‘Nepnieuws’ dringt de Tweede Kamer binnen. Of is het ‘partijdig nieuws’?

Dinsdag verwees een PVV-Kamerlid tijdens een debat in de Tweede Kamer naar een filmpje op de rechts-conservatieve website Voice of Europe. Nepnieuws in de Tweede Kamer dus, volgens sommige Kamerleden.

Machiel de Graaf (PVV) en Minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie en Veiligheid (CDA) tijdens het wekelijkse vragenuur.
Machiel de Graaf (PVV) en Minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie en Veiligheid (CDA) tijdens het wekelijkse vragenuur. Bart Maat/ANP

Is nepnieuws in de Tweede Kamer doorgedrongen? Dinsdag vroeg PVV-Kamerlid Machiel de Graaf aan minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie, CDA) of het Marrakesh-pact dat internationale migratie moet reguleren toch wél juridisch bindend is. De PVV’er citeerde uitspraken van de Duitse bondskandelier Angela Merkel en verwees in zijn vragen naar een filmpje op website Voice of Europe. Het kabinet had juist wekenlang ontkend dat het migratiepact bindend was.

Maar Merkel zegt in het filmpje helemaal niet dat het pact toch juridisch bindend is. In de Bondsdag legt ze uit dat als de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (VN) een resolutie aanneemt over het pact, ook landen die níet ondertekenden eronder vallen. Dan houdt het filmpje op.

Dat betekent niet dat ze juridisch gebonden zijn; het pact dwingt landen expliciet níet tot ander beleid.

Nepnieuws in de Tweede Kamer dus, stelde PvdA-Kamerlid Attje Kuiken, die tijdens het vragenuur een verband legt tussen Voice of Europe en „Russisch nepnieuws”.

Voice of Europe profileert zichzelf als een rechts-conservatief medium dat „ongecensureerd nieuws” brengt. Russisch is de site niet. Hoewel volgens onderzoeken Russische twitteraccounts massaal berichten van de site delen, wordt de site gehost door Nederlanders en gefinancierd door onder meer de Haarlemse ondernemer Erik de Vlieger, bleek uit recent onderzoek van De Groene Amsterdammer.

Voice of Europe is misleidend, zegt de Leidse media-onderzoeker Peter Burger, maar niet „nep”. „Ik zou ze hyperpartijdig noemen. Ze schrijven over een beperkt aantal onderwerpen, op een zeer partijdige manier.” Sommige berichten zullen niet kloppen, maar volgens Burger „wordt de bulk van de berichten geselecteerd om een bepaalde boodschap over te brengen”.

Veel artikelen op de site gaan over migratie, (vermeend) geweld door migranten en linkse elites die met een vooropgezet plan de Europese cultuur zouden ondermijnen.

„Het gaat bijvoorbeeld over migranten die misdrijven gepleegd zouden hebben, maar die niet hebben plaats gevonden op de manier die de site beschrijft”, zegt Burger. Zoals toen een bericht van De Telegraaf over een steekpartij werd overgenomen, met de toevoeging dat de autoriteiten bewust de migratie-achtergrond van de dader achterhielden.

Het was dinsdag de eerste keer dat in de Tweede Kamer mondelinge vragen werden gesteld met de radicaal-rechtse website als bron, blijkt uit overzichten van ingediende Kamervragen.

Vragen moet „actueel” en „urgent” zijn en „gewicht” hebben om door de griffie van de Kamer uitgekozen te worden voor het vragenuur, schreef Kamervoorzitter Khadija Arib vorig jaar in een brief aan nieuwe Kamerleden. Oók wordt besproken of de bron „dubieus” is. De vragen van De Graaf „waren gebaseerd op een openbare, dus voor iedereen te raadplegen bron”, zegt haar woordvoerder. Wat nepnieuws is, kan beter tijdens het vragenuur besproken worden, zegt ze. „Dat is ook gebeurd.”

De kwestie is een voorbeeld van hoe de internationale strijd om nepnieuws en wantrouwen in gevestigde media ook het Binnenhof bereikt. „Politici hebben een verantwoordelijkheid hierin”, zegt Burger. „Ze hebben een groter bereik en gezag dan zomaar iemand op Twitter. Dit soort misleidende berichten krijgt hierdoor een belangrijk podium, en voor sommige mensen daarmee legitimiteit.”

„Feitenvrije geitenbreiers”, noemde De Graaf Kamerleden die het over „Russische trollen” en „nepnieuws” hadden. ’s Avonds publiceerde Voice of Europe een statement over het debat: „Het verspreiden van nepnieuws over Voice of Europe kan onze reputatie schade toebrengen.”

    • Mark Lievisse Adriaanse