De kracht van een vrouw in pak

Mode Het pak voor vrouwen is terug, met ruime jasjes en broeken met hoge taille. Het pak is in deze tijd van #MeToo populair: genderneutraal en met een krachtige uitstraling.

Straatmode in Parijs en Milaan (uiterst links en rechts), pak van Lemaire (midden), daarnaast Yves Saint Laurent in 1967.
Straatmode in Parijs en Milaan (uiterst links en rechts), pak van Lemaire (midden), daarnaast Yves Saint Laurent in 1967. Foto's Team Peter Stigter, Neilson Barnard/Getty Images, Reg Lancaster/Getty Images

Jurk na jurk had Lady Gaga gepast, op zoek naar een outfit om te dragen naar de presentatie van het jaarlijkse Women in Hollywood-nummer van de Amerikaanse Elle. „Het ene strakke korset na het andere, de ene hak na de andere”, vertelde de zangeres en actrice, die op de cover van het nummer staat, in haar speech. „Eerlijk gezegd werd ik er misselijk van. Ik vroeg mij af: wat betekent het om een vrouw te zijn in Hollywood? Wij zijn niet alleen objecten om de wereld te vermaken, we zijn geen leden van een enorme missverkiezing die met elkaar in competitie zijn voor het plezier van het publiek.” En toen was daar het pak van Marc Jacobs. Een mannenpak, gemaakt voor een vrouw, zo ruim gesneden dat ze er in zou verdrinken, als het niet zo goed gesneden was. In dit pak voelde ze zich zó zichzelf dat ze er van moest huilen. „En opeens wist ik ook wat ik zou gaan zeggen.”

Breedgeschouderde jasjes

De reactie van Lady Gaga op haar pak was wel erg emotioneel – wat ongetwijfeld te maken heeft met haar #MeToo-ervaring; ze werd op haar 19de verkracht door een muziekproducer – maar de Amerikaanse zangeres/actrice is niet de enige vrouw die zich dit najaar goed voelt in een pak. Ook actrices Thandie Newton, Glenn Close, Julia Roberts en Cate Blanchett verschenen in pak op de rode loper, en Instagram staat vol jonge vrouwen in vooral breedgeschouderde jasjes met bijpassende, eveneens ruime broeken. En er is geen modeketen of warenhuis waar ze nu niet te vinden zijn. Hoewel een goed gesneden pak natuurlijk het tegenovergestelde is van fast fashion, doet fast fashion enthousiast mee aan de trend; bij H&M liggen er al jasjes voor 29,95 euro.

Nieuw is het pak voor vrouwen natuurlijk niet. In 1966 veroorzaakte Yves Saint Laurent een moderevolutie met zijn ‘Le Smoking’ – ondanks dat Greta Garbo en Marlene Dietrich al in de jaren dertig pakken droegen. In Nederland bracht Mies Bouwman het pak aan de vrouwen dankzij modeontwerper Dick Holthaus, die haar tussen 1969 en 1973 kleedde voor het programma Een van de acht en zich niets aantrok van haar aanvankelijke protesten. „Zelfs privé droeg je toen niet alsmaar broeken”, vertelde Bouwman me in 2016.

In de jaren tachtig verloor het pak enigszins terrein aan het – breedgeschouderde – mantelpak, maar in de jaren negentig maakte het weer furore. Tot ongeveer 2005, toen vrouwen rokken en jurken herontdekten, ook voor naar het werk, wat werd gezien als een teken van emancipatie: je hoeft je niet als een man te kleden om het ver te schoppen. Binnen een paar jaar kreeg het pak een slechte naam, zeker als carrière-outfit – de sobere zwarte pakken die voor veel vrouwen een ideale werkoutfit waren geweest, werden weggezet als ‘security outfits’ waarin alleen onwetende stagiaires zich nog durfden te vertonen. Wie toch liever een broek en een jasje droeg, zorgde ervoor dat het jasje niet van dezelfde stof was.

Lady Gaga in Marc Jacobs. Foto Neilson Barnard/Getty Images

Praktische en comfortabele mode

Dat het pak in deze tijd van #MeToo zo populair is, is niet vreemd: een pak is genderneutraal en heeft een krachtiger uitstraling dan een jurk of rok. Het is bovendien beter te combineren met sneakers en andere platte schoenen.

