, keurige D66-stemmer: de woningnood. Ik heb meerdere debatten bekeken en heb twee dingen onthouden. De ontstellend slappe debatvaardigheden van Said Kasmi (tegenwoordig te zien tijdens raadsdebatten, bevend als een rietje) en Vincent Karremans: „Bouwen, bouwen, bouwen.”

Karremans wist de discussie zo te draaien dat de Rotterdamse VVD ineens een redelijk alternatief leek voor mensen die zich niet zo thuis voelen in het identiteitsnarratief waar andere partijen in vast leken te zitten.

Karremans deed dit zo verdomd vernuftig dat zelfs ondergetekende even stond te weifelen in het stemhokje. Met zijn blonde lokken, opgeruimde karakter en guitige humor was ook ik regelrecht getroffen in de onderbuik. Ik wist me te vermannen. Nu de slag gestreden is blijft Rotterdam over met een liberale wethouder voor wonen. Bouwen, bouwen, bouwen. Toen Karremans eerder deze maand politicus van het jaar werd greep gemeenteraadslid Verkoelen van 50+ de microfoon: „Maar dan moet ook NU je shirt uit!” Vincent lachte hartelijk maar zijn overhemd bleef aan. Hier viel niets meer te winnen.

Tara Lewis

Beker

Van Persie terug naar Rotterdam

Foto ANP

Hij kwam terug, hij scoorde, hij overwon. Robin van Persie (35) moest nogal wat critici overtuigen van zijn meerwaarde toen hij in januari terugkeerde bij Feyenoord. Te oud, te blessuregevoelig, werd er gezegd. Maar zie: met 14 goals in 29 wedstrijden, waaronder één in de bekerfinale tegen AZ (3-0 winst), bewijst hij nog steeds een grootheid te zijn.

Mark Lievisse Adriaanse

Groen in de stad

Na jaren touwtrekken is dit jaar het eerste deel van het Luchtpark geopend

Foto Walter Herfst

Afgelopen jaar is het spoortrace boven de Hofbogen in Rotterdam Noord in de verkoop gezet. De bedoeling is dat het wordt omgebouwd tot een park over de gehele lengte van het vroegere spoor, twee kilometer, en toegankelijk voor bewoners. Vergelijkbaar met de High Line in New York en de Promenade Plantee in Parijs. Volgens een woordvoerder van mede-eigenaar woningcorporatie Vestia is de biedingstermijn inmiddels gesloten.

Tegelijk met de start van de verkoop ging het eerste stuk van het park open. Dat ligt op het dak van het voormalige station Hofplein en is nu al in gebruik. Afgelopen zomer teelden bewoners er appels, peren en groentes. Maar nu het winter is, oogt het akkertje van het Luchtpark kaal. Er staan alleen nog wat doorgeschoten groene kolen die tegen hun stok opgroeien.

Parallel aan deze ontwikkeling zijn er plannen ontvouwd om van het terrein rondom het vroegere station Hofplein een wolkenkrabbergebiedje te maken, dat Pompenburg genoemd wordt. In een voorlopig ontwerp zijn een stuk of tien hoogbouwflats ingetekend, met woonruimte voor een paar duizend bewoners.

Ook voor hen zal die groene route van belang zijn omdat er weinig parken zijn in dat deel van de stad. De bedoeling is dat het park ruimte gaat bieden aan Rotterdammers die er willen sporten en relaxen. Wie dit nieuwe groen gaat betalen is nog niet duidelijk. Pas als bekend is wie de koper is, laat de gemeente weten wat haar bijdrage aan het park wordt.

Lucette Mascini

Degradatie

Sparta valt uit de eredivisie

Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Het beste voorbeeld van het jojo-karakter dat nieuws kan hebben, geeft Sparta. Op 11 april 2016 promoveerde de club van Rotterdam-West naar de Eredivisie door thuis Jong Ajax te verslaan — dát was nog eens nieuws. Iets meer dan twee jaar later, op 20 mei 2018, verloor Sparta thuis in de play-offs van Emmen (Emmen!). Dat betekende degradatie — óók weer nieuws.

Hét nieuwsmoment van het jaar? Ja, voor mij als Spartasupporter zeker een moment om eind 2018 bij stil te staan. Niet lang, even maar. Het was leuk om op het Kasteel de beste ploegen van Nederland te verwelkomen. Je zag de spelers die je van televisie kende en je zag hoe de Spartanen zich soms konden handhaven en soms het onderspit moesten delven — dat laatste helaas vaker. Je kon het debacle zien aankomen, dat is wat ik eigenlijk zeggen wil.

