Ayelet Shaked.

Foto Alaa Badarneh/EPA

‘Ik ga uit van dialoog, maar ik ben niet bang voor oorlog’

Ayelet Shaked minister van Justitie Israël De Israëlische minister van Justitie Ayelet Shaked neemt het justitiële apparaat stevig op de schop. Tegenover Palestijnen stelt ze zich hard op. Zo is ze uitgegroeid tot een geduchte rivaal voor premier Netanyahu.

Blauw pak, strak naar achteren gekamd haar, blauwe ogen, klein van stuk. De meisjesachtige verschijning van minister van Justitie Ayelet Shaked (42) verraadt niet direct wie zij is: een van Israëls felste rechtse nationalisten én een van Benjamin Netanyahu’s grootste politieke bedreigingen. „Ik ga uit van dialoog, maar ik ben niet bang voor oorlog”, zegt ze tijdens een interview in haar kantoor in Tel Aviv.

Tijdens het gesprek komt een melding binnen van een aanslag bij een bushalte op de Westelijke Jordaanoever, waarbij twee Israëlische soldaten zijn omgekomen. Het is de tweede dodelijke aanslag die week. Het Israëlische leger reageert met een arrestatiegolf, wegafsluitingen en versterking van de troepenmacht op de Westelijke Jordaanoever.

„Ik leef niet in een fantasiewereld”, zegt Shaked. „Zolang de Palestijnse Autoriteit blijft opruien, stopt het geweld niet. Ze zetten op scholen aan tot antisemitisme en geweld, terwijl wij vrede bepleiten.” Ze vertelt er niet bij dat de kolonisten die een belangrijk deel van haar aanhang vormen, Palestijnse auto’s aanvallen met stenen en posters verspreiden waarin opgeroepen wordt tot het doden van de Palestijnse leider Mahmoud Abbas.

Coëxistentie

Shaked ontkent dat ze alle Palestijnen als vijand ziet, en praat over coëxistentie en democratie. Shakeds oplossing voor het Palestijns-Israëlische conflict: heel Area C, het gebied dat onder controle staat van het Israëlische leger en dat zo’n 60 procent van de Westelijke Jordaanoever beslaat, „onder Israëlisch recht laten vallen”, oftewel annexeren. De Palestijnen die daar wonen, kunnen dan Israëlisch staatsburger worden. Voor Area A en B, onder Palestijns bestuur, heeft ze een „confederatie met Jordanië en Gaza” in gedachten. Dezelfde dag meldt ze trots op haar Twitter-account dat ze tweeduizend woningen voor kolonisten heeft gerealiseerd in haar regeerperiode.

Al sinds haar aantreden in 2015 neemt Shaked het juridische systeem op de schop. Ze heeft het vooral gemunt op het Israëlische Hooggerechtshof, dat volgens Shaked „heel liberaal en activistisch” is. Toen ze de kans kreeg om zes van de veertien opperrechters te vervangen, zette ze daar als voorzitter van het selectiecomité allemaal conservatieve kandidaten neer. „Ik zie elke dag het resultaat”, zegt ze. Ze wil ook de macht van het Hooggerechtshof indammen, onder meer door beperking van de bevoegdheden voor het behandelen van petities. „Doordat iedereen overal een petitie over kan indienen, is het Hooggerechtshof overbelast.” Tot voor kort was het Hooggerechtshof de plek waar Palestijnen zaken als illegale nederzettingen konden aanvechten.

Volgens critici ondermijnt Shaked met haar hervormingen de democratische scheiding der machten. Zelf noemt ze dat het „corrigeren van wat uit balans is”. Eigenlijk gaat het Shaked nog niet ver genoeg. Het ergert haar dat het Hooggerechtshof wetsvoorstellen van de Knesset, het Israëlische parlement, kan blijven blokkeren omdat het die onconstitutioneel acht. Zo hield het een wet tegen waarmee Afrikaanse asielzoekers, door de regering consistent „infiltranten” genoemd, konden worden gedeporteerd.

Wat Shaked betreft, zou de Knesset in dit soort gevallen het Hooggerechtshof moeten kunnen passeren en de wet voor vier jaar moeten kunnen invoeren. „Daar is op dit moment geen meerderheid voor”, zegt ze op spijtige toon.

Af en toe zit de minister op haar telefoon te typen om een Hebreeuws woordje te vertalen, of ze roept de hulp in van haar medewerkers, die haar „Ayelet” noemen. „Ik ben niet bang om de kaas te bewegen, zoals we in het Hebreeuws zeggen – om ehm, de boel op te schudden.”

