Frits van Bruggen, hoofddirecteur van de ANWB: „Mensen denken bij de ANWB aan de auto, maar we vertegenwoordigen alle reizigers.”

Foto David van Dam

We moeten van de ANWB allemaal elektrisch gaan rijden

Frits van Bruggen, hoofddirecteur ANWB Nederland heeft een harde waarschuwing nodig, zegt de hoofddirecteur van de ANWB. „Alles slibt dicht: wegen, spoor, fietspaden. Ik wou dat politici beseffen hoe groot het probleem is.”

„Eigenlijk hebben we een ramp nodig. Of de dreiging van een ramp. Zoals in 1995, toen de Betuwe onder water dreigde te lopen. Zoiets schudt de politiek wakker.”

Denk niet dat Frits van Bruggen, hoofddirecteur van de ANWB, Nederland een crisis toewenst. Maar het land heeft wel een harde waarschuwing nodig. „Alles slibt dicht: wegen, spoor, fietspaden. We ervaren dat niet als crisis omdat het werkt als een sluipmoordenaar. Ik zou willen dat politici beseffen hoe groot het probleem is. Als we onze bereikbaarheid de komende twintig jaar willen behouden, moeten we nu ingrijpen.”

En dan is er nog die andere enorme uitdaging: de overschakeling naar schoon vervoer. Van Bruggen: „We hebben de afgelopen 100 jaar prachtige vormen van mobiliteit weten te creëren. Jammer dat het zo vervuilend is. Met de blik van nu zeg je: hoe hebben we dat kunnen doen, met al die uitstoot van vieze stoffen en gassen. Het moet echt groen worden. Voor de ANWB is de oplossing helder: we moeten allemaal elektrisch gaan rijden.”

Met 4,5 miljoen leden is de ANWB een machtige speler in Nederland, zowel voor het vervoer als voor de energietransitie. Van Bruggen was lid van de Mobiliteitstafel, een van de vijf denktanks die klimaatmaatregelen moesten verzinnen. Deze vrijdag presenteert het kabinet, zonder milieu- en vakbeweging, de voorlopige plannen voor het klimaatakkoord om de CO2-uitstoot in Nederland te halveren.

Trots wijst Van Bruggen in zijn werkkamer op een tekening met de oprichtingsjaren van Europese organisaties zoals de ANWB. „Wij zijn de oudste, opgericht in 1883 om de belangen van wielrijders te behartigen. Mensen denken bij de ANWB aan de auto, maar we vertegenwoordigen alle reizigers. Ik ben bijvoorbeeld erg voor aparte snelfietspaden. Voor de afstand tussen 5 en 15 kilometer naar het werk scheelt dat heel veel auto’s.”

Is Nederland niet te klein voor nog meer infrastructuur?

„We hebben een mooi wegen- en spoornet, maar de kunst is om dat zo te houden. Voor sommige bruggen heb je een Museumkaart nodig om er overheen te rijden, zo oud zijn ze. Vrijwel het volledige budget gaat op aan onderhoud. We geven de laatste tien jaar steeds minder geld uit aan infrastructuur. In 2008 was dat 1,4 procent van ons BNP, nu iets meer dan 0,8 procent. Terwijl de vraag naar mobiliteit blijft toenemen, over de hele breedte. Dat gaat dus mis, en dat gaan we de komende jaren al merken. Alles gaat vastlopen. Naar verwachting neemt de reistijd rond de spits in 2020-2021 met 40 procent toe.”

Dus moet er meer asfalt komen?

Het gaat om veel meer dan dat. Ik ben voorzitter van de Mobiliteitsalliantie, de club van alle vervoersorganisaties die sinds twee jaar samen optrekken. In april komen we met een Deltaplan. We gaan in op de vraag hoe je het best van A naar B kunt reizen, voor woon-werkverkeer, recreatief verkeer en pakketbezorging. Lightrail, deelauto’s, e-bikes, alles zit erin. Voor deze kabinetsperiode zit alles op slot, we richten ons op de volgende verkiezingsprogramma’s.”

Dit kabinet weigert te kijken naar een voor de hand liggende oplossing voor files en vervuiling: rekeningrijden. Moet dat gebeuren?

„Net als 80 procent van de Nederlanders zijn wij voorstander van betalen naar gebruik. Mijn vader rijdt in een jaar net zoveel als ik in twee weken en hij betaalt net zoveel belasting voor zijn auto. Schaf de BPM, motorrijtuigenbelasting en accijns op benzine af. Na 100 jaar is het tijd voor een nieuw autobelastingstelsel. Maar geen spitsheffing, dat vinden mensen oneerlijk omdat ze dan naar hun werk moeten.”

