Opvang zit vol met hongerige egels

Dierenopvang Door de droge zomer is 2018 een slecht jaar voor de egel. „We vonden midden oktober een nestje van een week oud.”

Dickie van Riemsdijk, vrijwilliger bij Egelopvang Haarlem, voert een egel bij met een pipet.
Dickie van Riemsdijk, vrijwilliger bij Egelopvang Haarlem, voert een egel bij met een pipet. Foto Olivier Middendorp

Tussen zijn stekels door is de mond van de egel te zien, waarmee hij op een pipetje zuigt. Cooper, zo wordt hij genoemd, heeft het moeilijk gehad de laatste tijd. Hij werd zwaar ondervoed gevonden in een Haarlemse tuin en krijgt nu speciale voeding om aan te sterken. Egels hebben het zwaar te verduren gehad dit jaar, zo melden egelopvanginstanties verspreid door heel Nederland, van Zoetermeer tot Ureterp in Friesland, van Haarlem tot Hollandscheveld in Drenthe.

„Het is dit jaar natuurlijk extreem droog geweest”, legt Astrid Amendola (66) van Egelopvang Zoetermeer uit. „Daardoor zijn de dieren uitgedroogd, ondervoed en niet goed doorgegroeid.” De insecten die ze eten, kruipen bij droogte dieper de grond in dan normaal. Omdat ze hier niet bij kunnen, komen de egels in problemen.

„In het najaar horen ze 300 gram te wegen”, aldus Linda de Jong (47), van ’t Egelhuus in Hollandscheveld. „Maar we kregen egels binnen die maar 100 gram wogen.” Die kwamen al in de zomer. „Normaal krijgen we in dat seizoen alleen gewonde egels. Nu kregen we ook te magere egels. Die waren erg verzwakt, konden zich niet voorbereiden op hun winterslaap en werden zo vatbaarder voor ziektes.”

Overleden binnen een uur

De egelopvang in Haarlem zit ook vol ondervoede egels. „Gisteren kreeg ik er één binnen, die was zo mager en zo koud, dat-ie binnen een uur overleed”, vertelt Dickie van Riemsdijk (62), vrijwilliger bij Egelopvang Haarlem. Het percentage egels dat in de opvang is overleden, is vergeleken met vorig jaar niet gestegen. Er zitten nu 47 egels in 45 hokken in verschillende ruimtes.

De hokken zijn op elkaar gestapeld, tegen de wanden aan. Op de glazen deurtjes van de hokken zitten naamstickers, want elke egel krijgt een naam. Naast voederbakken, zijn in de hokken stoffen buidels te zien, met krantensnippers erin. In die buidels slapen de egels. Zo nu en dan komt er één naar buiten om wat kattenbrokken of pap te eten. „Normaal hebben we hier een dubbel hok voor één egel, nu hebben we overal schotten tussen gezet om ze in tweeën te splitsen. Anders past het niet”, zegt Van Riemsdijk.

Winterslaap

Dit is de tweede keer dit jaar dat de opvang veel egels binnenkrijgt. Normaalgesproken komen de egels vooral in september. Maar dit jaar was er al een onverwachte piek in augustus, omdat het in de zomer nauwelijks regende. Door de droogte ontstond nog een probleem: de egels gingen later paren. De verwachte piek kwam daardoor niet in september, maar pas een maand later op gang en ging door tot eind november. „We vonden midden oktober een nestje van een week oud. Dat is veel te laat voor de jonge egels om nog genoeg voedsel te vinden voor de winterslaap.”

De volwassen egels horen al in winterslaap te zijn en de jongen moeten daar nu aan gaan beginnen. Maar om in winterslaap te komen, moeten ze een bepaald gewicht hebben bereikt. Dat is veel egels dit jaar niet gelukt en dat kan gevolgen hebben. „Als ze niet genoeg vetreserves hebben, blijven ze naar eten zoeken tot ze verhongeren tijdens het zoeken”, aldus De Jong uit Hollandscheveld.

Veel egels zijn nog steeds zo mager dat ze waarschijnlijk niet meer worden teruggezet vóór hun winterslaap. „Normaal blijven er vijf tot tien bij ons overwinteren. Dit jaar zijn het er zeker 35”, vertelt Hetty Sinnema (47), beheerder van De Fûgelhelling in Ureterp. „Daar zijn we niet blij mee, want die dieren horen natuurlijk buiten, niet in hokken in een opvang.” Ook in Haarlem rekenen ze op een stijging. „Het worden er dit jaar makkelijk drie keer zoveel als normaal”, aldus Van Riemsdijk.

Het advies voor mensen die willen helpen is simpel: blijf bijvoeren. Egels eten graag kattenbrokken. „Leg ook gerust een hardgekookt ei of een appel in de tuin. En zet vooral een bakje water neer”, zegt Astrid Amendola. „Maak ook een klein gat in de schutting waardoor ze de tuin in kunnen en zorg voor een rommelhoekje met takjes en bladeren”, voegt Van Riemsdijk toe. „Daar gaan insecten in zitten die ze op kunnen eten.”

    • Sarah Abdel-Aal