Recensie

Recensie

Werk hóéft niet zo chaotisch, gestoord en stressvol te zijn

Recensie Twee succesvolle ondernemers gaan in de aanval tegen slaaptekort, nutteloze targets, de stress van de flexplek en andere ongemakken op het werk.

"Een modern bedrijf is geen straatbende met hongerige wezen die proberen te overleven in de koude, harde wereld".
"Een modern bedrijf is geen straatbende met hongerige wezen die proberen te overleven in de koude, harde wereld". Foto Anthony Redpath/iStock

De oprichters van technologiebedrijf Basecamp proberen niet hun markt te domineren. „We wensen iedereen succes.” Om te krijgen wat ze nodig hebben, hoeven ze niks van anderen af te pakken, schrijven ze in hun boek It doesn't have to be crazy at work. „Wat ons marktaandeel is? Kan ons niet schelen. Hebben we genoeg klanten om winst te maken? Ja. Groeit dat bedrag elk jaar? Ja. Dat is goed genoeg voor ons, of we nou 2 of 4 of 75 procent van de markt hebben. Wat belangrijk is, is dat we een gezond bedrijf hebben, de kosten onder controle en winstgevende activiteiten.” Ze doen niet aan targets.

Jason Fried en David Heinemeier Hansson zijn de baas bij Basecamp, een Amerikaans internetbedrijf met zo’n zestig medewerkers dat kantoorsoftware maakt. Basecamp werd vorig jaar door Forbes uitgeroepen tot één van de beste kleine bedrijven van de VS. Het Britse weekblad The Economist noemde It doesn't have to be crazy at work onlangs „met afstand het beste managementboek van het jaar.”

De hype is terecht.

Het boek staat bol van de hilarische tirades tegen het stressvolle bestaan op kantoor. Managers die hun medewerkers doen geloven dat ze verwikkeld zijn in een soort oorlog, lijken vaak vooral zélf verslaafd aan risico en competitie, schrijven ze. Laat die managers alsjeblieft de anderen niet meeslepen in die waan, want daar komt alleen maar onnodige stress van. „Een modern bedrijf is geen straatbende met hongerige wezen die proberen te overleven in de koude, harde wereld”.

Natuurlijk is werk soms zwaar en is stress even nodig om een belangrijke wedstrijd te winnen of een concurrent te verslaan. Maar een relaxtere aanpak werkt op de lange termijn beter. Stress moet de uitzondering zijn, niet de regel.

‘Uitputting is teken van domheid’

De auteurs hekelen ceo’s die tot laat doorwerken en opscheppen dat ze aan vier uur slaap genoeg hebben. Dat zijn „onverantwoordelijke lui die vergeten dat ze een voorbeeldfunctie hebben. Hun gedrag bepaalt de prioriteiten van medewerkers. Voortdurende uitputting is geen verdienste, het is een teken van domheid.”

Als je wilt overleggen, doe je dat op fluistertoon of ga je naar speciale overlegruimtes. Geen stilteruimtes, maar praatruimtes dus.

Een goede werkhouding draait volgens Fried en Heinemeier Hansson niet om opspringen als je iets wordt gevraagd. „Maar om doen wat je belooft, een eerlijke hoeveelheid tijd besteden aan je werk, respecteren van je werk, je klanten, je collega’s. Het draait om níét andermans tijd verspillen, geen overbodig werk creëren voor anderen, geen dwarsligger zijn.”

Lees ook: ‘We werken niet te veel, we laden te weinig op’

‘Bibliotheekregels’ op kantoor

In Basecamp pakken ze zaken nogal anders aan dan veel andere bedrijven. Zo gelden in het kantoor ‘bibliotheekregels’. De werkvloer is voor stilte en concentratie. Overleggen doe je op fluistertoon of je gaat naar speciale overlegruimtes. Geen stilteruimtes, maar praatruimtes dus. Constant online zijn wordt ontmoedigd. In de zomer werkt iedereen vier dagen in plaats van vijf om genoeg tijd te kunnen besteden aan leven.

It doesn't have to be crazy at work is bij vlagen erg Amerikaans, en niet overal toepasbaar op de Europese situatie. De auteurs zeggen het niet met zoveel woorden, maar hun boek leest als een pleidooi voor een wat ‘Europeser’ houding tegenover werk. Dat is vast geen toeval; Heinemeier Hansson komt uit Denemarken, hét land van de work/life-balance. Het boek staat bol van de praktische tips en nuchtere adviezen. Zo nuchter dat je je afvraagt waarom niet meer bedrijven dit doen.

Natuurlijk: het helpt dat Basecamp in een branche werkt waar de concurrentie blijkbaar niet moordend is, en het is geen beursgenoteerd bedrijf met veeleisende aandeelhouders. En niet alle adviezen zullen gelden voor alle bedrijven.

Ook Nederlandse managers en werknemers kunnen iets leren van wat er misgaat met werkstress. Ook hier rukken flexplekken op, net als Whatsapp-groepen met collega’s (en bazen) die in de weekends en avonduren blijven door-appen. Te hoge verwachtingen, giftige managementambities en burn-outs zijn bepaald geen exclusief buitenlandse fenomenen.

It doesn’t have to be crazy at work is een actueel appèl aan bazen om wat minder aandacht te besteden aan de targets en de „missie” van het bedrijf, en wat meer aan hun medewerkers. Winst maken en een beetje normaal tegen elkaar doen sluiten elkaar niet uit. Werk hóéft niet te voelen als een aaneenschakeling van chaos en stress. Kalm aan doen is verrassend vaak óók een optie.