Opinie

Laat de rijkdom voor ons werken

Menno Tamminga

Waarover praat u straks tijdens de kerstmaaltijd? Dat de buren hun huis voor de hoofdprijs hebben verkocht? Dat het cadeautje uit China er toch niet op tijd is? Over de headhunter die uit het niets belde met een aantrekkelijk aanbod? Of gaat het over hoop, liefde, misschien wel dankbaarheid?

Het schijnt menselijk te zijn om te denken dat wat je om je heen ziet gebeuren uniek is. Historisch. Dus laat ik voorzichtig zijn met superlatieven. Maar toch. Donderdag bleek dat de werkloosheid (3,5 procent) nu lager is dan vóór de economische crisis en dat meer mensen werken dan ooit tevoren. De Nederlandsche Bank en het Centraal Planbureau verlaagden deze week hun ramingen, maar de slotsom is een groei van rond 2 procent.

Nederland bulkt van private én publieke rijkdom. Die kwalificatie zal sommigen in het verkeerde keelgat schieten. Het is niet per se uw individuele situatie. De private rijkdom is de waarde van alle bezittingen, zoals huizen en pensioenrechten, minus de schulden. Dat is ongelijk verdeeld. Ongeveer 55 procent van de huishoudens heeft bijvoorbeeld een eigen huis. De stijgende huizenprijzen hebben hun (op papier) meer opgeleverd dan de loonsverhogingen.

Maar er zijn 599.000 huishoudens (cijfers 2017) met een inkomen onder de armoedegrens, berichtte het CBS vorige maand. Tienduizenden mensen met een arbeidsbeperking zijn door de sanering bij de sociale werkplaatsen van de regen in de drup geraakt. De economische groei en de mens ruïneren de insecten-, planten- en dierenrijkdom, nog afgezien van wat de bio-industrie aanricht.

Lees ook dit overzicht van het hoge rendement van isolatiemaatregelen

Alom klinkt gemor. Mensen zien het herstel niet terug in hun portemonnee. Klopt. De groei is vooral opgeslokt door verplichte heffingen, zoals zorg- en pensioenpremies. Gezondheidszorg en pensioen zijn dure verworvenheden die extra tellen in vergrijzend Nederland. Zij worden gefinancierd uit belastingen en premies. Net als ‘collectieve’ goederen, zoals politie, onderwijs, en defensie.

De collectieve lastendruk om dat te betalen blijft stijgen, naar ruim 39 procent in 2019. Tegelijkertijd heeft Nederland een overschot op zijn begroting. Dus minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA) en wij als burgers zitten in een rare luxepositie. Betalen we meer zodat de overheid een overschot heeft? De liberale reflex is: geef dat geld terug aan de burger, verlaag de belastingen.

Mag ik iets anders opperen? De zon schijnt. Tijd om het dak te repareren. We laten de rijkdom werken voor een doel dat ieder aangaat. Het klimaat. En we doen dat simpel: boter bij de vis. Woningisolatie. Dat levert direct kostenvoordelen op, maar is aan de klimaattafels een ondergeschoven kind.

Hoe doen we dat? Nederland gebruikt zijn riante positie om jaarlijks 5 of 10 miljard euro extra te lenen bij beleggers met zogeheten ‘groene’ obligaties. Pensioenfondsen en andere geldgiganten zijn er dol op. Dat geld is niet gratis, maar wel spotgoedkoop. Die miljarden gaan in een spaarpot, die renteloos leent aan huizenbezitters en woningcorporaties voor isolatie. De leningen worden terugbetaald uit de lagere energiekosten. Met dat geld vult de spaarpot zich weer en kunnen nieuwe leningen worden gegeven. Goed voor u. Voor de economie. Goed voor Nederland.

Marike Stellinga is afwezig.