Voor het eerst zelfrijdende locomotief op Nederlands spoor

De testtrein rijdt over de Betuweroute van Zwijndrecht naar de Duitse grens. De trein wordt automatisch bestuurd maar er is wel een machinist aan boord.

Archiefbeeld Betuwelijn.
Archiefbeeld Betuwelijn. Foto Rick Nedersigt/ANP

De komende week laat ProRail computergestuurde treinen naar Duitsland rijden en terug. Tijdens de eerste test heeft de spoorbeheerder woensdag een zelfrijdende locomotief op weg gestuurd over de Betuweroute. Het is voor het eerst dat er een automatisch bestuurde trein in Nederland meerijdt in regulier treinverkeer.

Het gaat om een proef voor goederenverkeer. De locomotief rijdt een week lang een aantal keren een traject van honderd kilometer, van Zwijndrecht naar de Duitse grens. De testtrein wordt automatisch bestuurd, maar dat gebeurt onder toezicht van een machinist. In 2019 zal er in Groningen ook een proef worden gedaan voor zelfrijdende personentreinen.

‘Veiliger, punctueler en zuiniger’

Volgens ProRail hebben geautomatiseerde treinen een aantal voordelen. Zo zou het méér treinverkeer mogelijk maken, omdat het veiliger zou zijn geautomatiseerde treinen dicht op elkaar te laten rijden dan wanneer een machinist de trein bestuurt. Ook moeten de automatische treinen vaker op tijd komen, omdat ze door een computersysteem gecontroleerd kunnen worden, en zuiniger rijden, omdat een computersysteem minder vaak remt en optrekt.

“De trein kan uit zichzelf rijden - dat hoeven we niet te testen, dat kan. Nu testen we hoe hij op het spoornet gaat rijden, met bruggen en andere treinen”, zegt een woordvoerder van ProRail. Als alle techniek goed blijkt te functioneren, kunnen de vervoerders, zoals NS en Arriva, beslissen om de treinen ermee uit te rusten of niet.

Machinisten

In september reageerde vakbond FNV kritisch op de plannen voor automatisch rijden. “Naast wat kansen, kleven er vooral veel risico’s aan het automatisch rijden. Veiligheidsrisico’s voor reizigers, spoormedewerkers en verkeersdeelnemers”, schreef de vakbond toen in een verklaring. Ook zegt de vakbeweging zich zorgen te maken dat de machinisten niet betrokken worden in het overleg over de nieuwe technische ontwikkelingen.

Er zijn vier niveaus van automatische treinbesturing, in toenemende mate van zelfstandigheid. Eén: de machinist rijdt en wordt ondersteund door beveiligings- en adviessystemen. Twee: een automaat rijdt, maar de machinist blijft verantwoordelijk. Drie: de machinist is aanwezig maar hoeft niet in de bestuurdersstoel te zitten. En vier: er is geen personeel aanwezig, bij een noodsituatie wordt van buitenaf ingegrepen. De test op de Betuweroute valt in de tweede categorie. Welke mate van computerbesturing de Nederlandse treinen in de toekomst gaan krijgen, is nog onbekend.

    • Simone Peek