De musicalster met twee gezichten

Zap ‘Mijn leven is van mij’ volgt Pia Douwes tijdens een moeilijke periode. De documentaire laat de strijd zien die ze voert tegen haar eigen talent om mooi weer te spelen.

Pia Douwes in Close up: Mijn leven is van mij (AVROTROS).
Pia Douwes in Close up: Mijn leven is van mij (AVROTROS).

Nog voordat ik donderdag iets had gezien van Mijn leven is van mij – Pia Douwes, las ik een interessante kritiek op deze documentaire: „In Nederland willen we die laag van glitter en glamour nog weleens al te graag afpellen”, schreef Colin van Heezik in de VPRO Gids, „tot we net iets te veel van de mens en iets te weinig van de artiest zien.” Hij had graag gezien dat regisseur Emma Westermann meer mensen in beeld had gehaald die uitlegden hoe goed Douwes is – en waarom.

Inderdaad spelen de talenten van musicalster Douwes een ondergeschikte rol in de door AVROTROS uitgezonden film. Douwes (54) brak begin jaren negentig internationaal door met haar rol als keizerin Elisabeth in de gelijknamige musical. Die speelt ze nog steeds. „De rol zit in mijn bloed”, zegt ze in de documentaire. „Mensen willen zien dat iemand niet af is. Ik speel vaak vrouwen die moeten vechten voor het recht om gezien te worden.” Dat heeft ook voor haarzelf gegolden, zegt ze. Op haar elfde ging ze naar een internaat, ze leerde al jong alleen te zijn.

Westermann volgde Douwes van dichtbij terwijl het niet goed met haar ging. Het resultaat is veel meer een warmetruienfilm dan een mooiejurkenfilm. We zien de ster met opgetrokken benen en ongekamde haren in een grote stoel uit het raam kijken. Maar vooral: heel hard werken.

Doorbeuken lijkt Douwes’ devies. In een hoek van de kamer ligt een stapeltje lege enveloppen van net persoonlijk beantwoorde fanmail. Even later stapt ze alweer – plantje in de hand – bij haar hulpbehoevende ouders over de drempel: wil je melk? Ik kam je haren wel even. Die ouders hebben een mooie bijrol: steeds present in de zaal, de vader met een camera verscholen in zijn jasje, ook als dat door de Dortmundse zaalomroeper net expliciet verboden is

We zien hoe Douwes ondanks een migraine-aanval toch in de auto naar weer een optreden reist, hoe ze steeds twee of meer dingen tegelijk doet. En in drie theaterproducties tegelijk op de planken staat. „Ik kan heel goed mooi weer spelen”, zegt ze ergens.

Die zelfkennis blijkt niet voldoende. Klachten waarvan ze dacht dat die bij de menopauze hoorden, waren ernstiger. Halverwege de film meldt ze zich per voicemail af bij Westermann. Douwes gaat een paar weken weg, ze lijkt daarbij het woord ‘opgenomen’ te gebruiken, maar slikt dat weer in.

Interview Pia Douwes: ‘Tijdens die burn-out dacht ik: nu is het voorbij’

Al voordat ze weer hersteld is, verschijnt ze weer in beeld. Je vraagt je af waarom Douwes zich zo volledig afgepeld laat zien - ze is niet het exhibitionistische type. Voelt ze zich verplicht aan Westermann? Plichtsgevoel speelt een belangrijke rol in haar leven – zie hoe ze doodop, maar eindeloos met fans poseert in een donkere Duitse straat.

In de loop van de film kreeg ik het idee dat Douwes ook voor zichzelf wilde vastleggen dat het noodzakelijk is om méér te doen dan overleven. In veel scènes lijkt ze twee gezichten te hebben. Ze vertelt hoe moe ze is, maar maakt dadelijk erna een grapje, trekt even een gekke bek, doet een lachje. Toneeltrucjes, die ze gebruikt om haar gesprekspartners gerust te stellen. Maar zelf wil ze niet gerustgesteld worden: ze wil juist niet meer ‘on the go’ zijn.

Dat maakt Mijn leven is van mij tot een fascinerende kijkervaring: niet zozeer de blik achter de sterrenfaçade, maar veel meer de strijd die Douwes voert tegen haar eigen talent om mooi weer te spelen. Hier zien we een vrouw die probeert de mens niet te laten overheersen door de artiest.