May jaagt nu op Brussels wonder

Brexit Premier May blijft aan en vecht verder voor haar Brexitakkoord. Dat is in de huidige vorm niet levensvatbaar. De Britse politiek kijkt vast vooruit.

De Britse premier Theresa May ontmoet Europese Comssie-president Jean-Claude Juncker in Brussel.
De Britse premier Theresa May ontmoet Europese Comssie-president Jean-Claude Juncker in Brussel. Foto Aris Oikonomou / AFP

Een rekensom laat het lastige parket zien waarin de Britse premier Theresa May zit. Van de 650 leden van het Lagerhuis zijn de gehele oppositie (ruim 300 zetels) en de Noord-Ierse gedoogpartner van de Conservatieve regering (10 zetels) tegen haar Brexitakkoord. Bij de Tories kunnen zeker 117 fractiegenoten, die May weg wilden hebben, er niet mee leven. In het beste geval kan May rekenen op 200 stemmen. Dat is nog geen derde van het Lagerhuis.

In zijn huidige vorm is het akkoord dus niet levensvatbaar. Toch houdt May eraan vast. Ze hoopt op de Europese top in Brussel, donderdag en vrijdag, steun te krijgen om opnieuw te onderhandelen, zo beloofde ze haar fractie woensdag voor de leiderschapsstemming die ze uiteindelijk won. Maar het is uiterst moeilijk om in Brussel een beter resultaat te bereiken. Zo is een ordentelijke Brexit inhoudelijk ver weg, ook al nadert 29 maart 2019 rap.

May wil een betere noodoplossing om de grens tussen Noord-Ierland en Ierland ‘onzichtbaar’ te houden. Er moet bindend worden vastgesteld dat de Britten niet oneindig lang aan de noodoplossing vastzitten. Dat zal op bezwaar stuiten bij de Europese Unie en bij de Ierse regering in Dublin, die mordicus tegen een afzwakking van de noodoplossing is.

May zei ook dat ze een Brexitakkoord wil regelen dat kan rekenen op steun van de Noord-Ierse unionisten. Die eisen dat Noord-Ierland na de Brexit op handelsgebied niet anders wordt behandeld dan de rest van het Verenigd Koninkrijk. In het huidige voorstel is dat wel het geval: Noord-Ierland blijft in de noodoplossing onderdeel van de interne Europese markt, terwijl de rest van het Verenigd Koninkrijk erbuiten staat.

Minder te duchten van de partij

De Britse politiek rekent er niet op dat May nog een Brussels wonder kan verrichten en kijkt vooruit. De gewonnen leiderschapsstemming zorgt ervoor dat May een jaar lang niet mag worden uitgedaagd door haar fractiegenoten. Daardoor heeft May de komende tijd minder te duchten van Tory-hardliners die een harde Brexit willen. Als de premier opschuift naar het midden en een zachtere vorm van uittreden voorstaat, met bijvoorbeeld blijvende deelname aan de interne markt, neemt de druk op Labour toe om daarmee in te stemmen. May riep woensdagavond na de stemming op tot een betere samenwerking in de Britse politiek. „Politici van alle kanten moeten samenkomen en handelen in het landsbelang”, zei May.

Zo’n draai ligt moeilijk. May moet dan accepteren dat het Verenigd Koninkrijk vrij verkeer van personen accepteert en dus geen eigen migratiebeleid kan voeren, iets waar zij steeds op hamert. Eveneens zullen hardliners bij de Tories dreigen met een breuk binnen de partij als May de Brexitstem verkwanselt en samenwerkt met Labourleider Jeremy Corbyn, in hun ogen het grote socialistische gevaar. „Dat zou krankzinnig zijn”, zei oud-partijleider en Brexiteer Iain Duncan Smith tegen de BBC. „Niemand stemt op ons om samen te werken met Labour.”

Lees ook: Sinds haar aantreden in 2016 is Theresa May verwikkeld geweest in een permanente hindernisrace rond Brexit

Tories die loyaal zijn aan May zinspelen op een breuk met de hardliners. Oud-minister Nicky Morgan zei in de ochtendpers dat zo’n breuk wellicht onvermijdelijk is om een Brexitakkoord door het Lagerhuis te loodsen. Alistair Burt, staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, verwoordde de moedeloosheid bij de Tories over de eindeloze twist over Europa. „De apocalyps wordt slechts overleefd door mieren en door Tories die klagen over Europa en hun partijleider”, aldus Burt op Twitter.

Labour is eveneens vooralsnog niet bereid tot samenwerking. Corbyn wil vooral de regering van May weghebben. Hij drong er woensdag in het Lagerhuis op aan zo snel mogelijk over het Brexitakkoord te stemmen, in de wetenschap dat een groot verlies nog meer instabiliteit met zich meebrengt. Er zijn Labour-politici die willen dat Corbyn een motie van wantrouwen tegen de regering indient in het Lagerhuis, in de hoop boze Tories of Noord-Ierse unionisten mee te krijgen.

Hoe dan ook lijken de dagen van Theresa May als premier geteld. Ze beloofde haar fractie woensdag niet meer het leiderschap te ambiëren in aanloop naar de volgende verkiezingen, gepland voor 2022. Ze zei alleen nog een ordentelijke Brexit te willen regelen, hoe onmogelijk die klus momenteel ook lijkt.

Profiel May en reacties pagina 4-5