Opinie

    • Menno Tamminga

Storm rondom ons

Menno Tamminga

Wat een chaos. Onze vijf grootste handelspartners verkeren in een staat van crisis, een staat van shock, een staat van confrontatie of ze staan aan de vooravond van een politieke Wende. Wat is het gevolg? Onzekerheid. En onzekerheid remt economische activiteit als consumenten en bedrijven uitgaven en investeringen uitstellen.

In Duitsland, onze belangrijkste handelspartner, is een politieke wissel op komst. Hoelang leidt kanselier Angela Merkel het land nog, nu zij het partijvoorzitterschap van de CDU heeft overgedragen? En wat gebeurt er dan? Verkiezingen?

In België, onze op een na grootste handelspartner, is al een regeringscrisis uitgebroken. Daar zijn nieuwe verkiezingen pas over zes maanden. In het Verenigd Koninkrijk, onze op twee na grootste handelspartner, heerst politieke chaos.

In onze op drie na grootste handelspartner, Frankrijk, probeert president Macron na de protesten van de gele hesjes zijn politieke toekomst te redden met een populistische oplossing. Een hoger minimumloon. Als het Franse begrotingstekort daardoor de Europese bovengrens van 3 procent doorbreekt, dreigt een botsing met de Europese Commissie.

De VS, de op vier na grootste handelspartner, voeren een tarievenstrijd die de wereldhandel kan ondermijnen.

Lees ook deze reportage uit Swindon: hoe de Brexit onzekerheid de economie verlamt

Hoe deze crises en onzekerheden de Nederlandse economie zullen beïnvloeden, is vooralsnog onduidelijk. Maar één zekerheid is er: onzekerheid bij consumenten en ondernemers in de buurlanden remt hun groei en dus onze afzet van goederen en diensten. Dat schaadt Nederland als exportkampioen. Volgende week weten we meer als het Centraal Planbureau met nieuwe ramingen komt. Afgelopen week verlaagde het Economisch Bureau van ABN Amro zijn groeiramingen voor Nederland. Verwacht voor volgend jaar: 2 procent groei, een verlaging van een halfprocentpunt.

Ten opzichte van de politieke stormen bij de buren oogt Nederland bijna als een baken van harmonie en continuïteit. Maar dat is schijn.

Nederland heeft met zijn unieke overlegvormen, zijn in beton gegoten regeerakkoord en ijzersterke fractiediscipline niet snel een regeringscrisis. Politieke tegenstellingen worden hier aan ‘overlegtafels’ met belangengroepen of in deskundigencommissies tot oplossingen en beleid gekneed.

Maar helaas. Het overleg met de werkgevers en vakbonden over pensioen en AOW is mislukt. De toekomst van vliegveld Lelystad is onduidelijk en daarmee het groeiperspectief van Schiphol. De nieuwe ordening van de arbeidsmarkt is deels uitbesteed aan een commissie.

Hét splijtende onderwerp is nu klimaat en energie. Meer praktisch de vraag: wie betaalt het begin van het einde van de fossiele energie en de doorbraak naar de duurzame opvolgers? Dat was de bron van het Franse gelehesjesprotest.

In de kwartaalpeilingen van het Sociaal en Cultureel Planbureau naar de opvattingen van de bevolking zie je ‘natuur en milieu’ stijgen op de ranglijst van onderwerpen die politieke prioriteit verdienen. Daarbij gaat het om vóór- én tegenstanders van het huidige beleid. Klimaatmaatregelen zijn daarnaast ook een polariserend onderwerp, met vurige aanhangers (GroenLinks, D66) en opposanten (CDA, VVD). Genoeg ingrediënten voor een politieke patstelling en een compromis dat niemand bevalt. Dan kan de storm bij de buren best overslaan.

Marike Stellinga is afwezig.