Het jaar van de grote klassieke stoelendans

Klassiek in 2018 Audi vertrokken bij De Nationale Opera, Van Veldhoven weg bij de Bachvereniging. Gatti ontslagen. Shani nieuw bij het Rotterdams Philharmonisch. Er veranderde veel.

Nederlandse Bach Vereniging repeteert olv Shunske Sato.
Nederlandse Bach Vereniging repeteert olv Shunske Sato. Foto Merlin Daleman

Voor de klassieke muziek was 2018 een jaar van ongekende aardverschuivingen door een recordaantal changementen op sleutelposities. Haast niets bleef hetzelfde. En dat ging, zoals past bij grote veranderingen, gepaard met een rare mix van weemoed, opwinding, opluchting en zelfs verbijstering.

Bij De Nationale Opera stopte regisseur Pierre Audi als directeur. In dertig jaar bouwde hij het huis op tot een internationaal geziene instelling. Aan het Waterlooplein hebben ze de blik vooruitgericht. Audi’s opvolger Sophie de Lint is geen globetrottende kunstenaar-directeur, maar een manager die veel aanwezig en volop aanspreekbaar is – wat intern ook zo zijn voordelen heeft. Maar voor de buitenwacht is het afwachten. Wat krijgen we in 2020/21 te zien en te horen, als de door Audi geplande seizoenen voorbij zijn? Interessant wordt ook de rol van de net benoemde casting director ofwel stemmenzoeker en -boeker Damià Carbonell Nicolau. Komen er meer ‘sterzangers’ naar Amsterdam, zoals wel eens verlangend wordt gefluisterd?

Audi was maar een van de steunpilaren onder het muziekleven die verdwenen – én ook niet, want komende zomer regisseert hij bij DNO nog wel Stockhausens Aus Licht. De Nederlandse Bachvereniging is zich aan het heruitvinden nu dirigent Jos van Veldhoven (bij Philharmonie Zuidnederland leidt hij in april Bachs Matthäus-Passion) na 35 jaar werd opgevolgd door Shunske Sato: jong, fris en een geweldige violist (beluister zijn cd met Bach-concerten) maar in zijn nieuwe rol als artistiek leider nog onbeproefd.

Dit vonden de NRC-recensenten de beste klassieke muziek van 2018

Wisselingen bij het orkest

Nog veel meer wisselingen voltrokken zich, vooral bij orkesten. Bij het Rotterdams Philharmonisch vertrok Yannick Nézet-Séguin – een aderlating die werd gecompenseerd door de energie en kwaliteit van zijn jonge, nu al door het publiek omarmde opvolger Lahav Shani. Het Gelders Orkest, kort voor de fusie met het Orkest van het Oosten, zwaaide zijn uitstekende chef Antonello Manacorda uit. En het Radio Filharmonisch Orkest schreef geschiedenis door met Karina Canellakis de eerste Nederlandse vrouwelijke (hoera!) chef-dirigent te benoemen, aan de slag vanaf september 2019 als opvolger van de alleskunner Markus Stenz.

En ook het Nederlands Philharmonisch Orkest en De Nationale Opera moeten op zoek. Chef Marc Albrecht meldde dit jaar dat hij in 2020 opstapt. Onder hem kwam het NedPhO tot grootse prestaties. Het orkest broeide en vlamde net in Enescu’s Oedipe en in maart zal een reeks uitvoeringen van de enorme Achtste symfonie van Mahler (Albrechts gekoesterde wens) zeker een hoogtepunt zijn.

En dan was er Daniele Gatti, de chef-dirigent van het Concertgebouworkest, die werd ontslagen na aantijgingen van seksuele intimidatie door verscheidene vrouwen uit orkest en staf. Wat hij precies deed is onbekend. Gatti ontkent, en het orkest beschermt (terecht) de vrouwen die naar voren traden. Dus zwijgen orkest en Gatti over de toedracht en richten ze bezeerd de blik vooruit.

Wat we voor het orkest moeten hopen? Dat het niet té snel een opvolger kiest. Voor de ‘boekbaarheid’ van een toporkest mag een chefsloos tijdperk schadelijk zijn, voor de musici kan het een voordeel zijn. Nodig ze allemaal maar uit, de dirigenten die eerder niet op de rol stonden. Marc Albrecht. Maar eerst en vooral Yannick Nézet-Séguin. Zijn contract in Montreal loopt tot 2020, dat in Philadelphia tot 2022. En eerlijk is eerlijk: Yannick ís de Amsterdamse droomkandidaat. Relatief jong (43) maar zeer ervaren en van onbesproken topkwaliteit. Allround in zijn repertoire. Benaderbaar en in staat nieuwe publieksgroepen te enthousiasmeren. En RCO-directeur Jan Raes weet dat allemaal, want in zijn Rotterdamse tijd was hij het zelf die Yannick strikte.

    • Mischa Spel