Kerstalbumoverzicht: muziek van Bach, RuPaul en John Legend

Recensies Wat moet je luisteren met de feestdagen? De muziekrecensenten van NRC geven een overzicht van de beste kerstalbums.

  • ●●●●

    Roberta Invernizzi, Terry Wey & Kammerorchester Basel: Porpora - Il Verbo in carne

    Roberta Invernizzi, Terry Wey & Kammerorchester BaselKlassiek: De titel doet denken aan een Italiaans gerecht, maar Il Verbo in carne – het vleesgeworden Woord – verwijst naar een kerstoratorium van Nicola Porpora. Het is een allegorisch drama: de personages Gerechtigheid, Vrede, Waarheid en Mensheid zijn getuige van de geboorte van Christus. Het begint met een klaagzang van Vrede en Gerechtigheid die na de zondeval naar de hemel gevlucht zijn. Ze smeken God wraak te verruilen voor liefde, en met de komst van Christus keren beiden terug op aarde.

    Dirigent Riccardo Minasi vertolkte het oratorium van twee uur in Hamburg, en zette ruwweg de helft van die liveopname op zijn album. Hierin richt hij zich op de dialoog tussen Gerechtigheid (sopraan Roberta Invernizzi) en Vrede (countertenor Terry Wey). Beide zangers weten rijke emoties op te diepen uit een verhaal dat – door het allegorische karakter – al snel het gevaar loopt vlak en moralistisch te worden. Maar met Minasi transformeren zij de twee filosofische abstracties tot figuren van vlees en bloed. Joost Galema

  • ●●●●

    The Sixteen o.l.v. Harry Christophers: A Renaissance Christmas

    The Sixteen o.l.v. Harry ChristophersKlassiek: The Sixteen komt voort uit het ongebroken koord van de eeuwenlange Britse koortraditie. Al ruim vier decennia delft oprichter Harry Christophers met zijn zangers vooral bekende en vergeten schoonheden uit de oude muziek op. Het nieuwe album A Renaissance Christmas toont een staalkaart van hun kunnen. En daar leent de Renaissance zich als geen andere periode voor, want in dat tijdperk van grote christelijke scheiding in protestant en katholiek stonden beide kanten elkaar niet alleen naar het leven, maar probeerden ze elkaar evenzeer muzikaal af te troeven.

    Christophers brengt Latijnse kerstgezangen uit alle windrichtingen samen, van de Nederlander Sweelinck en de Vlaming Di Lasso tot de Spanjaard De Victoria en de Sloveen Handl. En uiteraard valt hij terug op de eigen Britse meesters als Tallis en Byrd. Meer nog dan de betekenis schept de zang een atmosfeer van puurheid, vreugde, bezinning en geheimenis, die een bed vormen voor eigen gedachten. Joost Galema

  • ●●●●●

    The Good, the Bad & the Queen: Merrie Land

    The Good, the Bad & the QueenPop: Elf jaar duurde het voordat Damon Albarn (Blur, Gorillaz) tijd vond voor een album met zijn vriendengroep The Good, the Bad & the Queen. Met gitarist Simon Tong (The Verve), bassist Paul Simonon (The Clash), drummer Tony Allen (Fela Kuti) heeft Albarn (50) een groepje hoofdzakelijk oudere muzikanten verzameld, en dat is te horen. Dit tweede album Merrie Land is schaamteloos nostalgisch, om verschillende redenen.

    In de teksten, over onder meer de „manicured lawns of England”, wordt een voorbije tijd opgeroepen. De muziek, met vaak een bijna-vals orgeltje, roept associaties op met kermis in verlaten badplaatsen. De brommende samenzang op deinende ritmes, lijkt een ode aan gemoedelijke tijden in de pub. De sfeer is belangrijker dan slimme melodieën. Maar er kan worden gedronken en meegezongen. En dat is geen slecht idee voor de donkere dagen aan het eind van het jaar. Hester Carvalho

  • ●●●●

    Jörgen van Rijen, Camerata RCO: Fratres

    Jörgen van Rijen, Camerata RCOKlassiek: De instrumentbeheersing van Jörgen van Rijen, eerste trombonist van het Concertgebouworkest, grenst aan het ongelooflijke. Neem de eerste track van Fratres, een eigenhandig arrangement van Arvo Pärts gelijknamige evergreen die in versies voor viool of cello wordt omgeven door een aureooltje van razendsnel gestreken stuifnootjes. Van Rijen vertaalt ze feilloos naar de trombone. En toch: ondanks zijn razendknappe spel blijft de koperklank iets grofstoffelijks houden, waardoor de muziek maar niet die etherische Pärt-gloed krijgt. In oorspronkelijk vocale stukken als An den Wassern zu Babel en Vater unser komt de trombone beter tot zijn recht.

