Brussel is mild met begrotingsregels voor Italië

begroting Italië

De Europese Commissie beloont Italië voor grotere inschikkelijkheid. Pas in mei dreigen nu maatregelen, net als tegen Frankrijk.

De Italiaanse premier Giuseppe Conte verdedigt de begrotingswet in de Italiaanse senaat, afgelopen woensdag.
De Italiaanse premier Giuseppe Conte verdedigt de begrotingswet in de Italiaanse senaat, afgelopen woensdag. Foto Gregorio Borgia/AP

Italië ontsnapt voorlopig aan Europese maatregelen om de begroting en de staatsschuld onder controle te brengen. En dat is een politieke keuze, maakte eurocommissaris Pierre Moscovici (Financiën) woensdag duidelijk. „Dit is de overwinning van politieke dialoog die de Commissie altijd heeft verkozen boven confrontatie.”

Dat is de uitkomst van wekenlange onderhandelingen tussen de Europese Commissie en de Italiaanse regering. Italië voldoet weliswaar nog altijd niet aan de Europese begrotingsregels. Maar de aanpassingen die de regering van Lega en de Vijfsterrenbeweging intussen heeft gedaan, zijn volgens de Europese Commissie „op dit moment” voldoende om een buitensporige tekortprocedure te openen tegen Italië.

De populistische coalitieregering van Lega en de Vijfsterrenbeweging heeft haar geraamde begrotingstekort voor volgend jaar teruggebracht van 2,4 naar 2,04 procent. Dat is nog altijd te hoog volgens het voor Italië afgesproken pad om de overheidsfinanciën beheersbaar te maken. Maar het structurele tekort verslechtert tenminste niet, volgens de Commissie. In de vorige begroting zou dat met 0,8 procentpunt achteruit zijn gaan.

Bovendien heeft Italië zijn groeiverwachting van 1,5 procent bijgesteld naar 1 procent. Dat getuigt van „meer economisch realisme”, volgens Moscovici.

Ten slotte heeft Italië voor 10,25 miljard euro aan extra maatregelen bedacht om het tekort terug te dringen. Die twee veranderingen, plus „extra flexibiliteit” van de Commissie om rekening te houden met bijzondere economische omstandigheden, hebben tot een akkoord tussen Brussel en Rome geleid.

Geen ideale oplossing

„Deze oplossing is niet ideaal” zei eurocommissaris Valdis Dombrovskis (Financiële Stabiliteit). „Er zijn nog altijd zorgen over de Italiaanse begroting.”

De welwillendheid van de Europese Commissie is een opmerkelijke wending in een conflict dat de afgelopen maanden alleen maar escaleerde.

Cruciaal voor die verandering lijken twee factoren: de Italianen zochten de afgelopen weken niet langer de confrontatie maar een compromis. En binnen Europa veranderde de politieke context, door kostbare maatregelen van president Macron in Frankrijk onder druk van sociaal protest.

„De regels zijn voor iedereen hetzelfde. We zijn niet bezig Italië te straffen voor een tekort van 2,4 procent terwijl het Franse tekort oploopt tot 3,2 procent”, zei Moscovici woensdag. Hij onderstreepte ook oog te willen hebben voor de sociale onvrede in Italië.

In de praktijk hangt Italië nu net als Frankrijk – en mogelijk meer lidstaten – pas komend voorjaar een procedure boven het hoofd wegens een te hoog begrotingstekort – tenzij de situatie in Italië tussentijds verbetert.

Het verschil is dat de Commissie tot nu toe had aangekondigd al in december een procedure te beginnen voor Italië, niet op grond van het te hoge tekort, maar de te hoge staatsschuld van Italië: ongeveer 130 procent van het bbp. Dat zou grote gevolgen hebben voor Italië: terwijl een begrotingstekort betrekkelijk snel te corrigeren is, duurt het jaren om de staatsschuld onder de Europese norm van 60 procent te brengen.

De dreiging van jarenlange curatele plus de oplopende kosten voor Italië om schuld te herfinancieren op de financiële markten leidden afgelopen weken tot beweging bij de Italiaanse regering. Bovendien kunnen Lega en de Vijfsterrenbeweging de schuld voor moeilijke extra maatregelen nu neerleggen bij de Commissie.

    • René Moerland