De eerste paal had iets feestelijks moeten worden

Wie: Bouwbedrijf en verhuurder hei-installatie

Kwestie: Dode en gewonde door omvallen heiconstructie

Waar: Rechtbank Amsterdam

De Zitting

Het moest een feestelijke dag worden voor de aanstaande bewoners van een kleine woonvoorziening op het Amsterdamse Zeeburgereiland. Om de start van de bouw te vieren, werd een symbolische eerste paal geslagen met een oud-Hollandse hei-installatie. De directeur van woningcorporatie De Alliantie, Erna van der Pers, had een deel van haar speech in gebarentaal voorbereid omdat de woonvoorziening bedoeld was voor doven en slechthorenden.

De ceremonie bestond eruit dat aanstaande bewoners zelf de hei-installatie in werking mochten zetten door aan touwen te trekken. Maar bij de tweede keer trekken ging het mis. De oud-Hollandse driepoot – 8 meter hoog en 500 kilo zwaar – kantelde en viel bovenop Erna van der Pers, die het niet overleefde. Ook één van de aanstaande bewoners, een 30-jarige man met het syndroom van Down, raakte gewond. Hij is vandaag met zijn moeder naar de rechtbank gekomen en dommelt af en toe weg in haar armen. Het gezin van Van der Pers is er ook. Haar man vertelt hoe mooi ze eruit zag toen ze die ochtend vertrok. Hij zegt ook: „Niemand is die bewuste ochtend opgestaan met het plan Erna dood te maken. Maar dat is wel gebeurd.”

Achteraf kon worden vastgesteld dat door te veel mensen in de verkeerde richting aan de touwen was getrokken. Dit was „geen ongelukkige samenloop van omstandigheden”, vindt het Openbaar Ministerie. Er is verwijtbaar gehandeld. Maar door wie, op welk moment? Tijdens de zitting, die een dag in beslag neemt, wordt de totstandkoming van de ceremonie minutieus gereconstrueerd.

Die startte bij een verzoek van De Alliantie aan het betrokken bouwbedrijf om ‘iets feestelijks’ te regelen op 3 juni. Het bouwbedrijf bestelde voor 1.500 euro een hei- installatie voor het slaan van een symbolische, houten heipaal. Er kon geen begeleider bij geleverd worden, liet de eigenaar van de driepoot weten. De Alliantie werd daarvan niet op de hoogte gesteld. In een mail vroeg De Alliantie het bouwbedrijf voor ‘zoiets als helmen’ te zorgen. Een medewerker nam die op 3 juni inderdaad mee (te weinig) maar liet ze op de achterbank van zijn auto liggen.

Met zijn rug naar de nabestaanden zegt de directeur van het bouwbedrijf in de rechtbank dat zijn bedrijf „als gast” bij de ceremonie was. Het bedrijf was alleen „een bemiddelaar in de bestelling” voor De Alliantie, voegt de advocaat van het bouwbedrijf, Fred Wijma, toe. De bouw was nog niet begonnen en dus droeg de bouwer nog geen verantwoordelijkheid voor de veiligheid op het terrein.

Maar het waren medewerkers van het bouwbedrijf die de hekken openden voor de genodigden. En het was een medewerker van het bouwbedrijf die de touwen aanreikte aan de bewoners. „Uit hulpvaardigheid”, omdat „niemand de regie nam”, zegt Wijma.

Ook het bedrijf dat de installatie leverde, is gedaagd. De man die de hei-installatie plaatste, gaf geen instructies over het gebruik ervan.

De nabestaanden en de zwaargewonde hebben nooit iets vernomen van de bedrijven. De eigenaar van de driepoot zou een brief gestuurd hebben, maar aangekomen is die niet. De directeur van het bouwbedrijf zegt cryptisch: „Ons werd afgeraden iets te doen.”

Wat het OM betreft is beide bedrijven nalatigheid te verwijten. Hun wordt dood en zwaar lichamelijk letsel door schuld ten laste gelegd. Het bouwbedrijf had moeten zorgen voor een terzakekundig persoon ter plekke. De verhuurder van de driepoot had zich ervan moeten vergewissen dat de gebruikers instructies kregen. Het OM eist een boete van 50.000 euro voor het bouwbedrijf en 30.000 euro voor de verhuurder van de driepoot.

De rechtbank beslist dat beide bedrijven een boete krijgen van 40.000 euro. Dat geen van de bedrijven contact heeft opgenomen met de zwaargewonde of de nabestaanden van Van der Pers neemt de rechtbank hun kwalijk. „Een menselijker houding had de gewonde man en de nabestaanden van Van der Pers kunnen steunen in hun verlies en letsel.”