Het grote mysterie: wie zat(en) er achter de rogue drones op vliegveld Gatwick?

Zoektocht naar dader(s) Gatwick

De Britse politie zoekt sinds woensdag nog steeds naar degenen die met drones chaos op vliegveld Gatwick veroorzaakten. Twee verdachten werden zondag weer vrijgelaten.

Het Britse vliegveld Gatwick, afgelopen donderdag, waar chaos heerste en vluchten werden geannuleerd a;s gevolg van onbekende drones.
Het Britse vliegveld Gatwick, afgelopen donderdag, waar chaos heerste en vluchten werden geannuleerd a;s gevolg van onbekende drones. Foto EPA

Het mysterie duurt voort: de Britse politie is nog altijd bezig te achterhalen wie de luchthaven Gatwick dagenlang heeft verstoord met drones. Vrijdag werden twee verdachten opgepakt maar die zijn zondag zonder aanklacht weer vrijgelaten. De politie looft een beloning van 50.000 pond (zo’n 56.000 euro) voor de gouden tip.

De zaak toont eens te meer aan hoe makkelijk het is om grootschalige verstoring en onrust te veroorzaken met drones en hoe moeilijk de daders zijn te achterhalen.

De luchthaven Gatwick, de op één na grootste luchthaven van Engeland, lag vanaf woensdag lange periodes helemaal stil. De op afstand bestuurbare apparaten, waarschijnlijk twee stuks, vlogen rond start- en landingsbanen waardoor het niet veilig was om op te stijgen en te landen. Tot en met vrijdag moesten honderden vluchten worden geannuleerd en konden ruim 140.000 passagiers niet verder reizen. Inmiddels worden alle vluchten hervat.

IATA wil register grote drones

Het Britse leger gebruikt onder meer Israëlische anti-dronetechnologie om herhaling te voorkomen, meldt de Israëlische leverancier.

De internationale luchtvaartorganisatie IATA roept regeringen wereldwijd op om snel maatregelen te nemen om het risico van rogue drones tegen te gaan. Zo wil de IATA dat er een register komt van grote drones, en wil het hogere boetes en gevangenisstraffen voor acties zoals in Gatwick. De daders kunnen onder de huidige Britse wetgeving tot 5 jaar cel krijgen.

Eerder deze maand raakte een Boeing 737 die bezig was met een landing op de luchthaven van de Mexicaanse stad Tijuana beschadigd na een botsing met een drone. Ook in Nederland zijn geregeld veiligheidsincidenten met drones rondom vliegtuigen en -velden. Dat aantal meldingen ging de laatste jaren volgens de Inspectie Leefomgeving en Transport van 6 in 2015 naar 42 in 2016 en 48 in 2017. In 2018 lijkt het aantal te dalen: tot september dit jaar werden er 20 incidenten gemeld.

Bij deze incidenten is meestal geen opzet in het spel, en ook vallen de gevolgen voor de veiligheid tot nu toe mee. De afgelopen jaren waren drie incidenten ernstig genoeg voor een onderzoek van de Onderzoekraad voor Veiligheid. De Tweede Kamer heeft in januari een vergadering over drones gepland.

Op zich zijn er in Nederland al sinds 2015 veel strengere regels voor het gebruik van drones, maar de zaak rondom Gatwick laat vooral zien dat het niet altijd mogelijk is om foute exemplaren uit de lucht te halen. Dick Schoof, de Nederlandse Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid uitte vorig jaar al zorgen dat jihadisten gebruik gaan maken van drones met explosieven om een aanslag te plegen. De afgelopen jaren zijn drones ook gebruikt voor allerlei andere criminele doeleinden zoals drugs- en wapensmokkel over de grens en het afleveren van illegale goederen in gevangenissen.

‘Defensie is voorbereid’

Het ministerie van Defensie zegt in een persverklaring dat als een drone-aanval zich voordoet op een luchthaven in Nederland, personeel van de Koninklijke Marechaussee en de Nationale Politie meteen in actie kunnen komen om de drone uit de lucht te halen en de piloot op te sporen. „Defensie beschikt over systemen om drones op te sporen en te bestrijden.” Al wil het verder geen details geven over hoe die systemen precies werken.

De Nederlandse politie deed de afgelopen jaren een proef met roofvogels die drones konden onderscheppen, maar dat project is stopgezet omdat het te omslachtig was. De grootste uitdaging is het ontwikkelen van systemen die drones meteen kunnen onderscheppen en uitschakelen, én de bestuurder kunnen achterhalen. Dergelijke systemen worden in Nederland nu al geregeld ingezet bij grote evenementen, al staan ze in de kinderschoenen. Wel werken wereldwijd veel bedrijven en onderzoeksinstellingen aan betere technische oplossingen om situaties zoals in Gatwick te voorkomen.

    • Wouter van Noort