Na 100 jaar is het tijd voor een nieuw autobelastingstelsel. Maar geen spitsheffing

Frits van Bruggen hoofddirecteur van de ANWB

Veel instanties en partijen pleiten voor rekeningrijden. Alleen de VVD blokkeert het. Is dat niet vreemd?

„Wij zijn geen politieke partij, wij kijken naar wat iedereen ervan vindt. Rekeningrijden is voor ons maar een van de vele puzzelstukjes in het Deltaplan. Dat we op een andere manier gaan betalen voor mobiliteit weet ik zeker.”

Zowel de Mobiliteitstafel als de ANWB richt zich voor verduurzaming op elektrisch rijden. Tegelijk bleek uit de ANWB-monitor vorige week dat de verkoop van elektrische auto’s aan particulieren nauwelijks toeneemt. Er rijden 36.000 volledig elektrische auto’s in Nederland, op een totaal van ruim 8 miljoen auto’s. Waarom gaat het zo langzaam?

„Omdat de auto’s nog te duur zijn. Een Hyundai Kona kost 40.000 euro, dat is geen prijs die de gemiddelde Nederlander betaalt. Vorig jaar waren er 18 modellen op de markt, dit jaar ook. Het aanbod staat stil. Vorig jaar was een elektrische auto 10 procent duurder dan een vergelijkbare benzine-auto. Dit jaar was dat prijsverschil 6 procent. Niet omdat de elektrische auto goedkoper werd, maar omdat de fossiele auto duurder werd. Tot nu stimuleerde de overheid elektrisch rijden voor de zakelijke markt, wij pleiten voor meer fiscale voordelen voor particulieren. En de tweedehands markt voor elektrische auto’s moet op gang komen. Pas als ze rond de 10.000 euro kosten komt er echte groei.”

Zijn er nog meer barrières?

„Bij veel consumenten speelt de angst dat ze stil komen te staan, dat de actieradius niet groot genoeg is. Of dat er niet genoeg laadpalen zijn. Wij moeten onze leden vertellen dat de actieradius elk jaar groter wordt, en de overheid vragen om te investeren in laadinfrastructuur. Ruimte daarvoor in de steden is nog wel een vraagstuk.”

In 2030 moeten alle nieuw verkochte auto’s elektrisch zijn. Wanneer is de ‘elektrische migratie’ voltooid?

„Laten we er van uitgaan dat de auto’s over 5 of 6 jaar betaalbaar zijn. Dan heb je nog een jaar of 20 nodig voordat het echt draait. Dan heb je het over 2045. Reken maar op een generatie. Die tijd is er ook.”

Een maatregel die sneller werkt is afschaffing van de maximumsnelheid van 130 kilometer per uur. Een maximum van 120 km/u levert 10 procent CO2-reductie op.

„Ja, dat zegt men. Een derde van onze leden is zeer voor die 130, een derde tegen en een derde ertussenin. Ons standpunt is dat het kan, als het maar veilig is. Veiligheid is voor ons net zo belangrijk als duurzaamheid.”

U verwijst steeds naar de mening van de leden. U zou ook kunnen zeggen: de maatschappelijke noodzaak is zo groot dat we voorop gaan lopen met klimaatmaatregelen, ongeacht de mening van onze leden.

„Dat doen we dus niet. Als belangenbehartiger van onze leden zullen we altijd vragen aan de leden hoe ze ergens tegenaan kijken. Als het er om gaat om Nederland zo snel mogelijk CO2-neutraal te krijgen dan loopt de milieubeweging voorop. Dat is niet aan ons. Wij letten erg op de sociale kant: we willen dat zorgeloze mobiliteit voor iedereen beschikbaar blijft.”

Lees ook: Een beetje pionieren is het nog wel, dat elektrisch rijden

De ANWB zit overal aan tafel, jullie kunnen de boel versnellen.

„Precies, en dat doen we door te hameren op de elektrische migratie. Daar schrijven we veel over in de Kampioen en op onze website. Zo proberen we de interesse voor elektrisch rijden aan te wakkeren. Je moet onze invloed ook niet overschatten. We zijn een belangrijk onderdeel van de samenleving, maar het is niet zo dat de ANWB bepaalt wat er in Nederland gebeurt. We laten zo goed mogelijk de stem van de consument horen, dat is onze rol.

„De gemiddelde Nederlander heeft tijd nodig, maar we zijn wel degelijk bezig met een transformatie. Kijk naar de milieuzones. Twee, drie jaar geleden was driekwart van de ANWB-leden daartegen. Nu is een meerderheid voor milieuzones. Zo snel verandert het publieke denken.”

Dit stuk is vrijdag 21 december geüpdatet met nieuwe informatie.

    • Mark Duursma
    • Erik van der Walle