Eten van walvis is Japanse cultuur

Japan

Japan heeft besloten de jacht op walvissen te hervatten. De vangst voor wetenschappelijk onderzoek wordt gestaakt.

Jagers verwonden een walvis met een harpoen en doden de walvis uiteindelijk.
Jagers verwonden een walvis met een harpoen en doden de walvis uiteindelijk. Foto Jeremy Sutton-Hibbert/EPA

Makoto Togura, manager van het restaurant Dozeu in het centrum van Tokio dat walvisgerechten serveert, kon het nieuws nauwelijks geloven. ‘Japan stapt uit de Internationale Walvisvaartcommissie (IWC) om commerciële walvisvaart te hervatten’, was de opening van de krant Yomiuri. Japan dreigde zich al enige tijd terug te trekken uit de IWC, de in 1946 opgerichte organisatie die zich ten doel stelt de walvisstand op peil te houden ten behoeve van de walvisindustrie. Maar de officiële aankondiging dat Japan de commerciële walvisvaart in juli zal hervatten in haar territoriale wateren en Exclusieve Economische Zone (EEZ) kwam toch als een schok voor Togura. De 62-jarige restaurantmanager maakt zich enorme zorgen over de kritiek uit het buitenland. „Ik ben bang dat onze buitenlandse klanten niet meer komen.” Het kan een boycot van Japan veroorzaken, vreest hij. „Japan heeft dit jaar net over de dertig miljoen toeristen gehaald. Wat als veel buitenlanders besluiten niet meer naar Japan te komen?”

Lees ook dit artikel uit 2015: Japanse walvisjacht na een jaar weer hervat

Volgens de Japanse overheid was het onmogelijk om binnen de IWC afspraken te maken met landen die verschillend dachten over walvisvaart. „Hoewel wetenschappelijk bewijs heeft aangetoond dat bepaalde walvissoorten sterk vertegenwoordigd zijn, zijn er lidstaten die alleen willen kijken naar het beschermen van walvissen, terwijl zij het andere doel van de IWC negeren en geen concrete stappen willen ondernemen naar een gezamenlijke positie die het duurzame beheer van walvisstanden kan verzekeren”, aldus de verklaring.

Een verminkte walvis wordt van een schip getild. Foto EPA

Vangstlimieten

Lees ook: Vlees is het perfecte taboe-eten

Japan zal internationale afspraken blijven nakomen en als waarnemer IWC-bijeenkomsten bijwonen. „De walvisvaart zal worden uitgevoerd in overeenstemming met het internationale recht en binnen de vangstlimieten berekend volgens de door de IWC goedgekeurde methode om negatieve effecten op walvisachtigen te voorkomen”, zei kabinetssecretaris Yoshihide Suga. Japan gaat enkel jagen op soorten waarvan de overvloed wetenschappelijk is bevestigd, zoals de dwergvinvis, Brydevinvis en Sei-walvis, volgens een woordvoerder van het visserijministerie.

Suga noemde de mogelijkheid dat Japan „in de toekomst een nieuw internationaal raamwerk zal voorstellen”. Dit zou mogelijk samenwerking kunnen omvatten met de Noord-Atlantische Marine Mammal Commission, een organisatie van landen die pro-walvisvangst zijn, zoals Noorwegen, Groenland en IJsland.

De Japanse aankondiging bevatte ook goed nieuws, want Japan zal tevens stoppen met walvisvaart voor wetenschappelijk onderzoek. Japan vangt hiervoor meer dan zeshonderd walvissen per jaar.

Japanners kijken naar het karkas van een walvis in een slachthuis in Japan.
Foto Franck Robichon/EPA
Vissers halen de huid van een walvis af in Japan.
Foto Franck Robichon/EPA
Japanse walvisvaarders snijden een walvis open die zestig kilometer voor de kust is gevangen.
FotoShuji Kajiyama/AP

De internationale milieu-organisatie Sea Shepherd, die campagne voert tegen de walvisjacht, noemde de aankondiging daarom een overwinning. „Het zal de IWC in staat stellen de motie door te voeren om het Zuid-Atlantisch Walvisreservaat op te zetten, waarmee de walvisvangst op het zuidelijk halfrond effectief wordt beëindigd”, zei de organisatie in een persbericht.

Greenpeace Japan wees de stap van Japan echter af. „De verklaring van vandaag is niet in lijn met de internationale gemeenschap, laat staan met de bescherming die nodig is om de toekomst van onze oceanen en deze majestueuze wezens te bewerkstelligen”, schreef directeur Sam Annesley.

Japan zal waarschijnlijk een flink bedrag besparen door het wetenschappelijk onderzoek te beëindigen. Maar een economisch draagvlak voor commerciële walvisvaart lijkt onwaarschijnlijk. In 1962 aten Japanners meer dan 230 duizend ton walvisvlees. Nu is dat drie tot vijfduizend ton. Het is een luxe-product geworden dat Japanners zelden eten.

Walvis. FotoYuriko Nakao/Reuters

Walvis eten is cultuur

Uit een opiniepeiling van Japans dagblad Asahi in 2014 bleek dat vier procent van de ondervraagden af en toe walvisvlees at. „We eten het sinds vanouds”, zegt restaurant-manager Togura. „Ik wil graag dat mensen begrijpen dat voedsel cultuur is. We willen onze cultuur behouden.” Hij groeide op in een stad met walvisvaart. „Ik herinner me dat er elke zomer zo’n twintig walvissen werden gevangen. Er kwam een man op de brommer langs die walvisvlees aan de deur verkocht. We aten het in kerrierijst in plaats van duur rundvlees.”

Zelfs jongeren zonder dergelijke herinneringen zien walvis als belangrijk onderdeel van de Japanse cultuur. De 25-jarige Kanako Shimada zegt: „Ik eet het maar een of twee keer per jaar, maar ik wil in staat zijn het te blijven eten.” Ze is het ermee eens dat Japan uit de IWC stapt.

    • Kjeld Duits