Veel kwaliteit, geen uitblinkers in televisiejaar 2018

TV in 2018 Zonder Game of Thrones was het toch anders. Maar het tijdperk van de gouden jaren van de serie bleek gelukkig nog niet voorbij in 2018.

Killing Eve met Jodie Comer (links) als huurmoordenaar Villanelle en Sandra Oh als agent Eve Polastri van MI5.
Killing Eve met Jodie Comer (links) als huurmoordenaar Villanelle en Sandra Oh als agent Eve Polastri van MI5. Foto BBC

De gesprekken bij het koffieapparaat worden steeds lastiger: „Hebben jullie Killing Eve al gezien? Meesterlijk hoe die twee vrouwen om elkaar heen draaien.”

„Nee, ik heb lekker Bodyguard gekeken. Heerlijk, die premier met haar jonge lijfwacht.”

„Sorry, ik heb Friends zitten bingen. Homofoob natuurlijk, maar zo leuk.”

Je denkt er wellicht niet iedere dag aan, maar we zitten alweer een tijdje in het gouden tijdperk van de televisie. Doordat tv-makers heel veel geld en vrijheid krijgen, worden er talrijke goede, baanbrekende series gemaakt. Hierdoor zijn series een serieuze kunstvorm geworden, vergelijkbaar met literatuur. In zekere zin neemt series kijken ook de plaats in van boeken lezen – in ieder geval in tijd.

Ook op een andere manier zijn series op romans gaan lijken: er verschijnen er nu zoveel, dat weinig mensen hetzelfde zien. Kijk maar naar de top-10-lijstjes van de televisie- en boekrecensenten: nauwelijks overlap, zodat je als lezer met een onbruikbaar overzicht van honderd meesterwerken het nieuwe jaar in gaat.

Wat was volgens de recensenten van NRC de beste televisie van 2018?

Doordat het aanbod zo overweldigend is, en doordat je zelf bepaalt wanneer je kijkt, ziet niemand meer dezelfde serie op hetzelfde moment. Met uitzondering van De Luizenmoeder. En Game of Thrones, maar die had in 2018 een jaartje vrij.

Los van de nieuwe series heb je dan nog de gouwe ouwen, die dankzij de videodiensten weer bovendrijven. Wij journalisten zijn gebrand op het allernieuwste, maar gewone mensen kijken ook gewoon oudere series. Zo was de meest gebingde serie in de VS dit jaar Friends, een sitcom die veertien jaar geleden stopte, maar die dit jaar een nieuw publiek vond op Netflix.

Hoeveel series verschenen er? Betaalzender FX houdt dat voor ons bij, althans voor de VS. FX telt jaarlijks de series omdat topman John Landgraf gelooft dat we in een zeepbel zitten: zo veel groei, dat moet wel tot een krach leiden. In 2011 werden er in totaal 266 nieuwe series of nieuwe seizoenen van bestaande series gemaakt, bijna allemaal door tv-zenders. In 2018 waren het er 495. Geen kijker kan dat bijhouden.

De grote mediabedrijven hebben ontdekt dat ze de klanten met series eindeloos op hun apparaten of diensten kunnen houden, dus wil iedereen zijn eigen televisie maken. Netflix is nog de grootste, maar Amazon komt langszij, Disney en Apple beginnen volgend jaar ook. En al die bedrijven zijn voorlopig meer geïnteresseerd in het veroveren van terrein dan in winstmaken. Dus de budgetten zijn groot.

Uit de cijfers van FX blijkt dat de groei alleen vanuit de online videodiensten komt. Televsiezenders als NBC (The Good Place, This is Us), zijn juist aan het minderen. Betaalzenders als HBO (Game of Thrones) en FX (The Assassination of Gianni Versace) houden het bij een constant, laag aantal, maar hun series hebben wel een hogere kwaliteit.

Is die overdaad een probleem? Ja en nee. Nee, het gaat om de kwaliteit, en die is hoog. Dus wat zullen we klagen?

Ja, want je kunt dus niet meer over dezelfde series praten. En je gaat misschien sneller en slordiger kijken. Better Call Saul en BoJack Horseman worden steeds beter, maar je bent het zo weer vergeten. Weelde went. Je kunt ook wel zeggen dat de grote uitblinkers dit jaar ontbreken.

En dat de videodiensten en tv-zenders sneller kiezen voor consolidatie: liever dertien dan acht afleveringen, en toch nog maar een seizoen erbij, ook al is de rek er allang uit. Dat zag je dit jaar bijvoorbeeld bij de series die Netflix ooit groot maakten: House of Cards, Orange is The New Black. Maar ook bijvoorbeeld bij een van de origineelste series van dit moment: de filosofische hiernamaalscomedy The Good Place. Sinds de hoofdrolspelers terug zijn op aarde, is de glans er een beetje af. Volgend jaar zitten ze in de hemel, dus wie weet.

    • Wilfred Takken