Opinie

    • Tom-Jan Meeus

Een schitterend maar broos politiek gevecht

Tom-Jan Meeus

Je kunt zeggen wat je wilt van deze coalitie, maar Rutte III zal het politieke jaar in stijl afsluiten. Maandag kregen we een voorproefje, toen politiek beraad over een Klimaatakkoord, het ‘cockpitoverleg’ van ministers, fractievoorzitters en klimaatwoordvoerders, tot half twee ’s nachts doorging. Donderdagavond is er weer cockpitoverleg, benieuwd hoe laat ze het maken, niets is onmogelijk, want coalitiepartijen zijn eraan gecommitteerd dat vrijdag, bij de laatste ministerraad van 2018, een soort Klimaatakkoord naar buiten komt. Dat is: een akkoord waarin de klimaattafels het eens zijn over zo’n 95 procent van de beoogde maatregelen. Fijne Klimaatdagen en een gelukkige CO2-reductie.

Het typeert het jaar van Rutte III. Zwoegen, overleggen, doorzetten – en altijd vrezen dat je akkoord te broos is.

De verwachting is dat minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) vrijdag in een Kamerbrief het resultaat van de klimaattafels onderschrijft. In het circuit circuleren concepten van zijn brief waarin dit staat, en dat zou betekenis hebben: dan stemt het kabinet (ook premier Rutte, vicepremier De Jonge, etc.) met de afspraken in.

Dit kon je al lezen in een interne brief (‘Planning proces Klimaatakkoord’) die oud-VVD-voorman Nijpels, baas van de klimaattafels, op 16 oktober aan Wiebes en andere ministers stuurde. Toen noemde hij het „ondenkbaar” dat hij met een Klimaatakkoord komt waar het kabinet „niet mee kan instemmen”.

Er gaat een schitterend politiek gevecht achter schuil.

Als het (bijna-)akkoord er komt moeten ook coalitiefracties naar verwachting steun uitspreken. Hun werkelijke standpunt is minder eenduidig. CU en vooral D66 zijn redelijk tot zeer enthousiast, en hopen een internationale standaard te zetten. Een Amerikaanse sterverslaggever van Foreign Policy werkt zelfs aan een stuk waarin hij het Hollandse klimaatpolderen plaatst tegenover Trumps conflictmodel.

Leuk natuurlijk, maar CDA en VVD blijven beducht voor het bijna-akkoord. In de coalitie weten ze dit, en de laatste dagen vrezen ze een killer lek: een lek waarin één of enkele van de klimaatmaatregelen zo negatief worden afgeschilderd dat het hele bijna-akkoord in de CDA- en VVD-fractie onder druk komt te staan.

En zo eindigt Rutte III 2018 in kenmerkende onzekerheid. Ze willen wel ambitieus zijn. Maar ze moeten ook voorzichtig blijven. Elk akkoord kan uit elkaar vallen. Elke positie – van de premier, ministers, partijleiders – kan electoraal kwetsbaar blijken te zijn.

Het klimaat redden met een coalitie die niet zeker weet of ze zichzelf kan redden – een heidens karwei.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.