Hoe je huisdieren voorbereidt op Oud & Nieuw

Vuurwerk Oud & Nieuw kan een vervelende tijd zijn voor huisdieren. Hoe bereid je ze het beste voor? „Ga ze niet uitgebreid geruststellen.”

Honden krijgen vuurwerktraining van hondenschool Braaf, gegeven door Nelly Booij.
Honden krijgen vuurwerktraining van hondenschool Braaf, gegeven door Nelly Booij. Foto Folkert Koelewijn / bewerking NRC

De stalen boog met de tekst ‘Hondenschool Braaf’ erop staat verstopt naast een tuincentrum in Noordwijk aan Zee. Op het achterliggende grasveld is een training met pups gaande. „Af!”, „Blijf!”, „Aan de voet!” Aan de zijkant van het veld staan ongeveer twintig volwassen honden met hun eigenaren te wachten tot ze aan de beurt zijn. Sommige honden rillen. Misschien omdat het zo koud is dat de witte plastic tafels met koffie- en theekannen met ijs beslagen zijn. Maar het zou ook kunnen dat ze weten wat er komen gaat.

Vandaag hebben ze geen normale training, maar een van de vuurwerktrainingen die eigenaar en hondengedragsdeskundige Nelly Booij (60) geeft in de aanloop naar oudjaar. Na het eerste inlooprondje spreekt Booij de baasjes kordaat toe. „We gaan straks met z’n allen naar het lawaai toelopen. En onthoud: jij bent de leider!” In een hoekje van het veld klinken de eerste klappen. BOEM. „Wij werken met écht knalvuurwerk”, zegt Booij. De training moet wel een beetje waarheidsgetrouw zijn, vindt ze. De beesten moeten kruit ruiken, ze moeten schrikken. Want: „Dat gebeurt in het echt ook.”

Voor een grote groep huisdieren is eind december een vervelende tijd, zegt dierenarts Anneke van Stee van Basic Vets in Sliedrecht. „Niet alleen honden, maar ook katten, konijnen en vogels zijn vaak bang voor het lawaai. Maar bij honden is de angst het meest zichtbaar. Als zij bang zijn, proberen ze te vluchten.” Waarom zijn zoveel dieren eigenlijk bang voor vuurwerk? Van Stee: „Ze kunnen beter horen dan wij, de knallen klinken voor hen harder dan voor ons. Wij weten ook dat het staat te gebeuren. Dieren niet, je kunt ze er niet op voorbereiden. Ze worden onverwacht met een hoop herrie en lichtflitsen geconfronteerd en weten niet hoe ze dat moeten plaatsen.”

Sommige honden zijn schotvast

Zijn alle honden angstig? Het hangt ook van het ras af of een hond bang is voor knallen of niet, zegt Nelly Booij. „Een pup is niet blanco, je ziet verschillen in aanleg. Sommige honden zijn schotvast, zoals dat heet. Jachthonden bijvoorbeeld schrikken niet snel. Andere honden zijn al bang als ze een motor horen rijden, laat staan als het onweert of als er vuurwerk wordt afgestoken.” Honden kunnen daarnaast ook een traumatische ervaring opdoen, zegt Booij. „Denk bijvoorbeeld aan jongens die rotjes tegen de poten van het beestje aangooien.”

Honden krijgen vuurwerktraining van hondenschool Braaf, gegeven door Nelly Booij.
Foto’s Folkert Koelewijn

Dat is precies wat er met Leonberger Isa is gebeurd toen zij alleen een steegje inliep, zegt Hedy Vetter (56), die niet bij de training aanwezig is. Sindsdien kromp haar hond bij elke knal ineen. Vetter ging naar een dierenarts die een verdovend pilletje meegaf voor oudjaar, zegt ze. „Isa kreeg een soort delier, ze was volledig de weg kwijt. Dacht ze bijvoorbeeld dat ze uit het toilet moest drinken.” Van Stee: „Dierenartsen hebben jarenlang versuffende medicijnen voor angstige honden en katten voorgeschreven, zoals Ventranquil. Maar op een gegeven moment bleek dat de dieren daar juist sensitiever van werden. En doordat de pillen hun spieren verlamden, konden ze hun angst niet uiten.”

Dierenarts Van Stee raadt in eerste instantie aan om in de maanden voor oudjaar voedingssupplementen toe te dienen, met eiwitten die een rustgevend effect hebben, zoals Zylkéne. Daarnaast kunnen ze een gedragstraining volgen of met vuurwerkcd’s langzaam wennen aan het vuurwerkgeweld.

