Minister moet snel besluiten over gratie zesvoudige cafémoordenaar Delft

De tot levenslang veroordeelde Y. eiste in een kort geding dat de staat moet meewerken aan zijn gratieverlening. De minister moet binnen twee maanden een besluit nemen.

Café 't Koetsiertje in Delft waar zes mensen doodgeschoten werden door Cevdet Y.
Café 't Koetsiertje in Delft waar zes mensen doodgeschoten werden door Cevdet Y. Foto ANP

De tot levenslang veroordeelde Cevdet Y., die in 1983 zes mensen doodschoot in een Delfts café, is er vooralsnog niet in geslaagd bij de rechter gratie af te dwingen. Wel heeft de rechtbank in Den Haag vrijdag bepaald dat de minister binnen twee maanden een besluit moet nemen over het gratieverzoek.

Y., die de bijnaam ‘Ted de Turk’ heeft, diende in maart 2017 een gratieverzoek in. Vervolgens eiste hij in een kort geding tegen de staat dat het ministerie van Justitie en Veiligheid moet meewerken aan zijn gratieverlening. Momenteel brengt Y. al veel tijd door buiten de tbs-kliniek waar hij zit. Zo heeft hij ook werk buiten de kliniek.

Koninklijk besluit

Gratie wordt verleend bij koninklijk besluit na advies van de betrokken minister. Eerst was dat de minister van Justitie, nu gaat de minister van Rechtsbescherming hierover. Het Openbaar Ministerie (OM) adviseerde de minister Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) het verzoek van Y. af te wijzen, maar het gerechtshof Den Haag adviseerde op 6 september 2018 de man gratie te verlenen. De minister heeft daarop een verzoek ingediend voor een nader advies van OM. Dat verzoek is echter in strijd met de Gratiewet.

De rechter heeft nu bepaald dat de minister snelheid moet maken met het indienen van zijn voordracht van het gratieverzoek bij de koning. Binnen twee maanden moet duidelijk worden of dit een positief of negatief advies wordt.

Kroeg in Delft

De schietpartij in de Delftse kroeg ’t Koetsiertje vond plaats op 5 april 1983. Er vielen zes doden, onder wie een twaalfjarig meisje, en vier gewonden. Y. werd veroordeeld tot levenslang, tot aan de Hoge Raad aan toe. Een levenslange celstraf is in Nederland een redelijk zeldzame strafmaat die alleen voor de zwaarste misdrijven wordt opgelegd.

Tbs was niet nodig, oordeelde de rechtbank: Y. had niet wild om zich heen geschoten, maar had juist relatief weinig kogels afgevuurd. Dat duidde erop dat hij koelbloedig en weldoordacht had gehandeld, en niet uit geestesziekte.

Lees ook: Geen verlof zonder begeleiding voor moordenaar Delfts café

In 2001 werd Y. onderzocht door het Pieter Baan Centrum na een eerder verzoek om gratie. Op advies van het instituut werd Y. alsnog opgenomen in een tbs-kliniek in Utrecht met als doel resocialisatie, een voorwaarde om later mogelijk in aanmerking te komen voor gratie.

Gezin gesticht

In 2009 werd bekend dat Y. soms op verlof ging en tijdens zijn verloven een gezin had gesticht. Daar ontstond destijds veel ophef over, waarna de toenmalig minister van Justitie Ernst Hirsch Ballin (CDA) zijn recht op verlof introk. Y. vocht dat besluit aan bij de rechter en na meerdere juridische procedures lukte het hem in 2014 om af te dwingen dat hij toch op onbegeleid verlof mocht.

De toedracht en het motief van Y. zijn tot op de dag van vandaag niet geheel duidelijk. Zijn advocaat Romke Wybinga zei eerder dat de schietpartij het gevolg was van “een bewustzijnsvernauwing” van zijn cliënt. Zelf zei Y. in een documentaire in 1997 dat de eerste man die hij doodschoot hem racistisch had bejegend. De in Turkije geboren Y. was op het moment van de moordpartij pas een jaar genaturaliseerd tot Nederlander.

Levenslang

Veroordeelden met een levenslange gevangenisstraf moeten in Nederland ook daadwerkelijk de rest van hun leven in de cel zitten. Hun enige mogelijkheid op vrijlating is een gratieverlening, maar dat gebeurt vrijwel nooit.

Het Europees hof voor de Rechten van de Mens berispte Nederland in 2013 omdat de vrijwel nihile vrijlatingskans voor levenslang gestraften in strijd zou zijn met de mensenrechten. De Hoge Raad oordeelde vorig jaar niettemin dat levenslang ook echt levenslang mag duren.

    • Steven Musch
    • Vincent Sondermeijer