Reclame over Zuid-Afrikaan die Europa ‘ontdekt’ van tv gehaald

In de reclame zeilt een goedlachse Zuid-Afrikaanse ontdekkingsreiziger naar Nederland. Critici zien er de humor niet van in.

Screenshot uit de reclame: Big John komt aan in Nederland en helpt twee Nederlandse schippers met hun kaart.
Screenshot uit de reclame: Big John komt aan in Nederland en helpt twee Nederlandse schippers met hun kaart. Beeld Youtube

Wie op wil vallen moet creatief zijn, zo weten adverteerders maar al te goed. Maar voor de Zuid-Afrikaanse reclamecodecommissie ging een commercial waarin de spot werd gedreven met de Europese kolonisatie te ver.

In de reclame van een fastfoodketen is te zien hoe een Zuid-Afrikaanse ontdekkingsreiziger, John Mjohnana of Big John, de oceaan oversteekt en het continent Europa ‘ontdekt’ door in Nederland aan land te komen.

Volgens het script stapt hij in 1651 in Holland aan wal met de woorden “Ik noem het… Europa”. Dat jaartal lijkt niet zomaar gekozen: het is het jaar voordat de Nederlandse ontdekkingsreiziger Jan van Riebeeck voet aan land zette in Zuid-Afrika.

Al snel volgden er klachten over de video. Het zou de spot drijven met de kolonisatie van Afrikaanse landen en de schade die vooral de Nederlanders hebben toegebracht aan Zuid-Afrika. Volgens de adverterende restaurantketen was het juist een poging om met humor te laten zien dat Afrikaanse landen wel degelijk de wereld kunnen veroveren, en dat de “geschiedenis vanuit Afrikaans perspectief” herschreven kan worden.

Hoewel de reclamecodecommissie ARB er de humoristische insteek wel van kan inzien, oordeelt ze toch dat de reclame de regels overtreedt.

“Waar de reclame probeert het kolonisatieverhaal op zijn kop te zetten door Big John naar Europa te laten varen, is het algemeen bekend dat veel Afrikanen in feite gedwongen werden om naar Europa te reizen tijdens de kolonisatie. (…) Deze ervaring mag nooit op een andere manier worden herschreven of getrivialiseerd”