Draghi: opkoopprogramma kan weer terugkeren

Monetair beleid De ECB bevestigde haar besluit om vanaf januari geen nieuwe leningen meer op te kopen. Maar het omstreden instrument zit nu wel ‘permanent in de gereedschapskist’.

ECB-president Mario Draghi tijdens de persconferentie van donderdag.
ECB-president Mario Draghi tijdens de persconferentie van donderdag. Foto Reuters/Kai Pfaffenbach

De Europese Centrale Bank (ECB) kan, ook na het einde van de massale opkoop van staats- en bedrijfsleningen, dit instrument in de toekomst opnieuw in gaan zetten. Dit verklaarde ECB-president Mario Draghi donderdag tijdens een persconferentie in Frankfurt na een vergadering van het ECB-bestuur.

Het bestuur bekrachtigde het besluit, al in juni genomen, om vanaf januari 2019 geen nieuwe leningen meer op te kopen. Daarmee komt het totaal aan leningen op de ECB-balans sinds 2015, toen het opkoopprogramma begon, op krap 2.600 miljard euro.

Maar het opkoopprogramma is geen geschiedenis, zei Draghi na vragen van journalisten. „Het is nu permanent deel van de gereedschapskist van de ECB”, zei hij, om ingezet te worden bij „onvoorziene gebeurtenissen”. Eind 2014 besloot het ECB-bestuur om leningen te gaan opkopen omdat, volgens een meerderheid van de bestuursleden, de inflatie onder de nul dreigde te zakken. ‘Deflatie’, een negatieve prijsspiraal, zou dreigen – een analyse die dissidenten binnen het bestuur zoals Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, niet deelden. De ECB betaalde voor de opgekochte leningen met geld, dat via het financiële circuit in de economie kwam. Zo moesten de prijzen meer gaan stijgen.

Vonnis van EU-hof

Het opkoopprogramma is altijd omstreden geweest, met name in Noord-Europese eurolanden. Duitse politici, ondernemers en academici sleepten de ECB zelfs voor de rechter, met het argument dat de opkopen buiten het mandaat van de centrale bank zouden vallen. Afgelopen dinsdag stelde het Europees Hof van Justitie hen in het ongelijk. De ECB mag wel degelijk schuldpapier opkopen, meent het hof. „Een zeer belangrijk vonnis”, zei Draghi. Nu heeft de ECB ook officieel dezelfde „reeks” aan instrumenten als andere grote centrale banken. De Amerikaanse Fed, de Bank van Japan en de Bank of England deden al eerder dan de ECB aankopen op de obligatiemarkt.

Lees ook: Ruim 2.400 miljard euro voor een beetje inflatie

Voorlopig blijft de ECB de leningen op de balans die aflopen, nog vervangen. Ze koopt alleen geen extra leningen meer. Dit betekent dat de balans van 2.600 miljard euro gelijk blijft. De Fed is al een stuk verder: zij laat haar balans krimpen. De ECB verklaarde de balans in elk geval voor een „uitgestrekte periode” ná een eerste renteverhoging gelijk te willen houden. Die renteverhoging verwacht de ECB niet eerder dan na de zomer van 2019. De centrale bank blijft zo een zeer ruim monetair beleid voeren.

Inflatie

De inflatie in de eurozone, die in november 2 procent bedroeg, zal voor het hele jaar 2018 uitkomen op 1,8 procent en in 2019 op 1,6 procent, zo verwacht de ECB. Het inflatiedoel van de centrale bank is vlak onder de 2 procent. Volgens de ECB zijn er wel steeds meer „neerwaartse risico’s” voor de economie, variërend van de handelsoorlog tot volatiliteit op de financiële markten. Maar dit was duidelijk onvoldoende reden om het besluit van juni, om te stoppen met opkopen, terug te draaien.