Palestijnen bekijken de puinhopen van het huis van de familie Naalwa op de Westelijke Jordaanoever. Dat werd verwoest door het Israëlische leger nadat Ashraf Naalwa twee Israëliërs zou hebben vermoord in de industriële zone Barkan op de Westoever.

Foto Alaa Badarneh/EPA

Tegen de stroom in

Dat Shaked niet aarzelt om tegen de stroom in te gaan, was als kind al duidelijk. Ze werd geboren in Tel Aviv, waar haar omgeving – inclusief haar moeder – overwegend links was, maar kon zich als meisje van acht al beter vinden in rechtse denkbeelden. In het leger maakte ze kennis met religieuze zionisten en werd ze naar eigen zeggen rechtser. Ze ging computertechniek studeren „want ik was nou eenmaal goed in wiskunde, maar toen ik de kans kreeg, nam ik het risico en verliet ik de hightech voor de politiek”.

Als seculiere vrouw in een religieuze partij heeft ze een uitzonderlijke positie, maar ze kan geen enkel nadeel noemen van vrouw zijn in de politiek. „Persoonlijk vind ik het jammer dat ik niet meer tijd doorbreng met mijn kinderen [van 7 en 13, red.], maar politiek heeft het alleen maar voordelen”, zegt ze. „Ik denk dat je als vrouw minder uitgaat van ego en makkelijker met verschillende mensen kunt werken.” Ze wijst erop dat het „hele juridische systeem wordt geleid door vrouwen”, van haarzelf tot de voorzitter van het Hooggerechtshof. „Ik heb zelfs de eerste vrouwelijke rechter van een sharia-rechtbank benoemd.”

Wie is het grootste ego in deze regering? Shaked en haar stafleden lachen voluit, kijken elkaar aan. „Geen commentaar, haha.” Ze heeft als enige vrouwelijke lid van het Israëlische veiligheidskabinet nogal wat ego’s om zich heen. Ten eerste premier Netanyahu, voor wie zij ooit werkte toen hij nog oppositieleider was. Hij ontsloeg Shaked en Naftali Bennett in 2008, waarop de twee een eigen politieke beweging opzetten. Premier en ministers gedogen elkaar nu met kille beleefdheid. Ten tweede Bennett, de leider van haar partij Habayit Hayehudi (‘Het joodse huis’), van wie zij blijft zeggen dat hij Netanyahu zou moeten opvolgen, maar die zij in populariteit allang voorbij is gestreefd. Ze heeft nog een paar mannen te verslaan om op de hoogste positie te komen, maar ze doet steeds minder moeite haar ambitie te verbergen.

Lees ook dit profiel over Shaked: Wordt zij de nieuwe Israëlische premier?

Ook voor het begrip democratie heeft ze een eigen invulling. Shakeds democratie is nadrukkelijk een joodse democratie. Een tegenstelling tussen joods en democratisch ziet zij niet, „maar soms moet je een afweging maken tussen mensenrechten en het behouden van een joodse meerderheid”.

De veel bekritiseerde natiestaatwet, waaraan zij actief heeft meegewerkt, sluit volgens haar niemand uit. „Het geeft alleen het karakter van de staat weer.” Hoewel links Israël haar dankzij dit soort standpunten als racist en fascist ziet, vindt Shaked er niets radicaals aan. „Wie denkt dat ik niet het volk vertegenwoordig, heeft niet goed opgelet. Ik was in een recente opiniepeiling de populairste politicus.”

Villa in de jungle

Jaren geleden richtte Shaked met Bennett ‘Mijn Israël’ op, een beweging die tegen iedereen inging die in hun ogen tegen Israël was. Nu roept ze de verslaggever na het gesprek terug om te benadrukken dat Israël een „villa in de jungle van het Midden-Oosten” is.

Ondanks haar hervormingsdrang is het Israëlische rechtssysteem volgens haar een van de beste ter wereld. Shaked noemt het dan ook „absurd” dat een Nederlandse Palestijn onlangs in Nederland een rechtszaak is gestart vanwege een bombardement in Gaza waarbij zijn Palestijnse familie omkwam. En net zo absurd dat de Palestijnse Autoriteit probeert het Internationale Strafhof in Den Haag ertoe te bewegen een onderzoek te starten naar vermeende oorlogsmisdaden van Israël.

De leuzen van een voorbij trekkende demonstratie waaien het kantoortje in. Vanuit haar raam op de negende verdieping kijkt Shaked naar de demonstranten. „Een kleine demonstratie”, oordeelt ze. „Heb je in Frankrijk die gele hesjes gezien? Daar is het pas chaos. Hier hebben mensen het goed.”