Opinie

Doorbreek het hokjesdenken in het onderwijs, stimuleer de brede brugklas

Voortgezet onderwijs De verschillende onderwijsniveaus worden te vaak en te vroeg van elkaar gescheiden, stellen en .

Foto iStock

Sluipenderwijs is er in het Nederlands onderwijs een verborgen stelselwijziging gaande. Bijna een kwart van de brede brugklassen – klassen waar kinderen van ten minste twee schooladviesniveaus door elkaar zitten – is de afgelopen jaren verdwenen. Steeds meer scholen kiezen ervoor om categoraal te worden, en nog maar één onderwijstype aan te bieden (alleen gymnasium, vwo, havo of vmbo). Scholengemeenschappen die op papier ‘breed’ zijn bieden verschillende niveaus steeds vaker op aparte, ‘nauwe’ locaties aan. De Onderwijsraad constateerde vorige week dat differentiatie in ons onderwijsstelsel is doorgeschoten (Soort zoekt soort, ook in schoolkeuze, 15/12).

Deze ontwikkelingen zijn begrijpelijk. Voor scholen zijn eenvormiger klassen eenvoudiger en efficiënter, en ouders zijn ervan overtuigd dat leerlingen in zulke klassen beter leren. Als gevolg hiervan hebben scholen een prikkel om leerlingen steeds vroeger en strenger van elkaar te scheiden.

Lees ook: Soort zoekt soort, ook in schoolkeuze

Deze voorkeuren van scholen en ouders hebben echter sterke negatieve consequenties. Door dit doorgeschoten hokjesdenken verwaarloost ons onderwijs zijn maatschappelijke taak om bij te dragen aan kansengelijkheid onder leerlingen en aan sociale samenhang. Keuzevrijheid van ouders en scholen is te veel op een voetstuk gehesen. Laatbloeiers en kinderen uit achterstandswijken zijn hier de dupe van. En als leerlingen uit verschillende milieus niet meer met elkaar in contact komen, leren zij minder goed omgaan met verschillen.

Met de brede-brugklasbonus kunnen scholen meer docenten of ondersteuning aanstellen

Het is dan ook hoog tijd voor een tegengeluid: actie is hard nodig. Eén van de grootste pijnpunten is het verdwijnen van brede brugklassen. Nederlandse kinderen werden al vroeger dan in bijna alle omliggende landen van elkaar gescheiden, en dat probleem wordt alleen maar erger. Dit effect kan tegengegaan worden door een ‘brede-brugklasbonus’, een financiële prikkel van de overheid om brede brugklassen te stimuleren én aantrekkelijk te maken voor leerlingen en hun ouders.

De brugklasbonus zou per klas berekend moeten worden, en wordt hoger naar mate de diversiteit aan schooladviezen of basisschool-eindscores in een brugklas groter is. Omdat deze gegevens al bekend zijn bij scholen en overheden, is dit simpel en met weinig administratieve druk te berekenen. Op deze manier wordt een prikkel gecreëerd om brede brugklassen aan te blijven bieden. Met de brede-brugklasbonus kunnen scholen namelijk meer docenten of ondersteuning aanstellen. Zo kan het onderwijs verbeterd worden, zodat brede brugklassen aantrekkelijker worden ten opzichte van alternatieve onderwijsvormen.

Ook in andere maatschappelijke vraagstukken creëert de overheid financiële prikkels om de negatieve collectieve gevolgen van – op zichzelf begrijpelijke en verdedigbare – persoonlijke keuzes en voorkeuren te beperken. Zie de recent voorgestelde vliegtaks of de emissiehandel voor CO2-uitstoot. Het onderwijs is niet wezenlijk anders: ook daar moet een balans gevonden worden tussen individuele voorkeuren en maatschappelijke gevolgen van die keuzes. Het rapport van de Onderwijsraad toont aan dat die balans zoek is. Een brede-brugklasbonus kan deze helpen herstellen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.