Opinie

    • Sjoerd de Jong

Lezer Schrijft: de krant doet aan fat shaming

Lezers stoorden zich aan een kort stuk over tips om tijdens de feestdagen op je gewicht te letten.

De ombudsman

Met verbazing las ik het artikel Afvallen tijdens de feestdagen? Het kan (18 december). Door de lijstjes met calorieën en hoelang men ervoor “moet” wandelen, waande ik me even terug op het pro-ana forum waar ik tijdens mijn eetstoornis op zat. Dat is namelijk wat dit artikel voorschrijft: eetgestoord gedrag.
Niemand komt een kilo aan op een kerstdag. Daarvoor moeten 7.000 calorieën gegeten worden bovenop de dagelijkse hoeveelheid van 2.000+. Knap kerstdiner dat dát haalt. Onzin, dus. En schadelijk, net als het advies van elke dag wegen. Iedere diëtist die zijn geld waard is, leert je dat dit onverstandig is. Elke dag wegen werkt obsessief gedrag in de hand op basis van informatie die niet eens klopt: een schommeling van tot twee kilo is normaal, door bijvoorbeeld je spijsvertering, het vasthouden van vocht of hormoonschommeling. Dat mensen geen kilo’s aan willen komen tijdens de kersttijd, begrijp ik. Maar wie meer bezig is met afvallen en bewegen tijdens kerst dan met het samenzijn met dierbaren, heeft geen krant nodig, maar een dokter. En of dit gedrag is wat we in een landelijke krant moeten normaliseren en zelfs warm aanbevelen, betwijfel ik ten zeerste.
Marloes Leezer
Nijmegen

Voedingsadviezen en lichaamsgewicht zijn een explosief onderwerp. Oordelen van anderen over lichaamsomvang, inclusief het advies af te vallen, leiden al snel tot het verwijt van fat shaming , het stigmatiseren van mensen met overgewicht. Ook je lijf is anno 2018 immers onderdeel van je identiteit.

Daarnaast lijkt gezondheid - vaak gelijkgesteld aan slankheid en sober leven - zo’n beetje het hoogste goed te zijn geworden in de samenleving of zelfs een obsessie. Verzekeraars hameren erop, van overheidswege wordt gezond leven aangejaagd via btw-maatregelen en een Nationaal Preventieplan. Dat roept een tegenreactie op.

Het verzet tegen fat shaming wordt inmiddels ook in de media gehoord. In een interview met NRC hekelde columniste Asha ten Broeke het stigma waar dikke mensen vaak onder lijden: ,,Ik heb het recht om blij te zijn met mijn omvang.” De Volkskrant riep 2018 zelfs uit tot het jaar van body positivity: ,,Hou van je figuur, hoe dat er ook uitziet” (online staat overigens: ,,ook als je dik bent”).

Op dit korte Kerst-stuk met eet-adviezen van Wetenschapsredacteur Wim Köhler, auteur van onder meer Slow, Slank & Fit (2005), kwam dan ook een reeks verontwaardigde reacties op Twitter. Zoals deze van een vrouw die boulimia had. Volgens haar maakt de krant zich schuldig aan fatphobia:

Twitter avatar alferdi Reina di Boneiru🇧🇶 @rzuaslan @nrc @Journaloestiek @ankelaterveer @ashatenbroeke they better rectify dat artikel omwille van hun fatphobia. because it not only promotes eating disorders, it actually kills people. gelukkig heb ik geen boulimia meer maar ik ben zo gevoelig voor dit soort triggers. ik vind ook dat fatshaming uberhaupt strafbaar moet zijn

Ook de briefschrijver uit Nijmegen was van de partij:

Twitter avatar Journaloestiek 🎄⭐Marloes Leezer⭐🎄 Ik heb hier zo ontzettend een mening over dat ik even niet weet waar ik moet beginnen. https://t.co/fH3wEhKfhv

Onder de bezwaren in het daaropvolgende Twitter-draadje: ,,risico” op gewichtstoename suggereert een ziekte; een schommeling van een of twee kilo is normaal en niets om je zorgen over te maken; dit soort journalistieke aandacht en adviezen - elke dag op de weegschaal - leidt juist tot obsessie met gewicht en zelfs tot eetstoornisssen.

Köhler is verbaasd over de kritiek op het stukje, dat hij vooral ziet als een service aan lezers die tijdens de feestdagen een beetje willen oppassen. Hij zegt: ,,Dit korte artikel is bedoeld voor mensen die willen vermijden dat ze het zogenaamde decembersprongetje maken, dus een plotselinge toename in gewicht tijdens de feestdagen. Nergens in het stuk staat dat iemand een kilo op één dag aankomt, het gaat over de hele decembermaand. En ja, die paar ons erbij in een maand kunnen flink meetellen voor de langzame toename van het gewicht door de jaren heen. Schommelingen van een of twee kilo kunnen heel goed normaal zijn, maar het gaat om de ontwikkeling op langere termijn.”

Het verwijt dat stukken waarin geadviseerd wordt tijdens de feestdagen op je gewicht te letten, eetstoornissen kunnen bevorderen of zelfs kunnen veroorzaken, wijst hij van de hand. ,,Handhaven van je normale routine in beweging en eetgewoonten, zoals hier wordt aanbevolen, lijkt me niet het begin van een eetstoornis. Overigens beweer ik in dit stuk zelf niks, het zijn Britse onderzoekers die na een proef onder 272 volwassenen met deze aanbevelingen komen. In de tweet die NRC over het stuk verspreidde ligt de nadruk op dagelijks wegen, maar dat is slechts een van een paar gecombineerde maatregelen die werden onderzocht.”

Natuurlijk is een bovengemiddelde omvang niet altijd ongezond, zegt Köhler, en uiteraard kunnen dunne mensen heel ongezond leven. ,,Maar uit bevolkingsonderzoek blijkt wel al jaren een correlatie tusen langdurig overgewicht, vóórkomen en duur van ziektes.”

Overigens vermeldt Köhlers stuk ook dat volgens onderzoek de gewichtstoename in december lager is dan media soms beweren. Het gaat eerder om een paar ons dan om kilo’s.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.