Duitsland wordt soepeler met arbeidsmigratie

Afgewezen asielzoekers mogen onder strenge voorwaarden toch in Duitsland blijven als zij bijdragen aan het terugdringen van het arbeidstekort.

Een Syrische vluchteling aan het werk in een opleidingscentrum van Porsche in Stuttgart in 2016.
Een Syrische vluchteling aan het werk in een opleidingscentrum van Porsche in Stuttgart in 2016. Foto Thomas Kienzle/AFP

Duitsland wil immigratie van buiten Europa onder bepaalde voorwaarden vergemakkelijken, om het nijpende gebrek aan vaklui in het bedrijfsleven te verhelpen. Om dezelfde reden wordt aan sommige afgewezen asielzoekers die werk hebben en goed geïntegreerd zijn, perspectief geboden om in Duitsland te kunnen blijven.

De Duitse regering is het hierover deze woensdag eens geworden na jaren van politieke strijd. Als de twee betreffende wetsvoorstellen door de Bondsdag zijn goedgekeurd moeten ze op 1 januari 2020 van kracht worden.

De kwestie ligt gevoelig, omdat vooral sinds de vluchtelingencrisis van 2015 alles wat met immigratie te maken heeft politieke weerstand oproept. Schrikbeeld is dat het neerkomt op ‘immigratie in onze sociale voorzieningen’, ofwel: dat migranten niet uit zijn op werk, maar op een uitkering.

Lang hebben Duitse regeringen niet willen erkennen dat Duitsland in de praktijk allang een immigratieland is, wat het politiek bijzonder moeilijk maakte om het eens te worden over een immigratiewet. Maar nu heeft de klacht uit het bedrijfsleven dat het onmogelijk is om alle vacatures te vervullen met werknemers uit Duitsland en de rest van de Europese Unie, de politiek tot actie aangezet. Volgens minister van Arbeid Hubertus Heil zijn er op dit moment 1,2 miljoen onvervulde vacatures in Duitsland, terwijl er in sommige regio’s volledige werkgelegenheid is.

Strenge voorwaarden

Hoewel minister van Economische Zaken Peter Altmaier van een historische dag sprak, is onduidelijk of de nieuwe regels veel zullen doen om de krapte op de arbeidsmarkt werkelijk te verhelpen. De voorwaarden die gesteld worden aan de immigratie van vaklui, en ook aan de arbeidsmogelijkheden voor afgewezen asielzoekers, zijn namelijk nogal streng.

In Duitsland zijn 180.000 afgewezen asielzoekers, die niet uitgezet kunnen worden, meestal omdat hun land onveilig is. Zij worden, zoals het genoemd wordt, geduld. Eenderde van deze groep verblijft al meer dan vier jaar in Duitsland.

Iemand die ‘geduld’ wordt en al achttien maanden werkervaring heeft, zelf in zijn levensonderhoud kan voorzien, geen strafblad heeft en van wie er geen twijfel bestaat over zijn of haar identiteit, kan onder de nieuwe regels niet uitgezet worden, ook niet als de omstandigheden in zijn vaderland zich verbeteren. Na 30 maanden gewerkt te hebben kan hem of haar dan een definitieve verblijfsvergunning verstrekt worden.

De hoop is dat hiermee de angst van werkgevers wordt weggenomen dat ze investeren in de opleiding van nieuwe werknemers, die als ze eenmaal goed meedraaien worden uitgezet. „We moeten voorkomen dat we de verkeerden uitzetten”, aldus Heil.

Wie van buiten Europa op zoek wil naar werk in Duitsland moet een vakopleiding hebben voltooid en Duits spreken en kan dan voor zes maanden naar Duitsland komen om een baan te zoeken.

Toen minister van Binnenlandse Zaken Horst Seehofer (CSU) gevraagd werd of Duitsland hiermee nu officieel een immigratieland is, reageerde hij met een grapje: „Moet u me hiermee nu voor de Kerst nog kwellen?”