Australië erkent West-Jeruzalem als hoofdstad Israël

Met zijn besluit breekt premier Morrison met het Australische Midden-Oostenbeleid van zijn voorgangers in de afgelopen decennia. Wel zegt hij dat Australië de tweestatenoplossing blijft steunen.

Premier Scott Morrison tijdens zijn toespraak bij The Sydney Institute waar hij bekendmaakte dat Australië West-Jeruzalem erkent als hoofdstad van Israël.
Premier Scott Morrison tijdens zijn toespraak bij The Sydney Institute waar hij bekendmaakte dat Australië West-Jeruzalem erkent als hoofdstad van Israël. Foto Mick Tsikas/EPA

Australië erkent West-Jeruzalem als hoofdstad van Israël. Dat heeft premier Scott Morrison zaterdag formeel verklaard in Sydney. Morrison heeft aangekondigd aan dat er een Australisch handels- en defensiekantoor in Jeruzalem zullen komen. Met het verhuizen van de ambassade uit Tel Aviv wordt nog gewacht. Dat meldt persbureau AP.

De aankondiging komt iets meer dan een jaar nadat de Amerikaanse president Donald Trump Jeruzalem (in zijn geheel) als hoofdstad van Israël erkende. Hierdoor is weer discussie ontstaan over de status van Jeruzalem, terwijl de meeste landen er al decennia bij wegbleven en hun ambassades in de Israëlische kuststad Tel Aviv bouwden.

Tweestatenoplossing

Morrison breekt met zijn besluit dus met het Australische Midden-Oostenbeleid van zijn voorgangers in de afgelopen decennia, maar ook met het beleid van de meeste andere (westerse) landen. Maar Australië schaart zich niet achter de Verenigde Staten. De premier heeft namelijk gezegd de tweestatenoplossing, met Oost-Jeruzalem als hoofdstad van Palestina, te blijven steunen.

In oktober zei hij hierover: “eerlijk gezegd gaat het niet zo goed [met de tweestatenoplossing]. Er is weinig vooruitgang geboekt en je moet niet telkens hetzelfde blijven doen en dan een ander resultaat verwachten.”
Deze aankondiging van het erkenningsbesluit werd destijds met scepsis ontvangen, omdat het daags kwam voor verkiezingen in een kieskring waarin veel joodse stemmers zijn. Door Jeruzalem als Israëlisch te erkennen kwam Morrison hen tegemoet. Volgens een oud VN-verdrag moet Jeruzalem als religieuze hoofdstad namelijk bestuurd worden door de internationale gemeenschap.

‘Onverdeelde stad’

Tegelijkertijd kiest Morrison dus nadrukkelijk niet voor Jeruzalem als “onverdeelde” stad, zoals Israël dat wettelijk heeft vastgelegd in 1980. Het hoofd van de Palestijnse delegatie in Australië, Izzat Salah Abdulhadi, erkent dit en zei dat Morrisson met het steunen van twee hoofdsteden oprechte toewijding aan de tweestatenoplossing toont. Hij verwachtte wel dat Israël Jeruzalem zal blijven beschouwen als de “eeuwige en onverdeelde hoofdstad”.

Australië wacht ermee Oost-Jeruzalem als hoofdstad van Palestina te erkennen. Dit roept vragen op, schrijft Hugh Lovatt, Israël/Palestina-specialist van de DenkTank European Council on Foreign Relations:

Twitter avatar h_lovatt Hugh Lovatt Australia justifies its recognition of West Jerusalem as Israel’s capital as being in line with a two state solution. But then why defer recognition of East Jerusalem as Palestinian capital till a distant unknown point in the future? Why not do this now since we know end goal?

Oost- en West-Jeruzalem

De kwestie Jeruzalem is een zeer gevoelig onderdeel van het Palestijns-Israëlisch conflict. Na de eerste Arabische-Israëlische oorlog, in 1948, is Jeruzalem verdeeld in een Israëlische sector, West-Jeruzalem, en een Jordaanse sector (Oost-Jeruzalem). Het jaar daarna riep Israël Jeruzalem uit tot hoofdstad. Tijdens de zesdaagse oorlog in 1967 bezette Israël het oostelijke deel. In 1980 kondigde Israël een wet af die het volledige en onverdeelde Jeruzalem als Israëlische hoofdstad aanwees. Palestijnse Arabieren claimen Oost-Jeruzalem als hoofdstad van de Palestijnse staat. De twee delen van Jeruzalem functioneren economisch grotendeels onafhankelijk van elkaar.

Toen de Verenigde Staten Jeruzalem als hoofdstad aanwezen kwam dit als schok voor de omliggende islamitische landen en de Palestijnse bevolking, die hevig protesteerden. Ook werd de beslissing scherp veroordeeld door Europese leiders, zoals de EU-buitenlandcoördinator Federica Mogherini, de Franse President Emmanuel Macron en de Britse premier Theresa May. Toch is er ook bijval gekomen. Guatemala heeft sindsdien een ambassade geopend in Jeruzalem en de extreem-rechtse Braziliaanse president Jair Bolsonaro heeft in november aangekondigd hetzelfde te gaan doen.