Recensie

Recensie Muziek

Hannes Minnaar speelt de ‘Goldbergvariaties’ zonder rare fratsen

Klassiek Hannes Minnaar heeft iets te melden, bleek uit zijn bijzondere Goldbergvariaties. Hij kan het nóg beter zeggen, maar nu al leek Bach vlakbij.

Pianist Hannes Minnaar. Foto Frank Ruiter
Pianist Hannes Minnaar. Foto Frank Ruiter

‘Pas als ik echt iets te melden heb, speel ik het”, zei Hannes Minnaar twee jaar geleden tegen NRC, toen hij de Nederlandse Muziekprijs in ontvangst mocht nemen. Afgelopen zomer trad hij voor het eerst op met Bachs Goldbergvariaties. Vrijdagavond speelde hij het werk in een bijzonder recital in de Kleine Zaal van het Koninklijk Concertgebouw in Amsterdam.

De Goldbergvariaties, dertig ‘veranderingen’ van een lieflijke Aria, zijn pianistisch uitdagend. Maar vooral ook vormen ze een massief van gezaghebbende interpretaties, waarin alle extremen wel zijn verkend. Wat voeg je daar nog aan toe? Minnaars grote kracht schuilt in zijn afgeschminkte naturel. Geen fratsen, geen rare tempi. Hij streeft er niet naar zijn vleugel als een klavecimbel te laten klinken, maar vermijdt ook dynamische en timbrale uitersten.

De schaduw van Glenn Gould, een van die iconen die steunend en neuriënd met de Goldbergvariaties vergroeide, was bij Minnaar ver weg; Bach daarentegen leek vlakbij.

Minnaar, tijdens een optreden voor de VPRO, waar hij werk speelt van Bach en Liszt:

Minnaar was niet meteen op stoom. Zijn benadering was heel naakt, zodat je alles kon horen – de verrukkelijke details, maar ook de kleine missers. Geleidelijk aan deed die terughoudendheid niettemin haar werk. Anders dan collega’s die hun publiek bedwelmen met een surplus aan persoonlijkheid volhardde Minnaar koppig in zijn tekstuele aanpak. Meer dan een overrompelend acteur is hij een meesterlijke voorlezer, wars van interessantdoenerij.

Heel teer en onthecht

Lees ook dit interview met Hannes Minnaar uit 2013

Variatie nr. 25 (de ‘zwarte parel’ van de reeks, volgens Goldberg-herontdekker Wanda Landowska) klonk bij Minnaar heel teer en onthecht, maar de tijd stilzetten, zoals bijvoorbeeld Igor Levit doet, was niet zijn ambitie. Minnaar bleef zingen, bleef Bach vertolken – en niet onze fascinatie met momenten waarop die zijn tijd twee eeuwen vooruit schijnt.

Variatie nr. 25 door Igor Levit:

De Ouverture van het tweede deel klonk feestelijk en hoofs, de virtuositeit van Nr. 20 was adembenemend, al was de hopsende rechterhand niet helemaal in balans. Minnaar heeft absoluut iets te melden, en je voelt dat hij het nóg beter kan zeggen.

Correctie 24 december 2018: In de kop van dit stuk in de digitale editie is de naam Hannes Minnaar per abuis met één n geschreven. Dat is in de online versie aangepast.