Eindelijk werkt de techniek van chipmachine-startup Mapper, maar nu is het geld op

Startup De Delftse chipmachine-startup Mapper heeft uitstel van betaling aangevraagd. Er zijn gesprekken met concurrent ASML.

Foto Photomick

Al sinds de oprichting in 2000 verkeert Mapper Lithography uit Delft in de wankele toestand van een innovatieve startup. Altijd onvoorziene technische problemen, altijd geldgebrek. Dat laatste werd het bedrijf uiteindelijk teveel. Een Amerikaanse investeerder die wel geld had beloofd, maar niet betaalde, was de druppel. Een paar dagen voor Kerst vroeg Mapper uitstel van betaling aan.

Mapper Lithography is ontstaan uit een afstudeerproject aan de TU Delft. Het bedrijf, waar inmiddels meer dan 200 mensen werken, maakt machines voor de chipindustrie. Het gebruikt daarvoor een andere technologie dan de grote concurrent, de mondiale chipmachinemaker ASML uit Veldhoven.

De machines van ASML maken chips door lichtbundels te schijnen op een lichtgevoelige laag die bovenop een plakje halfgeleidermateriaal zit, de wafer. Dat licht valt door een soort sjabloon, het ‘masker’, een kostbaar onderdeel. Na de lichtbehandeling blijft er op de wafer een patroon van schakelingen over, die de basis van de chip vormen. Een Mapper-machine doet dat anders. Die laat het licht niet door een sjabloon vallen, maar tekent lijntje voor lijntje de schakelingen. Dat is een heel precieze technologie, waarmee een fabrikant eenvoudig elke chip een uniek kenmerk kan geven. Maar omdat tekenen met één lichtstraal heel langzaam gaat, doet een Mapper-machine dat met honderdduizenden lichtstralen tegelijk. De Nederlandse overheid subsidieerde de ontwikkeling van de machines, Nederlandse en buitenlandse partijen stapten in, waaronder Rusnano, een door president Poetin opgezet investeringsfonds.

Lees ook: Chips tekenen zonder licht

Het zou jammer zijn als het nu echt misgaat, zei operationeel directeur Guido de Boer vlak voor Kerst aan de telefoon. Niet alleen omdat er meer dan 400 miljoen aan investeringen, leningen en subsidies in Mapper zitten. Maar ook omdat de techniek nu echt werkt, zegt hij. „Drie jaar geleden zeiden we ook dat we er klaar voor waren, maar toen bleken we toch nog een groot technisch probleem te hebben. Dat is nu opgelost.” Mapper heeft pas een machine aan Frankrijk geleverd, en de testresultaten zijn daar nu van binnen. „Die zijn heel goed. Nu zijn we echt klaar om orders aan te nemen.”

Praten met ASML

Maar ook met een nieuwe geldschieter zijn de problemen niet in één klap weg. Er moet snel geld bij. Al jaren noteert de accountant in de jaarrekening dat de continuïteit van het bedrijf niet gegarandeerd is. Het geldgebrek is urgenter geworden nu ook de overheid de kredieten terugvordert. De Amerikaanse investeerder dwingen om alsnog te betalen, lijkt De Boer niet opportuun. „Ga maar eens als kleine partij procederen.”

Bestuursvoorzitter Peter Wennink van ASML zei voor de Kerst nog op BNR-radio dat het jammer zou zijn dat de technologie van Mapper verloren zou gaan. Wennink zei dat hij zo snel mogelijk aan tafel wilde met Mapper om naar de mogelijkheden te kijken. De woordvoerder van ASML: „Mapper is een prachtbedrijf met getalenteerde technologen en een techniek waar we ook mee bezig zijn. En het is geen geheim dat we met Mapper praten.” Maar of dat over een overname is of over een investering, daar wil hij niets over kwijt.

Bewindvoerder Jan Joost Wittekamp van Cees Advocaten is niet alleen met ASML maar ook met andere partijen in gesprek, zegt hij, waaronder mogelijke klanten van Mapper. Die gesprekken gaan nog niet over overnames. „We zijn nu puur bezig met het overleven van het bedrijf, door het vinden van extra financiering. Als dat niet lukt, dan volgt faillissement en dan pas gaan we nadenken over een overname.” Wittekamp is niet stiekem met een prepack bezig, zegt hij. „We zoeken nu gewoon geld.”