Leefgeld voor ongedocumenteerden

24-uursopvang Het college presenteerde deze week eindelijk zijn plannen voor de opvang van 500 uitgeprocedeerde asielzoekers in de stad.

Gekraakt pand in de Huddestraat door We Are Here, oktober dit jaar.
Gekraakt pand in de Huddestraat door We Are Here, oktober dit jaar. Foto Katrien Mulder/Hollandse Hoogte

Het Amsterdamse stadsbestuur gaat maandelijks enkele honderden euro’s aan leefgeld verstrekken aan 500 illegalen in de stad. Dat is het opvallendste nieuwe punt in de plannen voor de opvang voor uitgeprocedeerde asielzoekers die wethouder Rutger Groot Wassink (Sociale Zaken, GroenLinks) deze week presenteerde.

Het gaat om een uitwerking van de voornemens uit het coalitieakkoord, tot stand gekomen via ‘werksessies’ met vrijwilligersorganisaties en ongedocumenteerden zelf. Kern van het voorstel is dat er een 24-uursopvang komt voor 500 asielzoekers zonder verblijfsstatus. Ze mogen maximaal anderhalf jaar in deze opvang blijven.

De illegalen zitten nu nog op een van de drie gemeentelijke locaties voor ‘bed bad brood’ of maken deel uit van het collectief We Are Here, dat leegstaande panden in de stad kraakt. Hun asielaanvraag is afgewezen, maar ze kunnen of willen Nederland niet verlaten. Uit cijfers van het Vreemdelingenloket blijkt dat verreweg de grootste groep afkomstig is uit Eritrea.

De opvang moet gaan plaatsvinden op verschillende kleinschalige locaties. De uitgeprocedeerde migranten zullen begeleid worden, „met als doel om perspectief te creëren”. Alle deelnemers krijgen een ‘casemanager’, die gaat inventariseren of en hoe de terugkeer naar het land van herkomst kan gaan plaatsvinden.

Zelf in je eten voorzien

Een kleine groep uitgeprocedeerden krijgt op dit moment al leefgeld: een maandelijks bedrag van 450 euro. De 500 illegalen in de nieuwe opvang zullen volgens Groot Wassink „een bedrag in dezelfde orde van grootte” gaan ontvangen. Het geld is onder meer bedoeld om ongedocumenteerden zelf te laten koken. „Doel van de nieuwe opvang is om de zelfredzaamheid te vergroten en mensen de controle terug te geven over hun leven. Met een klein budget zelf in je eten voorzien, versterkt de onafhankelijkheid.”

De hoge vastgoedprijzen in Amsterdam maken het vinden van geschikte locaties voor de opvang lastiger dan gedacht. Daarom zullen niet alle 500 plekken in 2019 al kleinschalig zijn en houdt de gemeente dit jaar waarschijnlijk een tijdelijke bed-bad-brood-opvang open. De grootste bbb-locatie zit op dit moment op de Derkinderenstraat in Overtoomse Veld.

Lees ook: We Are Here kraakt ook pand in grachtengordel

Onzeker is hoe het Rijk zal reageren op Amsterdamse plannen. Eerder dit jaar lagen het kabinet-Rutte III en de hoofdstad nog op ramkoers met elkaar over de plannen van het college. Inmiddels is Amsterdam een van de vijf gemeenten die een pilot krijgen voor een zogeheten Landelijke Voorziening Vreemdeling (LVV). Staatssecretaris Mark Harbers (Asiel, VVD) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) tekenden daar vorige maand een samenwerkingsovereenkomst over.

Amsterdam moet zelf nog een akkoord bereiken met Harbers over de precieze invulling van de LVV-pilot. Groot Wassink denkt dat zijn plan „prima past binnen de afspraken in de samenwerkingsovereenkomst”. Er is nog ruimte voor onderhandeling, zegt de wethouder, maar „het resultaat moet wel recht doen aan het coalitieakkoord”.

Wat niet terugkeert in de plannen, is het belangrijkste twistpunt met Den Haag: het voornemen om stages of werk te regelen voor de ongedocumenteerden. Harbers wees Amsterdam er dit voorjaar publiekelijk op dat mensen zonder verblijfsstatus in Nederland niet mogen werken. Groot Wassink erkent dat nu ook, al wil hij de illegalen wel graag „een gevarieerd aanbod aan activiteiten” aanbieden.

    • Thijs Niemantsverdriet