Belgische premier Michel biedt ontslag regering aan

Linkse oppositiepartijen waren van plan om een motie van wantrouwen in te dienen, premier Charles Michel wachtte dit niet af en bood zijn ontslag aan.

De Belgische premier Charles Michel gaat het ontslag aanbieden van zijn regering aan de koning.
De Belgische premier Charles Michel gaat het ontslag aanbieden van zijn regering aan de koning. Foto Stephanie Lecocq/EPA

De politieke crisis in België, die al sinds enige weken woedt, is dinsdagavond tot een definitieve uitbarsting gekomen: premier Charles Michel diende na een veelbewogen debat in de Kamer het ontslag van zijn minderheidsregering in bij koning Filip. Sociaal-democratische partijen SP.A en PS waren van plan een motie van wantrouwen in te dienen, daarop besloot Michel de stemming – die hij hoogstwaarschijnlijk zou verliezen – niet af te wachten en zelf op te stappen.

Anderhalve week geleden stapte coalitiepartij N-VA uit regering-Michel. Ze wilde niet akkoord gaan met het steunen van het veelbesproken migratie-akkoord van Marrakesh, maar premier Michel had dat al beloofd aan de Verenigde Naties en zette door. Hij ging verder met een minderheidsregering, die slechts 52 van de 150 Kamerzetels vertegenwoordigt.

Sindsdien bleef het politiek zeer onrustig in België. Normaal gesproken moet een nieuwe regering een regeringsverklaring afleggen en het vertrouwen van het parlement vragen. Dat weigerde de premier: volgens hem is dat onnodig omdat deze regering een voortzetting van Michel-I is, geen nieuwe regering. Maar de oppositie sprak dat tegen en betwijfelde de legitimiteit van zijn regering.

Lees ook: Premier België gaat wel naar Marrakesh maar gaat hij namens het parlement of de regering?

Mogelijk vervroegde verkiezingen

Bij de hele zaak speelt mee dat in mei landelijke en deelstatelijke verkiezingen gepland staan. Voor elke beslissing van de regering moest nu een gelegenheidsmeerderheid worden gevormd, maar de partijen gaan niet zomaar akkoord met het geven van steun nu ze de campagne in het achterhoofd hebben. Zo stond voor deze week het goedkeuren van de begroting op de agenda. De rechts-conservatieven van N-VA, veruit het grootst in het parlement, legden nieuwe eisen op tafel om steun vanuit de oppositie te blijven geven, wat premier Michel “chantage” noemde.

De premier probeerde dinsdag in de Kamer toenadering op links te zoeken met een noodbegroting, maar dat vonden de linkse partijen niet genoeg. Daaruit volgde dinsdagavond de aankondiging van een motie van wantrouwen.

Het is nog onduidelijk of er ook vervroegde verkiezingen komen – dat hangt af van de koning. Die besloot na het bezoek van Michel het ontslag van de regering in beraad te houden. Hij kan het ontslag na beraad weigeren of aanvaarden. De beslissing daarover kan tot in het nieuwe jaar duren. Weigeren is onwaarschijnlijk, gezien de huidige uitzichtloze situatie. Accepteert de koning het ontslag – de meest waarschijnlijke optie – dan zijn verkiezingen nog altijd niet zeker.

‘Totaal immobilisme’

De koning kan bepalen dat de huidige regering in ‘lopende zaken’ gaat, wat inhoudt dat ze tot de verkiezingen in mei enkel urgente beslissingen kan nemen en min of meer een politieke impasse tot dan betekent. Kiest de koning ervoor om ook het hele parlement te ontbinden, dan volgen er wél verkiezingen, waar vooral de N-VA de laatste dagen op aanstuurt.

Die verkiezingen moeten dan binnen veertig dagen volgen, maar dat zou ook politieke chaos opleveren: de deelstatenverkiezingen, waarvoor de campagne al loopt, zouden nog altijd in mei plaatsvinden. De kans dat in die omstandigheden een regeringscompromis voor mei wordt gevonden, is klein. Premier Michel waarschuwde dinsdag in de Kamer dat het in dat geval waarschijnlijk nog het grootste deel van 2019 zou duren voor er een nieuwe regering is, wat volgens hem voorlopig “totaal immobilisme” zou opleveren.

    • Anouk van Kampen