Dit laatste bleek de oplossing voor de angst van de hond van Hedy Vetter. Langzaamaan zette ze het volume steeds harder, totdat het leek „alsof het vuurwerkfestival in Scheveningen in de woonkamer plaatsvond.” Tegen oudjaar lag de hond te slapen tussen de gillende keukenmeiden en ontploffende bommen, zegt ze.

Nelly Booij heeft niet veel op met „die cd’tjes”, zegt ze. „Het helpt de honden misschien om oudjaarsavond door te komen, maar de periode ervoor is vervelender voor ze. Dan zijn er onverwachte knallen op straat. Dat kan een cd niet nabootsen.” Honden die niet schotvast zijn, zullen „knallen nooit prettig vinden”, maar je kunt er wel voor zorgen dat de angst niet meer overheerst en ze normaal functioneren, zegt ze. „Het belangrijkste is dat de hond je zodanig vertrouwt dat hij je in angstige situaties gehoorzaamt en niet meer wegvlucht.” Tijdens de training werkt ze daarom vooral aan de relatie tussen de eigenaren en hun honden.

Foto’s Folkert Koelewijn

„Wat is daar? We gaan even kijken!” In een hoog tempo loopt de groep naar het vat waar het vuurwerk in wordt gegooid, om vervolgens rechtsomkeert te maken. „We lopen rústig terug. En we gaan zéker niet vluchten.” Een Beagle kijkt smekend omhoog naar haar baasje. „Niet aaien Jacqueline! Niet aaien!” Jacqueline Broekhof (47): „Bailey is getraumatiseerd geraakt toen het een keer keihard onweerde. Sindsdien schrikt ze van alle harde geluiden. Ik heb de neiging om haar te troosten, maar dat werkt inderdaad niet. Toen ik stopte met aaien en we daarna naar de knallen liepen, ging haar staart weer omhoog.”

Het baasje moet de leider zijn

Een hond is geen kind, zegt Booij. „Het is een grove fout om een hond te vermenselijken. Een hond leeft in een hiërarchie, in rangen en standen. Als de ranghoogste van de roedel zegt dat het oké is, dan heeft de ranglaagste dat te accepteren. Daarom is het zo belangrijk dat het baasje, de leider, de juiste houding aanneemt. Wanneer je gaat troosten, bevestig je dat er iets vreselijks aan de hand is.” „Dit is meer een training voor ons dan voor de honden”, roept een cursist na afloop.

Er is wel een verschil tussen uitgebreid troosten en steunen. Dit laatste mag wel, raadt de gedragskliniek voor dieren van de Universiteit Utrecht aan. Dierenarts Van Stee: „Als een hond bij je op de bank komt zitten als het knalt, hoef je hem niet weg te sturen als hij zich daar veilig voelt. Je mag wat mij betreft ook best aaien. Als je maar niet uitgebreid gaat geruststellen.”

Foto Folkert Koelewijn

Is het dan helemaal fout om honden te vermenselijken? Misschien niet. De laatste jaren maakt het zogenoemde thundershirt een opmars, zegt Van Stee. Dat is een soort vest dat lichte druk op het lichaam uitoefent, zodat de hond een veilig, geborgen gevoel krijgt – net als een baby die wordt ingebakerd. Lilian Schneider (52), ook niet op de training, gebruikte een variant op het thundershirt voor haar hondje Toos: de half wrap. Met behulp van een YouTube-filmpje bond ze een sjaal strak om het lijfje van haar Jack Russel heen en „tot haar stomme verbazing” was hij ineens heel rustig met oudjaar, zegt ze. „Voor sommige honden werkt het”, zegt Van Stee. „Maar niet alle honden zijn hetzelfde.”

Geruststellende lucht

Als voedingssupplementen, vuurwerktrainingen en half-wraps niet de oplossing blijken, is er nog een scala aan andere middelen op de markt, zoals feromonenverdampers die je in een stopcontact kan steken zodat een geruststellende lucht in huis wordt verspreid, zegt Van Stee. „Het is een kwestie van uitproberen. En als echt niks werkt, kan je een hond altijd nog Sileo geven: een nieuw soort verdovend middel, dat spieren niet verslapt en alleen een angstverminderend effect heeft.” Of je verhuist net als Hedy Vetter naar Spanje: „Ze doen daar niet aan vuurwerk met nieuwjaar.”

Naschrift (30 december 2018): In dit stuk is verduidelijkt dat je een huisdier niet uitgebreid hoeft gerust te stellen, maar wel kan steunen tijdens het geknal op Oud en Nieuw.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.

    • Manouk van Egmond