Trump halveert troepen in Afghanistan, is dat goed of slecht?

De Verenigde Staten willen dat de helft van de 14.000 manschappen de komende weken het land verlaat. De gevolgen voor de Nederlandse missie zijn nog onduidelijk.

De terugtrekking van de troepen betekent volgens sommige bronnen het begin van een volledige terugtrekking. Daarmee zou er voor de VS een einde komen aan de langste oorlog uit hun geschiedenis.
De terugtrekking van de troepen betekent volgens sommige bronnen het begin van een volledige terugtrekking. Daarmee zou er voor de VS een einde komen aan de langste oorlog uit hun geschiedenis. Foto Massoud Hossaini

De Verenigde Staten verrasten de wereld donderdag met het nieuws dat de helft van de Amerikaanse troepen uit Afghanistan wordt teruggetrokken. Wat betekent dit voor het conflict in Afghanistan en de Nederlandse missie daar?

  1. Wat is precies besloten?

    Dat was vrijdag nog onduidelijk. Er is geen officiële mededeling geweest van het Witte Huis of het Pentagon. In de Amerikaanse krant The Wall Street Journal werd op basis van anonieme functionarissen gemeld dat president Trump heeft besloten dat ruim de helft van de 14.000 manschappen in de komende weken Afghanistan verlaat. Volgens sommige bronnen is dit het begin van een volledige terugtrekking, die maanden in beslag zal nemen. Daarmee zou er voor de VS een einde komen aan de langste oorlog uit hun geschiedenis. In oktober ging die zijn achttiende jaar in.

    Trump heeft er nooit een geheim van gemaakt dat hij de oorlog, die de Amerikanen tot nu toe ruim 900 miljard dollar heeft gekost, te duur vindt. Toch breidde hij vorig jaar het aantal militairen nog met 4.000 uit, op aandringen van minister Mattis van Defensie. Die nam donderdag ontslag, uit onvrede met Trumps besluiten over Syrië en Afghanistan.

  2. Hoe zit de missie in Afghanistan in elkaar?

    Sinds 2015 is niet de NAVO, maar de Afghaanse regering primair verantwoordelijk voor de veiligheid in het land. De NAVO-missie ISAF, die op zijn hoogtepunt in 2011 uit ruim 100.000 manschappen bestond, is toen vervangen door de veel kleinere NAVO-missie Resolute Support. Deze heeft als taak om het Afghaanse leger op te leiden en bestaat uit 16.000 man, van wie de helft Amerikanen. De andere helft komt van 38 bondgenoten, waaronder Nederland.

    Naast de NAVO-missie hebben de VS nog altijd een eigen antiterreuroperatie in Afghanistan, die jacht maakt op Al-Qaeda, Islamitische Staat, Talibaan-kopstukken en andere extremisten. In totaal zijn er 14.000 Amerikanen in Afghanistan.

    Het Afghaanse veiligheidsapparaat, bestaande uit onder andere politie, landmacht, special forces en luchtmacht, is inmiddels 350.000 man sterk. Dat lijkt heel wat, maar er is ook een heel hoog verloop en het leiderschap is vaak slecht.

    Lees ook: ‘Na Syrië trekt Trump leger ook terug uit Afghanistan’
  3. Hoe staat het met de veiligheid in Afghanistan?

    Terwijl de Koerden deze week protesteerden tegen Trumps beslissing om de Amerikaanse troepen terug te trekken uit Syrië, reageerde de Afghaanse regering vol zelfvertrouwen. „Er zullen geen gevolgen voor de veiligheid zijn, omdat de Afghaanse strijdkrachten de afgelopen vierenhalf jaar alles onder controle hadden”, zei een woordvoerder van president Ashraf Ghani.

    Dat is allerminst waar. In de eerste negen maanden van dit jaar zijn er volgens de Verenigde Naties 2.800 burgers omgekomen in de strijd, en ruim 5.000 gewond geraakt. De cijfers zijn vergelijkbaar met dezelfde periode een jaar eerder. De meeste slachtoffers vielen door aanvallen van de Talibaan en andere extremisten. Daarnaast vallen er wekelijks tientallen doden onder leger en politie.

    De invloedssfeer van de Talibaan is de afgelopen jaren sterk gegroeid. In ongeveer 40 procent van de districten hebben zij het nu voor het zeggen of vechten zij met de overheid om de macht. Het Afghaanse leger is duidelijk nog niet sterk genoeg om hen uit die districten te verdrijven en heeft nog veel buitenlandse steun nodig.

  4. Zijn er gevolgen voor de Nederlandse missie?

    Nederland heeft 160 militairen gelegerd in Afghanistan, de meesten in de noordelijke stad Mazar-i-Sharif, een kleine groep in Kabul. Minister Ank Bijleveld ( Defensie, CDA) zei vrijdag dat ze zich „grote zorgen” maakt over het Amerikaanse vertrek, omdat de Nederlanders afhankelijk zijn van Amerikaanse militaire bescherming en ziekenhuizen. Zij gaat onderzoeken wat de gevolgen van de terugtrekking – die ook voor haar als een verrassing kwam – voor Nederland precies zullen zijn. Het kabinet had de missie deze zomer net verlengd, tot 2021.

  5. Kunnen er ook positieve gevolgen zijn?

    De Afghaanse regering, de Amerikanen en de Talibaan snuffelen al een tijdje aan elkaar tijdens voorzichtige vredesbesprekingen. Hoewel die tot nu toe weinig hebben opgeleverd, wordt het feit dat de partijen überhaupt aan tafel zitten als vooruitgang gezien.

    Onlangs probeerde de Amerikaanse speciaal gezant Zalmay Khalilzad bij een gespreksronde in Abu Dhabi de Talibaan over te halen tot een staakt-het-vuren. Zij weigerden en zouden wederom gehamerd hebben op hun eeuwige eis: de terugtrekking van alle internationale troepen uit Afghanistan.

    Het nieuws over de Amerikaanse troepenafbouw past daar op het eerste gezicht mooi bij: wie weet stemt het de Talibaan gunstig aan de onderhandelingstafel. Maar de praktijk leert dat zij liever gebruik maken van de zwakte van de tegenstander. Minder Amerikanen in Afghanistan betekent in dat geval: meer ruimte voor de Talibaan.

    Lees ook: ‘VS willen zich volledig terugtrekken uit Syrië’