De raad van Brunssum ging in therapie

Gemeentepolitiek De raad van Brunssum is jarenlang beheerst door „vendetta’s”. Therapie heeft beterschap gebracht.

Still uit een videoregistratie van een therapeutische sessie van raadsleden.
Still uit een videoregistratie van een therapeutische sessie van raadsleden.

Sceptisch was Lefty Snackers, fractievoorzitter van BBB Lijst Palmen, de grootste partij in Brunssum, toen hij hoorde wie allemaal over de vloer zouden komen in het gemeentehuis. Ook andere politici stonden niet te trappelen om te gaan werken met psychologen, gedragsdeskundigen en acteurs. Vreemd gedoe, vonden ze het. Bovendien: niet zijzelf maar hun tegenstanders vormden in hun ogen het probleem.

Een jaar geleden haalde de Brunssumse politiek dagenlang de landelijke media. De benoeming van wethouder Jo Palmen was volgens een integriteitsonderzoek een „ernstig risico”. De raad benoemde de al veertig jaar actieve politicus toch, waarna burgemeester Luc Winants (CDA) aftrad. In februari kwam nieuw onderzoek. Palmen werd onparlementair taalgebruik verweten, „hoekig” gedrag, het moedwillig laten bestaan van onduidelijkheden en het vermengen van rollen. Maar hij was benoembaar. Het eerste onderzoek werd een „moderne guillotine” genoemd.

Italiaanse dorpen en vendetta’s

Na een verkiezingsoverwinning in maart werd Palmen opnieuw wethouder. „Het was hier vergelijkbaar met Italiaanse dorpen en hun vendetta’s”, zegt Winants’ opvolger Gerd Leers (CDA) over de langdurig verziekte verhoudingen. Maar de interim-burgemeester wilde daar wat aan doen. „Uit gesprekken met raadsleden bleek dat velen een groot onveiligheidsgevoel hadden, maar tegelijkertijd ook wilden samenwerken.”

Het ministerie van Binnenlandse Zaken gaf tachtigduizend euro om de situatie te verbeteren. Psychologen voerden gesprekken met individuele raadsleden. In vijf gezamenlijke sessies werd bovendien gewerkt aan de onderlinge band. Tijdens „bemoei-theater” kon worden ingegrepen in door acteurs nagespeelde conflictsituaties. En te midden van de rest van de raad gingen de grootste kemphanen met elkaar in gesprek en spraken uit wat hen echt dwars zat. Dat luchtte erg op, volgens de betrokkenen.

In maart haalde Leers al eens de raadsleden naar het midden van de zaal voor een verzoeningsritueel. Daar werd achteraf over geklaagd bij de burgemeester. Weigeren was voor het oog van de camera’s en de publieke tribune geen optie. De afgelopen maanden is gewerkt zonder publiek. Leers: „In maart liet ik ze door een hoepel springen. De afgelopen maanden zijn ze zelf door de hoepel gesprongen. Dat beklijft beter.”

De laatste raadsvergadering van het jaar, vorige week dinsdag, ademde inderdaad een andere sfeer dan die van een jaar geleden: er zijn geen voortdurende sneren. Snackers: „We zijn voortaan hard op de inhoud en zacht op de onderlinge relaties.” VVD-raadslid Jaimy van Dijk is zelf psycholoog en kende al veel van de technieken waarmee tijdens de sessies werd gewerkt. „Het gaat nu echt beter.” Al erkent hij dat er sinds maart „nieuwe, onbelaste” raadsleden zijn, en meer vrouwen, wat mogelijk ook de sfeer ten goede kwam. Hij prijst de burgemeester, „een krachtige figuur met aanzien. Het zou fijn zijn als die langer bleef.” Dat gebeurt niet. Waarnemer Leers vindt het tijd voor een gewone, nieuwe burgemeester. „Dat hoort bij de mate van volwassenheid die nu is bereikt.”

Blijft het goed gaan? „Veel van de langst zittende mensen dragen de jarenlange vetes nog met zich mee”, waarschuwt Van Dijk. „Oud zeer kan zomaar weer opspelen”, erkent ook Snackers. Leers ziet het positief: „De handgranaat ligt er nog”, maar die staat niet meer op scherp.

Ook Jo Palmen nam deel aan de ‘therapie’. „Ik heb het ondergaan”, zegt hij. „Maar de mensen van de landelijke partijen hebben het harder nodig dan wij van de lokale partijen.”

    • Paul van der Steen