Kloof tussen kiezers en bestuurders terug in de schijnwerpers

De Haagse StemmingVandaag sluit VVD-er Johan Remkes zijn 45-jarige politieke carrière af in Haarlem. Schrijf je in om deze politieke nieuwsbrief per mail te ontvangen.

Goedemorgen! Er werd een hoop gereflecteerd dit weekend. Op een mogelijk klimaatakkoord en vooral op de relatie tussen overheid en burgers. Is nou wel of geen sprake van een vertrouwenscrisis?

WEEK VAN DE KLIMAATWAARHEID: Komende vrijdag moet Mark Rutte bewijzen dat het kabinet de zichzelf opgespelde titel ‘groene kabinet ooit’ waard is. Maar komen ze er wel uit aan de klimaattafels? Op de gevoeligste dossiers zal nog geen overeenstemming zijn bereikt, voorspellen NRC-redacteuren Tom-Jan Meeus en Erik van der Walle in onze Haagse Zaken-podcast. Dus zal de presentatie van het ‘ontwerpakkoord’ vooral draaien om beeldvorming. Echt knopen doorhakken doen ze pas na doorrekening van de maatregelen. Het zou de coalitiepartijen, en VNO-NCW, niet slecht uitkomen om de moeilijke beslissingen voor zich uit te schuiven. Maandagavond praat de coalitie verder in hun cockpitoverleg. D66-leider Rob Jetten had gisteren nog “goede hoop” op een “historisch akkoord”. De klimaattop in Katowice bleek alvast een slechte voorbode.

TRUMPDWANG: Bij Defensie hakten ze afgelopen weken wel knopen door. Leidde de keuze voor de F-35-straaljagers dit najaar in België bijna tot een regeringscrisis, in Nederland was de keuze voor 15 extra F-35’s - de voormalige JSF’s - sneller gemaakt. Met het Nationaal Plan voor de NAVO wil Nederland een beweging maken richting de door Donald Trump geëiste 2 procent defensieuitgaven per jaar. De kosten voor extra F-35’s worden geschat op eenmalig 1,2 miljard euro. Het betekent na 2.500 missies het definitieve afscheid van de F-16’s. Ook bijzonder: de terugkeer van de tank. Populaire investering tijdens de Koude Oorlog maar sinds een paar jaar vrijwel volledig verdwenen uit het defensiearsenaal.

KIEZERSWANTROUWEN: Is het de naderende kerstperiode of het rapport-Remkes over bestuurlijke vernieuwing? Hoe dan ook werd er dit weekend alom gereflecteerd op het politieke stelsel en de verhouding tussen burger en overheid. Bijvoorbeeld door Johan Remkes zelf, die vandaag afzwaait als commissaris van de koning in Noord-Holland en zijn lange politieke carrière afsluit. In een interview met de Volkskrant waarschuwt hij voor een kloof tussen bestuurder en kiezer. Ook NRC constateert in het commentaar over Remkes’ rapport een afstand tussen tussen politiek en het electoraat.

DIPLOMADEMOCRATIE: Die kloof uit zich in een gebrek aan vertrouwen tussen burger en overheid. In een serie over wantrouwen constateert NRC: Nederlanders vertrouwen het systeem wel, maar niet degenen die het uitvoeren. Waar hogeropgeleiden vinden dat zij de touwtjes in handen moeten hebben, verwijten lageropgeleiden de bestuurlijke elite dat ze op eigenbelang uit zijn. Martin Sommer noemt het de ‘diplomademocratie’ waarbij vooral hogeropgeleiden zich vertegenwoordigd voelen. Het heeft ervoor gezorgd dat ‘elite’ is uitgegroeid tot veelgebruikt scheldwoord in het politieke debat, schrijft columnist Tom-Jan Meeus. De Zweedse EU-adviseur Allan Larsson ziet dat sterke leiders daarom hun kansen grijpen.

OMSTREDEN DENKER: Denk heeft gisteren Ayhan Tonça gepresenteerd als lijsttrekker voor de Europese verkiezingen van volgend jaar. Tonça was raadslid voor het CDA in Apeldoorn en hij is niet onomstreden. De christen-democraten haalden hem in 2006 van de lijst voor de Tweede Kamerverkiezingen nadat hij de Armeense genocide had ontkend. Denk putte ook voor de kieslijst bij de Provinciale Statenverkiezing in Zuid-Holland uit het reservoir van een andere partij. Daar voert oud-PvdA-Kamerlid Metin Çelik de lijst aan. Overigens was Denk niet de enige die de verkiezingscampagnes aftrapte: Mark Rutte omschrijft Nederland vandaag in een paginagrote advertentie in het AD als “een breekbaar vaasje” dat door “17 miljoen handen wordt vastgehouden”.

QUOTE VAN DE DAG

“Gegeven de onmogelijkheid van een drugsvrije wereld vind ik het onvermijdelijk dat Nederland naast het gebruik van cannabis ook de consumptie van xtc gaat reguleren.”

GroenLinks-Kamerlid Kathalijne Buitenweg pleit in de Volkskrant voor regulering van de XTC-productie.