Kick Out Zwarte Piet: bezwaar tegen acht burgemeesters

Sinterklaasintochten Demonstraties werden verboden of beperkt, bijvoorbeeld omdat een tegendemonstratie dreigde.

De bus met demonstranten van Kick Out Zwarte Piet wordt onderweg naar Den Helder tegengehouden door de politie, op 17 november 2018.
De bus met demonstranten van Kick Out Zwarte Piet wordt onderweg naar Den Helder tegengehouden door de politie, op 17 november 2018. Foto Niels Wenstedt/ANP

Actiegroep Kick Out Zwarte Piet (KOZP) heeft bezwaren ingediend tegen het handelen van acht burgemeesters. Volgens de activisten hebben zij de anti-Zwarte Piet-demonstraties bij de lokale Sinterklaasintochten op 17 en 18 november onrechtmatig beperkt of verboden. Dat zegt hun advocaat Wil Eikelboom vrijdag tegen NRC. Het gaat om de burgemeesters van Den Haag, Den Helder, Hilversum, Leeuwarden, Rotterdam, Tilburg, Weesp en Zwolle.

KOZP demonstreerde in dertien gemeenten tegen wat de actiegroep ziet als de racistische traditionele verschijning van Zwarte Piet. Mede wegens de dreiging van gewelddadige tegenacties van Zwarte Piet-voorstanders legden verschillende burgemeesters de demonstranten beperkingen op. KOZP beroept zich met haar bezwaren op wetgeving die stelt dat burgemeesters zich tot het uiterste moeten inspannen om een demonstratie te faciliteren binnen zicht- en hoorafstand van datgene waartegen geprotesteerd wordt.

‘Voor de zon en de wolkjes’

Dit is volgens advocaat Eikelboom niet overal gebeurd. Zo mocht de actiegroep in Tilburg niet bij de intochtroute staan omdat de burgemeester vreesde voor confrontaties in de buurt van kinderen. De activisten bliezen hun protest, dat uiteindelijk plaatsvond achter het station, na ongeveer een uur al af omdat ze – in de woorden van lokale actieleider Peter Storm – „voor de zon en de wolkjes stonden te demonstreren”.

In Den Helder kwam de burgemeester vrijdagavond met de volgens advocaat Eikelboom „onredelijke en veel te laat gecommuniceerde” voorwaarde dat de bus met demonstranten zaterdagochtend ruim een uur eerder uit Amsterdam moest vertrekken om zo eventuele wegblokkades voor te zijn. En de locoburgemeester van Zwolle besloot de demonstratie aldaar op het allerlaatste moment zelfs te verbieden vanwege de dreiging van zo’n zeventig tegenstanders – deels PEC Zwolle-hooligans. Zo’n demonstratieverbod in reactie op agressieve tegenstanders mag alleen wanneer er sprake is van „bestuurlijke overmacht”. Dan kan een burgemeester zelfs met inzet van extra agenten de situatie niet onder controle krijgen. Volgens KOZP was hier geen sprake van in Zwolle.

Wegblokkade in Friesland

KOZP tekende al driemaal eerder bezwaar aan tegen het optreden van burgemeesters bij Sinterklaasintochten, met wisselend succes. In 2014 gaf de bezwaarcommissie in Gouda de activisten geen gelijk. Over 2016 oordeelde de Rotterdamse commissie dat het demonstratieverbod van burgemeester Ahmed Aboutaleb (PvdA) gegrond was, maar de arrestatie van ruim 160 activisten onterecht. En de bezwaarcommissie van de gemeente waarin Dokkum ligt, oordeelde vorige week dat het demonstratieverbod bij de intocht van 2017 „disproportioneel” en „onrechtmatig” was. Burgemeester Marga Waanders (PvdA) had volgens de commissie na de wegblokkade op de A7 in Friesland meer politie moeten inschakelen om de demonstratie alsnog door te laten gaan. Plaatsvervangend burgemeester Magda Berndsen (D66) weersprak die conclusie echter en legde het advies van de commissie naast zich neer.

Lees een interview met Jerry Afriyie, de leider van Kick Out Zwarte Piet: ‘Dit is pesten en dat moet stoppen’