Opinie

    • Willem Pekelder

Sunrise

In 010

Oudere Rotterdammers zullen zich het merk nog wel herinneren: Sunrise. Maar dat deze limonade uit eigen stad kwam, is vermoedelijk minder bekend. Toch stond er tussen 1938 en 1978 een Sunrise-fabriek in achtereenvolgens Hillegersberg en Schiebroek. Marcel Hendriks, zoon van fabrieksdirecteur Jan Hendriks, heeft er nu een boek over geschreven: En voor mij een fles Sunrise.

Voordeel van een bloedband is dat je onbeperkt toegang hebt tot het familie-archief, maar helaas is de oogst een beetje mager. Waarschijnlijk heeft een eerder boek over de ondernemersfamilie, Bouwers & Bottelaars van Jan Cees van Duin, veel gras voor Hendriks’ voeten weggemaaid. Wat overblijft is vooral een mooi bladerboek met oude reclame- en fabrieksfoto’s.

De geschreven tekst is voor een aanzienlijk deel anekdotisch, waarmee wel een inkijkje wordt geboden in hoe ver de familiale verknochtheid aan Sunrise ging. Zo kwam bij Marcels vader geen Hero-jam op tafel, omdat die fabriek ook limonade maakte. Toen eind jaren zestig concurrent Raak Fabeltjeskrant-glazen op de markt bracht, vroeg Marcel zijn ouders tevergeefs voor één keer een paar van die flessen te kopen. Pas zo’n vijftig jaar later kreeg hij de glazen via Marktplaats alsnog in handen.

Een gevoelige observatie is dat Jan Hendriks stilletjes op zijn kantoor bleef, toen de fabriek op 1 augustus 1978, na vier generaties limonadehandel, voorgoed sloot. „Het moet voor vader een dramatische dag zijn geweest”, schrijft zoon Marcel. De neergang van de regionale limonadefabriek, die een afzetgebied had tot in Brabant en Utrecht, ging razendsnel. Liep er in 1975, vooral dankzij de zeer warme zomer, nog een recordaantal van ruim 10,6 miljoen flessen van de band, in 1977 waren dat er nog maar 6,6 miljoen.

Oorzaak: de kruidenier om de hoek, een belangrijke afnemer, maakte plaats voor het grootwinkelbedrijf. Dat nam met eigen leveranciers de hele limonademarkt over: grote merken als Coca Cola werden de baas.

Zo bezien staat het drama van Sunrise voor meer dan een petite histoire uit Hillegersberg. Het symboliseert niet alleen het einde van de regionale limonadefabriek in Nederland, waarvan er na de oorlog 150 waren en in 1978 nog maar vijf, maar ook de tanende macht van de kleine leveranciers.