Opinie

N-VA heeft de sleutel in handen voor de toekomst van België

België

Commentaar

Nu de Belgische regering haar ontslag aangeboden heeft, is de verleiding groot om grappen te maken over moeizame formatiepogingen, te verzuchten dat het land onbestuurbaar is, of allebei. Maar dat zou voorbijgaan aan het gegeven dat de regering-Michel het toch ruim vier jaar uitgehouden heeft. Dat zijn toch bezwaarlijk Italiaanse toestanden te noemen, daar aan de Wetstraat.

De aanleiding voor deze jongste breuk is ronduit cynisch. De Vlaams-nationalisten van de N-VA, die in 2014 tegen de verwachtingen een regering waren binnengestapt met Vlaamse christen-democraten en met Vlaamse en Franstalige liberalen, maakten plotseling een onoverkomelijk probleem van de Belgische deelname aan het migratiepact van Marrakesh. De onderhandelingen over dit pact liepen al twee jaar en tot voor kort ging de N-VA er niet alleen akkoord mee, ze wilde het pact zelfs actief promoten. De draai op dit dossier is mede te verklaren doordat het op de agenda kwam bij een electorale concurrent, het extreem-rechtse Vlaams Belang, waaraan de N-VA bij de lokale verkiezingen van oktober veel stemmen verloor.

Ook al is de val van een regering na vier jaar niet zo opzienbarend, het blijft natuurlijk wel België: een land waar het politieke systeem zo ingewikkeld is dat élke federale formatie een probleem is. De houdbaarheid van het concept ‘België’ wordt al tijden betwijfeld. In feite is België niet één land: er zijn twee landsdelen met elk hun eigen partijen, opvattingen en mediawerkelijkheden. Politici hoeven alleen in hun eigen landsdeel stemmen te winnen, dus zullen ze ook alleen daar hun energie in steken. Geen enkele politicus, Vlaming noch Franstalig, komt in eerste instantie op voor het overkoepelende belang.

Een extra handicap is dat er volstrekte onduidelijkheid heerst hoe het de komende tijd procedureel verder moet. Dat begint al met de vraag of er vervroegde verkiezingen komen, wat van de koning afhangt. Wordt de regering demissionair? Dan kunnen er tot de al geplande federale, regionale en Europese verkiezingen in mei, waarvoor de campagne overigens al loopt, uitsluitend urgente beslissingen genomen worden. Intussen loopt het begrotingstekort op.

De N-VA stuurt aan op een andere optie: ontbinding van het parlement. Hierdoor zouden er binnen veertig dagen federale verkiezingen moeten volgen. Dit zou de chaos completeren: bij deze optie zouden de partijen elkaar hoogstwaarschijnlijk nog tijdens de formatie van een federaal kabinet alweer beconcurreren voor de regionale en Europese verkiezingen. De aftredende premier Michel zou weleens gelijk kunnen hebben met zijn opmerking dat het dan tot diep in 2019 kan duren voordat er een nieuwe federale regering is.

Dat het land desondanks nog marcheert, is mede te danken aan de vijf niet-federale Belgische regeringen. De Vlaamse regering, de Waalse gewestregering, de Brussels Hoofdstedelijke Gewestregering, de Franstalige Gemeenschapsregering en de Duitstalige Gemeenschapsregering functioneren over het algemeen naar behoren. En deze vijf regeringen hebben een substantiële invloed op de beslissingen die er in België genomen worden.

De komende maanden zullen uitwijzen of de grappen over wereldrecordpogingen formeren weer van toepassing zullen zijn. De belangrijkste vraag is hoezeer de N-VA zich – nu ze zichzelf van het federale korset bevrijd heeft – weer op Vlaanderen zal richten, en hoe in haar spoor het Vlaams Belang presteert. De toekomst van België hangt ervan af.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.