Dit was het jaar 2018 voor zzp’ers

Kerst Kerstvakantie? Kan. Maar dan heb je als zzp’er wel een lege bankrekening in januari, schrijft zelfstandig journalist Alex van der Hulst.

Zelfstandig ondernemer zijn is leuker in de zomer. Je kunt zwemmen wanneer anderen moeten werken, je kantoor af en toe naar de zonnige tuin verplaatsen, het ideale moment zoeken om te sporten en goedmoedig glimlachen bij de eeuwige vraag: „Wanneer heb jij vakantie? O wacht, jij hebt natuurlijk altijd vakantie!”

In de winter zijn die voordelen minder zichtbaar. Ja, je kunt een kerstboom kopen op het moment dat de ingang van het tuincentrum niet op de metro van Tokio lijkt. En je hoeft niet te vechten om een feeststol met een overspannen huismoeder, op die ene doldwaze koopzaterdag vóór Kerst.

Maar je hoeft deze week ook geen ironische kersttrui aan op kantoor, en je hoeft niet te borrelen met je lieve collega’s. Je hebt géén last van dat saamhorigheidsgevoel op je werk, waarbij het je zelfs lukt de irritante trekjes van die vervelende collega te vergeven, enkel omdat je zijn hoofd twee weken niet hoeft te zien. Je hoeft dat onhandige kerstpakket niet helemaal mee naar huis te slepen. En je wordt ook niet geplaagd door allerlei gedachten over waaraan je die dikke kerstbonus nu eens zal besteden.

Te veel geld is sowieso het laatste probleem van zelfstandigen tijdens deze dagen. Doorbetaalde vakanties zijn voor zzp’ers net zo vreemd als strandschoentjes voor bewoners van de poolcirkel, dus zitten zelfstandigen begin januari met een lege bankrekening. Voor de laatste weken van december is het dilemma daarom: óf zo veel mogelijk klusjes verzamelen, óf vakantie ‘vieren’ zonder geld.

Tel daarbij op dat de financiële administrateurs ook twee weken van de aardbodem verdwenen zijn en dat jouw stapel openstaande facturen stof ligt te vangen. In januari klopt het spook van de Belastingdienst bovendien op de deur, net als de gemeente en alle andere overheidsinstanties die nog even snel willen innen. Dan vergaat je de lust om eind december voor 200 euro een ‘vuurwerk-compound’ van driehonderd shots te kopen wel.

De laatste week van december zit bijna heel Nederland thuis. Voor wie toch stug doorwerkt, heeft Alex van der Hulst onmisbare adviezen. Zo overleef je werken tussen Kerst en Nieuw

Oké, de slimme zelfstandige heeft het hele jaar door als een fanatieke eekhoorn geld in potjes gestopt, om zo fluitend deze periode door te komen. Maar de domme zelfstandige zit nu met een bezweet voorhoofd de eindjes aan elkaar te knopen. Vraag zzp’ers met Kerst hoe het met ze gaat en uit het antwoord kun je opmaken bij welk kamp ze horen.

Let dan trouwens ook goed op de zzp’er die zijn werkzaamheden graag combineert met een slachtofferrol. Die zal eind december ongetwijfeld een pleidooi houden voor lastenverlaging, extra toeslagen of gratis verzekeringen.

Nu was het ook niet een al te best jaar voor zzp’ers. In hoeverre je positief terug kijkt op 2018, hangt natuurlijk af van de goede voornemens die je wist waar te maken. Maar zet je de roze bril even af, iets wat veel optimistische zelfstandigen zelden doen, dan was er toch bijna reden tot zorg.

  1. Schijnzelfstandigen inhuren mag niet, maar kan wel

    Wat ooit de VAR (Verklaring Arbeidsrelatie) was en zelfstandigen beschermde tegen schijnzelfstandigheid, is voor het huidige kabinet een hete aardappel geworden, die inmiddels is doorgeschoven naar 2020. Boetes deelde de Belastingdienst ook niet uit, dus werkgevers die graag gebruik maken van goedkope zzp’ers, kunnen voorlopig nog rustig hun gang gaan.

  2. Er zijn nog steeds geen goede verzekeringen voor zzp’ers

    Arbeidsongeschiktheidsverzekeringen voor zzp’ers blijven onbetaalbaar. De alternatieve broodfondsen zijn en blijven, ondanks hun nadelen, de enige betaalbare oplossing om jezelf bij ziekte te verzekeren.

  3. Een pensioen opbouwen is ook niet verplicht

    Zelfstandigen stoppen hun vingers in hun oren als ze het woord pensioen horen. Net zoals politici, die de lange baan graag vol schuiven met problemen waar je op de korte termijn geen kiezers mee wint. En zo stevent menig zzp’er nog altijd af op een karige AOW, zonder aanvullend pensioen.

  4. Wees je eigen uithangbord, en krijg er een gratis burn-out bij

    Personal branding viel dit jaar ook volledig door de mand. Wie zeven dagen per week zijn eigen uithangbord loopt te zijn, brandt net zo snel op als de gemiddelde vlogger.

  5. Geen bubbel op de huizenmarkt, maar een ‘zzp-bubbel’

    Je kunt je zelfs afvragen of er in 2018 niet een zzp-bubbel is ontstaan. Het ging zó goed met de economie, dat zelfstandigen werkelijk alles op hun visitekaartje konden zetten. Van „partner in dynamische oplossingen voor marketing in het mkb” tot „tussenpersoon in het vergroten van werkgeluk bij high performance companies”. Voor al die zelfstandigen waren ook café’s nodig die dienen als alternatief kantoor – hoe groter de groep, hoe groter het kaartenhuis.

    Maar goed, zulke donkere wolken zien de meeste zzp’ers niet. Het doet denken aan de prachtige televisiedocumentaire Schone schijn, die afgelopen november werd uitgezonden. Daarin probeerde zelfstandig ondernemer Serge, met vele tonnen schuld, toch een onbegrijpelijke onderneming van de grond te krijgen. Een ‘representatieve’ auto moest hij lenen, maar hij bleef geloven in de toekomst.

    Wat dat betreft kunnen we in 2019 wel wat leren van Serge. Zijn optimisme is een voorbeeld, zijn situatie een schrikbeeld. Laten we onder de kerstboom uitkijken naar méér dikbetaalde opdrachten, zwemmen onder kantooruren, een begin aan dat (nog te redden) pensioen, nooit ziek worden en een eeuwig vakantiegevoel.

    Laten we vooral optimistisch blijven.

    • Alex van der Hulst