Beschermde zeeën nog volop bevist

Natuur In beschermde wateren wordt meer gevist dan in onbeschermde gebieden. Natuurbeschermers klagen over een wirwar aan regels.

In Europese zeegebieden met beschermde status wordt nog volop gevist. Veel meer zelfs dan in gebieden zonder die status, blijkt uit Canadees onderzoek, dat donderdag is gepubliceerd in tijdschrift Science.

De status van marine protected area is ingesteld om er de natuur te beschermen en liefst ook de biodiversiteit te verbeteren. Maar in zwaar beviste gebieden is de diversiteit aan haaien en roggen in de periode 1997-2016 nauwelijks verbeterd, zo laten de vijf onderzoekers zien. In gebieden met weinig visserij ging de variatie wél duidelijk omhoog. „Alleen een gebied bestempelen als marine protected area heeft dus weinig zin voor de natuur”, zegt eerste auteur en bioloog Manuel Dureuil, verbonden aan de Dalhousie University in Halifax.

Deel van het probleem is de grote variatie aan marine protected areas (mpa’s). „Er zijn wereldwijd zo’n 350 typen”, zegt zeebioloog Carl Gustaf Lundin van de International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN). Er zijn lokale, regionale, nationale, internationale benoemingen, elk met eigen regels. In sommige is visserij nog steeds toegestaan. „Het is een bureaucratische wirwar.”

Dat is ook een van de kritiekpunten van de onderzoekers, die op basis van de World Database on Protected Areas in totaal 727 mpa’s in Europese wateren vonden (sommige gebieden, zoals de Wadden, vallen onder meerdere mpa’s). Voor meer dan de helft van die mpa’s bestaat geen beheerplan, ontdekten ze. En bij bijna allemaal ontbreekt informatie over de gebieden waar wel en niet gevist mag worden. „Alarmerend”, vindt Lundin.

Geografische gegevens

Van de 727 mpa’s bevinden zich 489 in territoriale wateren, dus binnen de 12-mijlszone (zeemijlen) van de kust. Om te achterhalen waar werd gevist en hoeveel, combineerden de biologen de geografische gegevens over de mpa’s met localisatiedata van vissersschepen in 2017 – commerciële schepen moeten uitgerust zijn met apparatuur waarmee ze te volgen zijn. Of een schip wel of niet aan het vissen is, stelden ze vast aan de hand van de snelheid en draaibewegingen. In alle mpa’s samen werd bijna 40 procent meer gevist, uitgedrukt in vis-uren per vierkante kilometer, dan in onbeschermde gebieden.

Lees ook: Héél langzaam sluit het net zich om illegale vissersboten

Uit het onderzoek komt de Waddenzee naar voren als een van de gebieden waar het intensiefst is gevist, naast bijvoorbeeld de iets hoger gelegen Duitse Bocht, het Skagerrak en de Golf van Biskaje (vooral voor de kust van La Rochelle). In de Waddenzee zijn vooral garnalenvissers actief.

Eerder dit jaar kwam een rapport uit over de staat van de Waddenzee, die sinds 2009 werelderfgoed is. De populatie zeehonden bijvoorbeeld is de laatste veertig jaar sterk vooruitgegaan. Het beeld bij de vissen was minder gunstig. Vooral de zogeheten kinderkamersoorten zijn sterk achteruitgegaan: soorten als schol, tong en schar, waarvan de jonge dieren eerst een tijd in de relatief beschutte en voedselrijke Waddenzee leven voordat ze naar de Noordzee trekken. In hoeverre de visserij hiervan een oorzaak is, staat niet vast. Het vermoeden is dat klimaatverandering, en opwarming van het water, een rol speelt.

Minister Carola Schouten (Visserij, ChristenUnie) heeft vorige week brieven naar de Kamer gestuurd over de Waddenzee en delen van de Noordzee (Doggersbank, Klaverbank en Friese Front). Doel is om de natuur er meer te beschermen. Dit zal gevolgen hebben voor de visserij, zeker op de Noordzee. Uit deze week gepubliceerd onderzoek van biologen van de Rijksuniversiteit Groningen blijken Doggersbank, Klaverbank en Friese Front juist hotspots te zijn voor de vangst van platvissen zoals tong en schol, en van Noorse kreeft.