In dat opzicht was het nieuwsmoment van 20 mei ook een opluchting, los van de niet in de laatste plaats financiële consequenties die zo’n degradatie voor de club heeft. (De seizoenkaart werd trouwens goedkoper.) Wie eenmaal is gedegradeerd, hoeft geen degradatie meer te vrezen. The only way is up. Dat kan volgend jaar zomaar een nieuwsmoment opleveren.

Frank van Dijl

Veiligheid

De veiligheidsdriehoek van Rotterdam wankelt

Foto ANP

De driehoek van Rotterdam is in 2018 steeds meer gaan wankelen. In het overlegorgaan tussen burgemeester Ahmed Aboutaleb, politiebaas Frank Paauw en hoofdofficier van justitie Marc van Nimwegen dreigen de twee ordehandhavers kort na elkaar te vertrekken.

De jongste pijler van het driekoppige bestuur, de in 2014 tot hoofdofficier van justitie benoemde Marc van Nimwegen is al sinds mei 2018 niet meer op het parket in Rotterdam geweest. Hij werd die maand door het college van procureurs-generaal met buitengewoon verlof gestuurd. Die maatregel volgde nadat NRC meldde dat Van Nimwegen jarenlang een affectieve relatie heeft verzwegen die hij onderhield met de hoofdofficier van justitie van het functioneel parket Marianne Bloos. Die verhouding begon toen Van Nimwegen nog lid was van het college van pg’s en als procureur-generaal belast met het personeelsbeleid verantwoordelijk was voor de benoeming van Bloos tot hoofdofficier. Volgens de gedragscode integriteit rijk is een intieme relatie niet toegestaan bij zo’n gezagsverhouding.

Van Nimwegen werd in het voorjaar van 2014 plotsklaps in Rotterdam tot hoofdofficier benoemd. Dat gebeurde enkele dagen nadat NRC navraag deed bij het college over de intieme relatie tussen twee topmagistraten. In een email aan NRC legde Van Nimwegen uit dat zijn carrièrestap moest worden gezien als het in vervulling gaan van een levenslang door hem gekoesterde wens. Op 3 april 2014 mailt hij NRC dat het „niet waar” is dat hij een verhouding heeft. „Daar kan en wil ik volstrekt helder over zijn”, schrijft hij. De overstap naar Rotterdam is volgens hem een „expliciete wens”. Het gaat hier om „normaal en juist positief loopbaanbeleid dus. Niets anders.”

Op 14 mei 2018, toen NRC na het verzamelen van nieuwe informatie besloot te publiceren, veranderde Van Nimwegen zijn uitleg. „In 2014 heb ik aan de voorzitter van het college verteld dat ik wilde stoppen als PG en verzocht om weer hoofdofficier te mogen worden. De liefde die ik voor Marianne was gaan voelen, was voor mij een reden om dat verzoek te doen”, schrijft Van Nimwegen.

Inmiddels is een speciale onderzoekscommissie onder leiding van de voormalige PG bij de Hoge Raad Jan Watse Fokkens al zeven maanden bezig deze affaire en andere vormen van nepotisme in de top van het OM te onderzoeken. Fokkens bekijkt ook het door Van Nimwegen inschakelen van de Rotterdamse softwarefirma Hireserve, eigendom van zijn zwager en zus.

Klokkenluiders vanuit het OM hebben deels anonieme belastende verklaringen afgelegd. Het rapport dat na eerder uitstel deze maand had moeten verschijnen, is vertraagd omdat Van Nimwegen tegen het college en de commissie Fokkens een klacht heeft ingediend bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Hij accepteert niet dat de seksuele verhoudingen die hij met verscheidene collega’s binnen het OM heeft onderhouden, worden onderzocht. Hij wil ook niet dat onderzoeksgegevens openbaar worden gemaakt. Wanneer de conclusie van Fokkens nu bekend worden, is niet duidelijk. Maar het is uitgesloten dat Van Nimwegen terugkeert in Rotterdam. Het OM gaat in 2019 een opvolger benoemen.

Ook de in Rotterdam alom op handen gedragen baas van de politie-eenheid, Frank Paauw, dreigt na acht jaar te vertrekken. Hij is door de leiding van de Nationale Politie gevraagd om naar Amsterdam te verkassen als opvolger van Pieter-Jaap Aalbersberg. Hij wordt in 2019 nationaal coördinator terrorisme en veiligheid. Paauw heeft niet veel zin om naar Amsterdam te gaan. „Ik ben heel veel van de Rotterdamse eenheid gaan houden”, zei Paauw eerder deze maand tegenover TV Rijnmond. „Ik weet dat het weeïg klinkt, maar het is waar”.

De druk op Paauw is aanzienlijk. Grote kans dan ook dat alleen Aboutaleb volgend jaar op zijn post blijft. Nog eventjes dan. Volgende maand is hij tien jaar burgemeester. In 2021 zitten zijn twee termijnen erop.

