Niet minder CO2-uitstoot, wel ‘milieubewuster’ zeetransport

Shell-fabriek Een investering van naar verluidt honderden miljoenen moet ervoor zorgen dat de Shell-raffinaderij eenderde minder stookolie produceert.

De nieuwe SDA-installatie van Shell verwijdert asfalt uit ruwe olie
De nieuwe SDA-installatie van Shell verwijdert asfalt uit ruwe olie Foto Shell International/Ernst Bode

Shell heeft „honderden miljoenen”, volgens bronnen zelfs 1 miljard euro, geïnvesteerd in zijn raffinaderij in de Botlek. Een nieuwe fabriek zorgt dat de raffinaderij meer diesel, benzine en kerosine produceert – en minder stookolie.

In het Rotterdamse havengebied bevinden zich vijf raffinaderijen. Vooral de drie grootste - van Shell, ExxonMobil (Esso) en BP - beslaan een groot deel van het Botlek-gebied rond Pernis. De Shell-raffinaderij is de grootste van Europa, volgens statistieken van adviesbureau McKinsey.

Voor Shell is de zogeheten Solvent Deasphalter (SDA) de grootste investering in meer dan vijf jaar. De SDA is sinds september in bedrijf. Vorige week hield Shell een feest op een boot, om vanaf de Nieuwe Maas bij Vlaardingen de fabriek officieel in te luiden met een lasershow. Op vijf huizenhoge brandstoftanks werd een animatie getoond die begon met groeiende planten en een zee vol vissen.

De nieuwe SDA-installatie verwijdert asfalt uit ruwe olie, vertelde fabrieksmanager Ronny Wismans tijdens het openingsfeest. Hij liet een pot met ruwe olie zien. „Een zwarte, viskeuze vloeistof, bijna vast.” Waarna hij een fles omhoog hield met vloeibare, bijna kleurloze kerosine. „Dit is echt prachtig. Het kan zo het vliegtuig in.”

De SDA vermindert niet de CO2-uitstoot van de raffinaderij. Volgens Shell helpt de installatie wel voor „milieubewuster” zeetransport. Wereldwijd moeten raffinaderijen hun processen aanpassen vanwege strengere eisen voor zeeschepen. Vanaf 2020 mogen schepen van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) veel minder zwavel uitstoten.

De huidige zware stookolie voor schepen bevat veel zwavel. Schepen mogen er straks alleen nog op varen als ze een ‘scrubber’ installeren die zwavel uit de rook wast. De verwachting is daarom dat de vraag naar klassieke stookolie zal afnemen.

Witte producten

„Door de nieuwe installatie produceren we eenderde minder stookolie”, zegt Shell-manager Jos van Winsen, hoofd van de raffinaderij. De nieuwe IMO-eisen zorgen volgens Van Winsen voor een „prijsrisico”: de marktprijs van zware stookolie kan sterk gaan dalen. Van Winsen noemt het om concurrentie-redenen ook „belangrijk om meer ‘witte producten’ te produceren”. Dat zijn auto- en vliegtuigbrandstoffen, maar ook chemicaliën zoals ethyleen en propyleen. Shell produceert die uit de raffinage-producten, met name in zijn chemische fabriek in Moerdijk. Een pijpleiding vanuit Rotterdam voert de grondstoffen aan.

Volgens analisten van het in de fossiele industrie gespecialiseerde bureau WoodMackenzie moeten raffinaderijen wereldwijd „honderden miljoenen tot miljarden dollars” investeren vanwege de nieuwe IMO-eisen, en „aarzelen” ze om die te doen. Het Financieele Dagblad meldt op basis van anonieme bronnen dat Shell een miljard euro investeerde in de installatie.

De SDA-modules van 30 meter breed en hoog werden in China gebouwd, verscheept en in hun geheel op het raffinaderijterrein ingeparkeerd. Vanwege de SDA-fabriek deed Shell ook grote aanpassingen aan de ‘Hycon’-kraker die al sinds 1989 in bedrijf is. Van Winsen: „Die kan nu weer dertig jaar mee.”

Over dertig jaar moet de wereldwijde energietransitie ook grotendeels voltooid zijn. In Nederland werd deze week de Klimaatwet behandeld in de Tweede Kamer, die vastlegt dat in 2050 de Nederlandse uitstoot van broeikasgassen 95 procent minder moet zijn.

Shell zelf wil in 2050 de „CO2-voetafdruk” van zijn bedrijf en producten hebben gehalveerd. Van Winsen zei vorige week dat de Shell-raffinaderij meedoet in een project van het Havenbedrijf Rotterdam om CO2 af te vangen en op te slaan in lege gasvelden op de Noordzee. Of het project doorgaat, is nog niet besloten.

Lees over CO2-opslag vanuit de Rotterdamse haven: Wat in Noorwegen kan, kan ook bij Rotterdam

Correctie (26 december): in een eerdere versie van dit artikel stond dat er drie raffinaderijen in de Rotterdamse haven zijn. Het zijn er echter vijf: ook Gunvor en Vitol hebben een raffinaderij in Rotterdam.

    • Hester van Santen