Vertrek milieubeweging klimaattafels uiterst pijnlijk

Klimaatakkoord De milieubeweging en FNV namen donderdag afstand van het Klimaatakkoord. Zij moesten juist draagvlak in de samenleving vergroten.

Marjolein Demmers, directeur Natuur & Milieu, Kitty Jong, vicevoorzitter FNV, Maarten Labots, voorzitter Jonge Klimaatbeweging en Joris Thijssen, directeur Greenpeace, donderdag tijdens een persconferentie van milieugroeperingen naar aanleiding van het Klimaatakkoord.
Marjolein Demmers, directeur Natuur & Milieu, Kitty Jong, vicevoorzitter FNV, Maarten Labots, voorzitter Jonge Klimaatbeweging en Joris Thijssen, directeur Greenpeace, donderdag tijdens een persconferentie van milieugroeperingen naar aanleiding van het Klimaatakkoord. Foto Remko de Waal/ANP

De presentatie van het Klimaatakkoord gaat vrijdag gewoon door, maar er zijn wel veel minder stoelen nodig. De milieuorganisaties en vakbond FNV distantieerden zich donderdagmiddag van het akkoord waarover sinds begin dit jaar wordt gesproken. Het plan, dat in twaalf jaar voor een halvering van de CO2-uitstoot moet zorgen, is niet schoon genoeg en de lasten worden niet eerlijk verdeeld, is hun kritiek.

Lees ook: Milieuorganisaties en vakbeweging distantiëren zich van klimaatakkoord

Voorzitter Ed Nijpels van het klimaatberaad noemt het vertrek van de milieubeweging „doodzonde”. De voorstellen van de vijf tafels – industrie, elektriciteitssector, mobiliteit, gebouwde omgeving en landbouw – blijven wat Nijpels betreft wel gewoon overeind. „We gaan nu niet meer schrappen wat de milieubeweging zelf heeft voorgesteld. De vijf voorzitters gaan de plannen gewoon presenteren.”

Toch is het vertrek van met name de milieubeweging uiterst pijnlijk. Allereerst omdat hun kritiek fundamenteel is. „Het akkoord is nu simpelweg niet eerlijk en niet ambitieus genoeg”, zei directeur Joris Thijssen van Greenpeace tijdens een persconferentie. Zo is de reductie van de uitstoot volgens hem onvoldoende om „gevaarlijke klimaatverandering te stoppen”, en daar was het allemaal om begonnen.

Met name aan de industrietafel zijn de meningsverschillen groot. Het lukte niet om de vervuilende bedrijven voor hun CO2-uitstoot te laten betalen. Een compromis om alleen bedrijven aan te slaan die onvoldoende verduurzamen, gaf volgens de milieubeweging te weinig garantie. Ook werd volgens hen te gemakkelijk gekozen voor de ondergrondse opslag van CO2 om de uitstoot van de industrie te verminderen. Thijssen: „Er zijn gewoon te veel pijnpunten, bijvoorbeeld ook in de verdeling van de lasten die grotendeels bij gezinnen en het midden- en kleinbedrijf terechtkomen.”

Ook voorzitter Kitty Jong van vakbond FNV zei het akkoord niet duurzaam genoeg te vinden. „Wij willen die groene beweging maken.” Ook woog het voor FNV zwaar dat er geen ‘kolenfonds’ komt om werknemers uit de steenkoolsector op te vangen als ze hun baan verliezen. De Sociaal-Economische Raad had dat eerder dit jaar wel als „redmiddel” aanbevolen. Jong: „En we willen zekerheid dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen.” Ze noemde de garanties daarvoor „flinterdun”.

Lees over de aanbeveling van de SER: ‘Een kolenfonds als redmiddel’

Het vertrek van partijen als Greenpeace, Milieudefensie en FNV is ook pijnlijk omdat zij juist waren uitgenodigd om te zorgen voor een groter draagvlak in de samenleving. Zij hebben sinds het voorjaar overlegd met industrie, met vertegenwoordigers van de overheid en met lobbyclubs als ANWB en Vereniging Eigen Huis. Elke tafel had een opdracht gekregen om de uitstoot te beperken. In juli werden de voorlopige voorstellen gepresenteerd. Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) konden die voldoende zijn om de CO2-uitstoot met 49 procent te reduceren, zoals beoogd. Veel hing echter nog af van de verdere invulling. Daar ging het uiteindelijk alsnog mis, vinden milieubeweging en FNV.

Lees over de voorlopige voorstellen in juli: De hete aardappels staan nog op tafel

Het werkgeversverbond VNO-NCW, dat onlangs het plan lanceerde om in januari verder te onderhandelen, zegt het nu „te betreuren dat de milieuorganisaties en de FNV hun verantwoordelijkheid niet nemen, zo vlak voor de finish. De klimaatverandering wacht niet.”

Volgens Thijssen van Greenpeace is er „een godswonder” nodig voordat de partijen deze vrijdag alsnog hun handtekening zetten. Donderdagavond vindt nog politiek overleg plaats, maar daar zitten de onderhandelaars van de klimaattafels en ook Ed Nijpels niet bij. De voormalige VVD-leider houdt moed. „Ik ben blij dat ze gezegd hebben dat er ook veel goeds in het akkoord staat.”

De planbureaus PBL en CPB gaan de plannen hoe dan ook doorrekenen. Het PBL beoordeelt of ze de uitstoot van broeikasgassen voldoende verminderen, het Centraal Planbureau onderzoekt de kosten, de lastenverdeling en de invloed van het akkoord op de arbeidsmarkt.

Nijpels: „Waar het mij om gaat is of er met de voorstellen de 49 procent reductie wordt gehaald. Rechtsom of linksom.” Hij benadrukt dat de vertrekkende partijen de mogelijkheid openhouden voor een gezamenlijke ondertekening van een definitief akkoord in 2019. Volgens Thijssen van Greenpeace is nu het kabinet aan zet. „Als we mogelijkheden zien, gaan we zo weer aan tafel.”

    • Hester van Santen
    • Erik van der Walle