De budgetpolis ontspringt de politieke dans opnieuw

Ziektekostenverzekering De budgetpolis leidt al jaren tot schrijnende situaties voor patiënten. Toch grijpt de politiek niet in. Vooral door de VVD.

„Deze polissen hebben gewoon te veel negatieve gevolgen”, zegt Carla Dik-Faber van de ChristenUnie. „Dit is precies waar wij bang voor waren”, zegt CDA’er Joba van den Berg. „Een typisch voorbeeld van goedkoop is duurkoop”, aldus Lilianne Ploumen (PvdA).

Veel Tweede Kamerleden reageren boos op de uitwassen van de goedkope ziektekostenverzekeringen die NRCdeze week beschreef. 2,3 miljoen mensen blijken een ‘budgetpolis’ te hebben: een goedkope verzekering waarmee ze in veel ziekenhuizen onderverzekerd zijn en 20 procent van de rekening zelf moeten betalen. Een paar jaar geleden hadden nog maar 755.000 mensen zo’n omstreden polis.

De polissen leiden al jaren tot problemen. Nog steeds, zo blijkt, ondanks waarschuwingen die verzekeraars en ziekenhuizen hun patiënten sturen. Voor de 20-jarige zoon van Jolanda Deusing bijvoorbeeld. Hij scheurde zijn kniebanden en werd geopereerd, waarna het gezin ineens een rekening van 1.500 euro kreeg.

Politiek onder vuur

Ook in de politiek ligt de budgetpolis al jaren onder vuur. In 2016, tijdens het kabinet-Rutte II (VVD en PvdA), was de laatste poging de polis te verbieden. GroenLinks stelde een verbod voor. Hoewel de PvdA tegen de budgetpolis is, ‘won’ de VVD op dit punt in de coalitieonderhandelingen. De PvdA stemde tegen het verbod. Weg meerderheid.

Het dossier is een voorbeeld van hoe partijen soms hun eigen standpunten inslikken wanneer ze in de regering zitten. Inmiddels zit de PvdA in de oppositie en wil het de polis absoluut afschaffen, laat Kamerlid Ploumen weten: „Je denkt fijn te besparen op je zorgverzekering, maar in talloze gevallen blijkt dat je met een budgetpolis uiteindelijk duurder uit bent of verstoken blijft van zorg.”

Maar de geschiedenis herhaalt zich. In het kabinet-Rutte III zijn CDA en ChristenUnie tegenstanders van de budgetpolis. Ze stemden bij de poging van GroenLinks in 2016 voor afschaffing en schreven die wens in hun verkiezingsprogramma’s. Maar toen kwam de kabinetsformatie met de VVD en D66, allebei vóór de budgetpolis. Opnieuw kwam het tot een compromis. De budgetpolis bleef overeind.

Het kabinet wil het minder aantrekkelijk maken voor zorgverzekeraars om ‘goedkope’ verzekerden (zoals studenten, die weinig zorg nodig hebben) aan te trekken. Verzekeraars met relatief ‘dure’ klanten (ouderen die vaker naar het ziekenhuis moeten) krijgen daarom een hogere vergoeding. Budgetpolissen zouden dan vanzelf verdwijnen, was het idee van de partijen.

Het effect treedt niet op

Het probleem: dat effect is niet zichtbaar. Het aantal budgetpolissen neemt niet af. Juist steeds meer mensen kiezen voor de goedkope polis. Nu ook nog blijkt dat extra waarschuwingen van ziekenhuizen en verzekeraars onvoldoende helpen, komen CDA en ChristenUnie in een lastig parket.

Dik-Faber zegt opnieuw dat de ChristenUnie „geen fan” is van de polis en dat ze „schrikt” hoeveel mensen deze polis hebben. Maar CDA en ChristenUnie moeten ook toegeven: we zijn gebonden aan het regeerakkoord. Dus bijten ze op hun lip, terwijl er getalsmatig vermoedelijk een meerderheid in de Tweede Kamer bestaat voor het afschaffen van de budgetpolis – de PVV, de SP, GroenLinks, PvdA, Partij voor de Dieren en 50Plus wilden dat altijd al.

Tweede Kamerlid Arno Rutte (VVD) blijft pleiten voor budgetpolissen: ze zijn goedkoop. Bovendien kopen verzekeraars voor de budgetpolissen bij sommige dure ziekenhuizen geen zorg in. Die ziekenhuizen verliezen dus alle patiënten met zo’n polis. Dat willen ze niet – en zo kan de verzekeraar ze dwingen goedkoper te werken. Arno Rutte: „Dat zoveel mensen zo’n polis hebben, laat zien dat het een goed product is. Veel mensen hebben hem tot volle tevredenheid. Bovendien is het een goed instrument voor zorgverzekeraars.”

Tweede Kamerlid Rens Raemakers (D66) is niet tegen de budgetpolis, maar vindt wel dat verzekeraars „duidelijk moeten zijn” over de voorwaarden en welke ziekenhuizen zijn gecontracteerd.

Critici hebben besloten hun vizier op 2020 te richten. In het regeerakkoord is afgesproken om dan nog eens te kijken hoe het ervoor staat met de polissen. CDA’er Van den Berg kondigde al aan „nadere maatregelen” te willen nemen als het aantal budgetpolissen dan niet „fors verminderd” is.

    • Enzo van Steenbergen