Opinie

Stelling: De budgetpolis is een gevaar voor kwetsbare burgers

De budgetpolis is een risico voor kwetsbare burgers, vindt Ton van Houten. Nee, zegt Marco Varkevisser: niemand mag een te dure verzekering opgedrongen krijgen. Een twistgesprek per e-mail onder leiding van Sarah Ouwerkerk.

Wie een budgetpolis heeft kan maar in een beperkt aantal ziekenhuizen terecht en loopt het risico om twintig procent zelf te moeten betalen. Toch kozen 2,3 miljoen mensen juist voor dit type verzekering, blijkt uit cijfers van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Een verdrievoudiging ten opzichte van vier jaar geleden. Voorzitter van de Raad van Bestuur Zorg en Zekerheid Ton van Houten (tegen de budgetpolis) en Marco Varkevisser, bijzonder hoogleraar Marktordening in de Gezondheidszorg bij Erasmus Universiteit (voor) discussiëren over de stelling: De budgetpolis is een gevaar voor kwetsbare burgers.

TH is Ton van Houten, MV is Marco Varkevisser.

TH: „De budgetpolis vormt een gevaar voor kwetsbare burgers. Deze polis holt de solidariteit uit, de parel van ons zorgstelsel. Het is een vorm van indirecte risicoselectie: voor een groep jonge, gezonde verzekerden is dit een aantrekkelijke polis. Maar kwetsbare mensen die kiezen voor deze lagere premie zijn niet altijd bedacht op de risico’s. Vanuit onze zorgplicht als zorgverzekeraar zou je een dergelijke polis helemaal niet moeten aanbieden.”

MV: „Ik heb moeite met de term ‘budgetpolis’. Dat klinkt ten onrechte alsof het om een inferieur product gaat. Er is sprake van hetzelfde basispakket en dezelfde zorgplicht voor verzekeraars als bij reguliere polissen. Natuurlijk zijn er beperkende voorwaarden en brengen dergelijke polissen risico’s met zich mee, maar ze passen prima in ons zorgstelsel.”

TH: „De risico’s bij budgetpolissen zijn ondoorzichtig en onvoorspelbaar. De lage prijs trekt niet alleen mensen die zich bewust zijn van de risico’s. De polisvoorwaarden zijn een soort zoekplaatje: waar kun je terecht en waar niet? Soms gelden er voorwaarden voor specifieke behandelingen. Het kan leiden tot onvoorziene en ondraaglijke financiële problemen, ook vanwege de hoge bijbetaling, waar mensen zich vaak vooraf niet van bewust zijn.”

MV: „Een verzekeraar staat sterker in de onderhandelingen met zorgaanbieders als hij meer van zijn verzekerden in het vooruitzicht kan stellen. Overigens is het dreigende probleem van een hoge bijbetaling door de verzekerde is eenvoudig op te lossen: breng bij verzekerden behapbare vaste eigen betalingen in rekening die losstaan van de complexe, en voor patiënten volstrekt onbegrijpelijke, inkoopprijzen. En maak het mogelijk dat deze bedragen bij de gecontracteerde voorkeursaanbieders lager zijn. Die aanbieders worden voor verzekerden dan op een simpele wijze financieel aantrekkelijker.”

TH: „Wij kopen zorg in voor al onze verzekerden, en maken daarin geen onderscheid tussen polissen. Dat geeft juist meer massa en inkoopkracht aan de zorgverzekeraar, wat ons sterker maakt in onderhandelingen. Vaste bedragen op het gebied van eigen risico zijn prima, voor bijvoorbeeld een polikliniekbezoek of opname. Maar dat is wat anders dan de onvoorziene, hoge bijkomende kosten die verzekerden met een budgetpolis nu voor hun kiezen krijgen.”

MV: „Dat is inderdaad een ongewenste bijwerking. Maar het feit blijft dat mensen zelf voor een polis met beperkende voorwaarden kunnen kiezen, of juist niet. Niemand verplicht hen hiertoe. Ook binnen de reguliere polissen mét volledige keuzevrijheid zijn overigens goedkopere varianten te vinden. Goede informatie voor verzekerden is cruciaal. Het moet glashelder zijn bij welke aanbieders patiënten met hun polis wél en niet terecht kunnen.”

TH: „Als zorgverzekeraar moet je altijd inzicht geven in de risico’s, dat gebeurt bij budgetpolissen onvoldoende omdat de polisvoorwaarden te ingewikkeld zijn. Transparantie is essentieel maar het gaat ook om de onvoorziene gebeurtenissen die een verzekerde kunnen overkomen, waarvoor dan geen financiële dekking is. Met informeren alleen voorkom je dat niet.”

MV: „ Helemaal voorkomen dat mensen ondanks hun vrijwillige keuze voor een budgetpolis later verrast worden door een betaling uit eigen zak is natuurlijk onmogelijk. De mogelijke financiële gevolgen moeten dus zoveel mogelijk worden gedempt. Bijvoorbeeld via de eerder genoemde vaste eigen betalingen. Volledige afschaffing van deze polissen zou echter een forse stap in de verkeerde richting zijn. In de kern komt het er dan op neer dat iedereen verplicht moet meebetalen aan voor hem of haar ondoelmatige, te dure of kwalitatief minder goede zorg. Volledige keuzevrijheid is namelijk niet gratis.”

TH: „Onze zorginkoop is juist gericht op kwalitatief goede zorg. Het komt voor, zoals bijvoorbeeld bij verslavingszorg, dat wij om kwalitatieve redenen een aanbieder niet contracteren. Dat geldt dan voor alle polissen, alle verzekerden. Het zou toch te gek voor woorden zijn dat je deze zorgaanbieder niet contracteert voor verzekerden met een budgetpolis en andere verzekerden wel naar deze zorgaanbieder laat gaan?”

MV: „Het moet voorkomen worden dat verzekeraars de zogeheten ‘budgetpolissen’ gebruiken als een instrument voor risicoselectie. Het is niet de bedoeling dat ze met deze polissen de meest profijtelijke verzekerden – jonge, gezonde mensen – uit de markt vissen. Maar afschaffing is niet de oplossing. Verdere verbetering van de risicoverevening (geld dat zorgverzekeraars van de overheid ontvangen voor risicovolle verzekerden) is dat wél. Want de voorspelbare winsten en verliezen die verzekeraars nu nog op bepaalde groepen verzekerden maken moeten verdwijnen.”

TH: „Er zitten zeker nog imperfecties in het systeem van risicoverevening waardoor het loont om budgetpolissen aan te bieden. Het zou bijvoorbeeld goed zijn een hogere compensatie voor chronisch zieken in het risicovereveningssysteem toe te passen. Wij werken met diverse gemeenten samen om ervoor te zorgen dat kwetsbare mensen goede en betaalbare zorg kunnen krijgen. ”

MV: „De NZa heeft in 2017 overigens geconcludeerd dat polissen met beperkende voorwaarden op het gebied van kwaliteit en wachttijden gelijkwaardig zijn aan de andere zorgpolissen. Misschien kan de stelling daarom wel worden omgedraaid: ‘dankzij de beperkende voorwaarden biedt de budgetpolis kwetsbare burgers met minder koopkracht de mogelijkheid om tegen een lagere premie een basisverzekering te kopen.’ Minder keuzevrijheid is géén straf als goed geïnformeerde mensen hier zelf voor kunnen kiezen.”