Minister van Financiën VS verergert marktonrust

De Amerikaanse minister van Financiën wilde beleggers geruststellen na zware verliezen op de aandelenmarkten. Hij bereikte het tegendeel: de Dow Jones kelderde maandag en ook Europese beurzen stonden op verlies.

Foto Leah Millis/Reuters

Het was een opmerkelijke actie, met een contraproductief effect dat eigenlijk voorspelbaar was. Steven Mnuchin, de minister van Financiën van de Verenigde Staten, twitterde zondagavond ineens dat de Amerikaanse banken gezond waren en dat de financiële markten werken zoals het hoort.

De belegger die zo’n bericht leest, denkt: zijn de banken eigenlijk wel gezond en werken de financiële markten wel goed? Met de tweet, bedoeld om beleggers juist gerust te stellen na zware verliezen op de Amerikaanse aandelenmarkten en na gedeeltelijke sluiting van de federale overheid, veroorzaakte Mnuchin juist méér onrust.

Twitter avatar USTreasury Treasury Department Secretary Mnuchin convened individual calls with the CEOs of the nation’s six largest banks. See attached statement. https://t.co/IEb2kv6dx9

De Amerikaanse S&P 500-index sloot maandag 2,69 procent lager. Een andere graadmeter, de Dow Jones, kelderde met 2,91 procent. Volgens analisten presteerde de index nog niet eerder zo slecht op kerstavond. Ook de Europese beurzen stonden maandag op verlies. Maandagmiddag sloot de Amsterdamse AEX met 1,33 procent verlies.

Mnuchin twitterde dat hij afgelopen weekend met de topmannen van de zes grootste Amerikaanse banken had gebeld: Bank of America, Citi, Goldman Sachs, JP Morgan Chase, Morgan Stanley en Wells Fargo. Volgens Amerikaanse media voerde hij het gesprek vanuit Cabo San Lucas, zijn vakantieadres in Mexico.

“De directeuren hebben bevestigd dat ze voldoende middelen beschikbaar hebben voor leningen aan consumenten, bedrijven en alle andere markttransacties”, schrijft Mnuchin in een bij de tweet gevoegde verklaring. “De markten blijven naar behoren functioneren.”

“Een zeer ongebruikelijke verklaring”, zegt ING-econoom Bert Colijn. “Tegelijkertijd hebben we deze regering vaker direct zien reageren op economische ontwikkelingen. Als een andere regering zoiets had gedaan, had ik mij meer zorgen gemaakt. Nu lijkt het vooral een schrikreactie op de onrust onder beleggers.”

Rode cijfers op Wall Street

Mnuchins verklaring volgde op een nieuwe beursweek vol rode cijfers op Wall Street. Een nieuwe renteverhoging door de centrale bank van de VS zorgde, in combinatie met een afname van de economische groei, voor onrust bij beleggers. De Dow Jones-index bereikte het laagste niveau in veertien maanden. December kan de slechtste Amerikaanse beursmaand sinds de depressie van de jaren 30 worden. De AEX staat op het laagste niveau sinds begin 2017.

Dinsdag, schreef Mnuchin, zou hij verder telefonisch overleg voeren, met onder meer de voorzitter Jerome Powell van de Amerikaanse centrale bank, de Fed, en met de financiële toezichthouder SEC. De Fed staat onder voortdurende druk van president Donald Trump om de rente (die ligt nu in een bandbreedte tussen de 2,25 en 2,5 procent) niet te verhogen. Trump vreest dat renteverhogingen de groei van de Amerikaanse economie zullen vertragen én dat ze tot verdere verliezen op de beurs zullen leiden. Tot voor kort prees hij zichzelf voor de mooie cijfers op Wall Street.

‘Paniek binnen het ministerie’

Bronnen meldden aan persbureau Bloomberg dat Trump sprak over een mogelijk ontslag van Powell, wat een hoogst ongebruikelijke politieke inmenging bij de centrale bank zou betekenen. Een ontslag is echter nooit aan de orde geweest, meldde Mnuchin zondag op zijn eigen Twitter-account na een gesprek met Trump.

“Dat er überhaupt over het ontslaan van Powell gediscussieerd wordt, is al bizar. Maar dat het vervolgens ook moeten worden ontkend door Mnuchin, toont aan dat er sprake is van paniek binnen het ministerie”, aldus beursanalist Corné van Zeijl van Actiam.

De beurzen reageren momenteel ‘extreem’, zegt hij. “Terwijl winsten stijgen, dalen de beurzen. Dat zie je zelden en komt door een combinatie van factoren: de shutdown van de federale overheid, het handelsconflict tussen de VS en China en de enorme lijst van ontslagen bij de overheid. Met name dat laatste levert zorgen op onder beleggers. Zij vrezen dat er enkel ja-knikkers overblijven rondom Trump.”

Politiek veroorzaakt onrust

Het is vooral de politiek, niet zozeer de staat van de economie, die de marktonrust veroorzaakt. De Amerikaanse werkloosheid is met 3,7 procent zeer laag. Het Internationaal Monetair Fonds voorziet in de VS 2,9 procent economische groei in 2018. De IMF-prognose voor de komende jaren is weliswaar lager (2,5 procent in 2019, krap 2 procent in 2020), maar dat is bij lange na nog geen recessie.

De Amerikaanse econoom en Nobelprijswinnaar Paul Krugman – een criticus van Trump - stelt dat Mnuchin paniek zaait over iets waar niemand zich tot dusver zorgen om maakte. “Het kan ook gewoon zijn dat Mnuchin een idioot is”, schrijft Krugman op Twitter. Hij zet vraagtekens bij het functioneren van het economische team van president Trump.