Opinie

Macrons antwoord op protest gaat ten koste van Europa

Frankrijk

None

De Franse president Emmanuel Macron gaf deze week toe aan de protesten van de ‘gele hesjes’ in Frankrijk. Onder meer gaat het minimumloon omhoog en worden de lasten verlicht voor gepensioneerden. Vorige week al werd een geplande belastingverhoging op brandstof teruggedraaid. De kosten voor de Fransen zijn inmiddels berekend op zo’n tien miljard euro. Frankrijk plande voor volgend jaar een begrotingstekort van 2,8 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Dat kan nu oplopen tot zo’n 3,4 procent.

Daarmee bereiken Macrons perikelen nu ook Brussel. De Italiaanse regering van Lega en Vijfsterren ligt nu al ruim een half jaar in de clinch met de Europese Commissie omdat een beloofd begrotingstekort van 1,6 procent in de plannen van de Italiaanse coalitie dreigt op te lopen naar 2,4 procent.

Rome kan nu terecht wijzen naar Parijs. Het toestaan van een Frans tekort van boven de drie procent valt moeilijk te rijmen met de druk die de Commissie op Italië uitoefent. 2018 laat een voorlopige piek zien van de economische conjunctuur. Het laat zich raden hoe de Franse (en Italiaanse) begrotingen er straks bij economische tegenwind uit gaan zien.

Frankrijk is sowieso een seriële zondaar waar het de overschrijding van begrotingsgregels betreft. Van de negentien jaar dat de euro bestaat, had Parijs maar liefst dertien jaar een begrotingstekort dat hoger was dan het afgesproken plafond van 3 procent.

Rome was goed voor slechts acht maal. De Italiaanse staatsschuld is, met 130 procent van het bbp, veel te hoog. Maar onder de radar is ook de Franse staatsschuld inmiddels gestegen, richting de 100 procent.

Het was Macron die, hervormend en moderniserend, juist een einde zou maken aan dit oude Frankrijk. De tournure van de Franse president dreigt nu een streep te halen door die strategie, waarmee Macron ook de EU, en dan vooral de eurozone, wilde voorbereiden op de toekomst. In plaats van naar buiten te kijken, richt de Franse blik zich bij de eerste tegenslag al weer naar binnen. Het Duitse vertrouwen in de Franse president, nodig om gezamenlijk hervormingen door te voeren, dreigt nu weg te ebben.

Het laat onverlet dat het protest in Frankrijk een antwoord verdient. Diep ten grondslag aan de onvrede, ook in de rest van het Westen, ligt een achterblijvende inkomensontwikkeling. De burger heeft het gevoel niet mee te profiteren van het economisch herstel. En dat is niet alleen een onderbuikgevoel. In de meeste Westerse landen is een groter deel van het nationaal inkomen terechtgekomen bij bedrijven en steeds minder bij de burger, en is de onderhandelingsmacht van werknemers afgenomen. Het verklaart ook de Franse woede over de brandstoftax, die vooral door de burger moet worden opgebracht.

Dit vraagt, in wel meer EU-landen, om beleid dat de balans weer wat in evenwicht brengt, zonder dat de bedrijvigheid daar onredelijk onder lijdt. Het vragen aan Franse bedrijven om een eenmalige bonus van duizend euro uit te keren tekent Macrons onbegrip: alsof daar de scheefgroei in één keer mee wordt opgelost. Wat rest zijn haastige ingrepen, waardoor het begrotingstekort oploopt en de burger de hogere staatsschuld later voor de kiezen krijgt.

Er is geen enkele reden waarom het niet budgettair neutraal kan. Het is even spijtig als begrijpelijk wanneer Duitsland en Nederland pas meegaan met Macrons vergezichten als hij laat zien dat hij ook die kunst verstaat.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.