    Bach ontleende de noten van zijn klavecimbelconcerten aan hobo- en vioolwerk van Italiaanse collega’s als Vivaldi en Marcello. Ook op trombone blijft de muziek fier overeind, wat alles te maken heeft met Van Rijens onberispelijke klankvorming en het frisse spel van Camerata RCO. Joep Christenhusz

  • Kerstalbums popoverzicht

    Pop: Op kerstochtend sluipt in alle vroegte een verwachtingsvol jongetje naar de boom. Hij maakt zijn pakje open en dan: bah, sokken! Geruite rotsokken, wat maakt Santa me nou! Met het titelnummer ‘Socks’ zet de Amerikaanse zanger JD McPherson de toon voor Socks, het leukste kerstalbum (●●●●) van het jaar. De heilige kerstgedachte doet hem niets; hij was een stout kind dat zijn cadeaus of de kerstkoekjes liever stal dan dat hij er braaf op wachtte. McPherson mengt countryrock, big band swing en humor tot een onweerstaanbare cocktail van semitraditionele kerstmuziek waarin de swing voorop staat.

    Dansen rond de kerstboom gaat ook heel goed op het album Christmas Party (●●●●) van RuPaul, de Amerikaanse dragqueen die furore maakt met de realityshow RuPaul’s Drag Race. In de glitterende discorap ‘Hey Sis, It’s Christmas’ declameert Rupaul de gouden tekstregel ‘You can cross me off your wish list’. Je hoeft me niet op je verlanglijst te zetten, want je hebt me al, deze Kerst. Op een trots gender-doorkruisend album wensen de rond RuPaul verzamelde travo’s ons een „Merry Sismas”.

    Niet fysiek maar alleen op Bandcamp verkrijgbaar is het sfeervolle album The 12 Days of Christmas (●●●●) van Les Bicyclettes de Belsize, een Londens collectief dat doet denken aan een opgepoetste kerstversie van Belle and Sebastian. In ‘Bad Christmas Cover Version’ beklagen ze zich over bands die foute coverversies van kerstnummers spelen, terwijl ze toch net zo goed voor ‘Fairytale of New York’ of ‘Merry Xmas Everybody’ hadden kunnen kiezen. Ironisch genoeg leveren Les Bicyclettes daarmee een uiterst originele bijdrage aan nieuw te coveren kerstrepertoire.

    Oude kerstkrakers komen ruimschoots aan bod op A Legendary Christmas (●●)van John Legend, die zich op de hoes laat afbeelden als een zwarte Bing Crosby.

    Veel spannender is de Christmas Party (●●●) van de herrezen sixtieshelden The Monkees, die zich omringen met popveteranen als Peter Buck van R.E.M. en Adam Schlesinger van Fountains of Wayne. In hun uitdagende keuze van kerstmateriaal springt ‘Jesus Christ’ van Alex Chilton eruit met een verheffende kerstgedachte.

    Veel ruiger klinkt Happy Xmas (●●●) van Eric Clapton, die het vuur van de blues hervindt op een album dat zelfs ‘White Christmas’ als een met orkest opgetuigde bluessong laat klinken.

    Countryveteraan Rodney Crowell blijft op Christmas Everywhere (●●) aan de brave, gepolijste kant van het kerstspectrum.

    Losse kersttracks circuleren er genoeg (zie Christmasagogo.blogspot.com), van het hilarische ‘Pizza for Christmas’ van Pizzagirl (●●●) – als je vrouw je heeft verlaten lok je gewoon die leuke pizzabezorgster onder de mistletoe – tot de Nederlandse indiefenomenen Clean Pete en Moon Moon Moon in hun gezamenlijke, expres niet rijmende ‘Kerstverhaal’ (●●●●).

    Kerstmuziek verbroedert en maakt iedereen blij, vooral als er iets nieuws gezongen wordt.

    Jan Vollaard