Marcel Haenen

Muziek

Nieuwe dirigent voor het Rotterdams Philharmonisch

Foto Guido Pijper

„Er is maar één conclusie mogelijk: Shani heeft het”, oordeelde recensent Mischa Spel op 1 oktober in NRC over de nieuwe chef-dirigent van het Rotterdams Philharmonisch Orkest. De 29-jarige Israëliër Lahav Shani liet de dag ervoor in de Doelen werken klinken van Orthel, Beethoven en Sjostakovitsj. Hij bracht zijn mentor uit Berlijn, de 76-jarige dirigent Daniel Barenboim, mee als pianist. Het speelplezier droop ervan af, zowel bij dit tweetal als bij het orkest. De vonk was twee jaar eerder al overgeslagen tijdens een gratis Vaderdagconcert in de Doelen, waarbij Shani als gast-dirigent optrad. Hij kroop toen ook, net als zijn leermeester, zelf achter de piano. Voorafgaand aan het inauguratieconcert werd een filmpje vertoond waarin concertmeester Marieke Blankestijn het gevoel van euforie bij het orkest verwoordde: „We zijn er high van. Hier worden mensen gelukkig van.” Het publiek kon dat na afloop alleen maar beamen.

Claudia Kammer

Cultuur

Verrassende nieuwe initiatieven voor prestigieuze culturele projecten op Zuid

Artist Impression Mad Architects

Rotterdam-Zuid staat nu niet bepaald bekend om het brede aanbod aan kunst. Musea zijn er schaars. Daarom was het dit jaar zo opvallend dat maar liefst vier nieuwe culturele initiatieven werden aangekondigd op de zuidoever. Liefhebbers van kunst en cultuur zullen in de toekomst aan de overkant van de Nieuwe Maas nog beter aan hun trekken kunnen komen.

Ter ere van de miljoenen mensen die vanuit Rotterdam naar de nieuwe wereld afreisden, komt er pal tegenover de plek waar zij ruim honderd jaar geleden aan boord stapten het Landverhuizersmuseum. Stichting Droom en Daad maakte dat in maart dit jaar bekend. De verbouwing aan de Fenixloodsen op Katendrecht, waar het museum wordt gevestigd, begint in 2020.

Dezelfde filantropische stichting heeft nog meer plannen voor de linker maasoever. In november meldde deze krant dat er een pril voorstel is voor een volledig nieuw museum voor beeldende kunsten. De exacte locatie op Zuid is nog niet bekend. Wel dat het museum in de toekomst waarschijnlijk verbonden zal zijn met museum Boijmans van Beuningen.

Directeur Sjarel Ex van dit beroemde Rotterdamse museum vertelde deze zomer al dat Boijmans uit wil wijken naar het zuiden. Tijdens de zeven jaar durende renovatie en asbestsanering wil het museum een tijdelijke dependance openen in het voormalige V&D-pand op Zuidplein. Het museum verhuist eind 2019 naar dit tijdelijke onderkomen in het winkelcentrum op Zuid.

Tot slot ziet ook het Nationaal Programma Rotterdam Zuid (NPRZ) toekomst in cultuur. Werk, onderwijs, wonen en veiligheid was lange tijd het credo van het Nationaal Programma. Daar is sinds kort ‘cultuur’ bijgekomen. Directeur Marco Pastors kreeg dit jaar van de gemeente en het Rijk 260 miljoen euro toegezegd om de achterstanden in dit stadsdeel weg te werken. Een deel van het bedrag wordt besteed aan het ontwerpen van een nieuw ‘serieus’ cultureel instituut.

Marjolein Kooyman

Dance

Eindelijk weer ruimte voor beuktechno

Foto Cultuurpodium Perron

Het is zondagochtend 4 november, 7.30 uur in de ochtend. Als dj David Vunk de laatste plaat heeft gedraaid, mag eigenaar Aziz Yagoub het verlossende nieuws bekendmaken: technoclub Perron mag weer permanent open. In 2015 was de club dicht gegaan: het voormalige postgebouw aan de Schiestraat zou een andere bestemming krijgen – een klap voor de Rotterdamse raversgemeenschap. De duistere en rauwe ‘Bunker’ (de bijnaam van de club) doet Berlijns aan. Grote namen en nieuw talent werden geprogrammeerd: er was eindelijk weer een plek voor goede beuktechno in Rotterdam. Na de sluiting was het nachtleven niet meer hetzelfde. Rotterdamse ravers bleven stiekem hopen dat Perron ooit weer open zou gaan. Hun gebeden zijn verhoord.

Pim van den Dool

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.