Maar alleen daarmee is de trend niet te verklaren: op de catwalks in de grote modesteden is de revival van het pak voor vrouwen al een paar seizoenen gaande, en het duurt wel vaker een tijdje voor een catwalkidee groot wordt opgepikt.

Volgens Kristina Barricelli, de vice president van Suistudio, het vorig jaar gestarte vrouwenpakkenmerk van het Nederlandse Suitsupply, hangt de terugkeer van het pak voor vrouwen samen met een hang naar praktische en comfortabele mode. „Vrouwen willen niet meer zoveel offers brengen om er modieus en interessant uit te zien. Ze dragen ook minder hoge hakken. Bij een pak hoef je niet uren na te denken over hoe je het gaat combineren.” Suistudio, dat naast de onlineshop winkels heeft in Amsterdam, New York, Milaan, Frankfurt en Shanghai was oorspronkelijk bedoeld voor de carrièrevrouw. Maar, zegt Barricelli, „de range aan klanten is veel breder dan we verwachtten.”

Naast klassieke pakken van wol zijn er onder meer ook pakken van fluweel en ribfluweel, enigszins oversized gesneden jasjes, smokings en kortere, net iets uitlopende broeken, en een wit feestpak dat doet denken aan het pak waar Bianca Jagger begin jaren zeventig zo dol op was. „Vrouwen zijn overweldigd doordat er zoveel keuze is in stof, kleur en pasvorm. Dat is heel normaal voor mannen, maar voor vrouwen bestond het nog niet”, zegt Barricelli.

Er is nog een reden dat het pak nu een comeback maakt, en niet alleen bij vrouwen. Er is inmiddels een generatie opgegroeid waarvan een groot deel nog nooit een pak of een jasje heeft aangehad – tenzij ze man zijn en een baan hebben die het dragen ervan vereist – dus voor wie het iets heel nieuws is.

De pakken die je koopt bij Suitsupply en andere op professionals gerichte pakkenwinkels staan ver af van de meeste hippe jonge mannen, die het wel laatdunkend hebben over ‘makelaarspakken’. Nu ontwerpers die vooral naam hebben gemaakt met streetwear, zoals Virgil Abloh, de man achter hypelabel Off White en tegenwoordig de mannenlijn van Louis Vuitton, ook steeds meer pakken laten zien, zouden ze best eens overstag kunnen gaan, hoewel het dragen van een pak voor mannen een andere lading heeft dan voor vrouwen. Voor hen is een pak niet een comfortabele en stoere (maar toch nette) optie, maar juist een veel elegantere manier van kleden.

Eerder subversief dan klassiek

Er zijn inmiddels uiteraard ook ontwerpers opgegroeid voor wie pakken en ‘tailoring’ iets heel nieuws zijn. Voor de Nederlandse Ninamounah Langestraat (27), die in 2016 jaar merk Ninamounah begon en haar collecties voor mannen en vrouwen showt in Amsterdam en Parijs, is het pak nog eens extra exotisch: ze groeide op in kunstenaarsdorp Ruigoord. „Omdat ik het niet ken uit mijn omgeving, vind ik het heftig. Voor mij staat een pak voor dominantie en macht”, zegt ze. Ze zag voor het eerst veel pakken toen ze twee jaar geleden voor een stage in de Antwerpse diamantbuurt woonde – „alle mannen daar lopen er in.” In de drie collecties die ze presenteerde onder de naam Ninamounah zitten elke keer veel pakken, die eerder subversief zijn dan klassiek: een pak dat bestaat uit een hoog opgesneden bodysuit met revers waaraan chaps die de dijen blootlaten zijn bevestigd, een pak waarvan de krijtstreepstof hier en daar ruw is gesmokt en haar grootste hit: een pak met een korte jasje dat, zoals in een motorpak, vastgeritst is aan de broek. Van die laatste had ze verwacht dat ie zou aanslaan bij mannen van begin 20. „Maar hij wordt vooral gekocht door vrouwen van rond de vijftig.”

Het maken van de pakken moest Langestraat, die is opgeleid aan de Gerrit Rietveld Academie, zichzelf aanleren. Ze kocht oude boeken met pakken, en vintage pakken, sommige bijna 100 jaar oud, die ze uit elkaar haalde. Als versteviging gebruikt ze paardenhaar, een materiaal dat alleen nog bij maatwerk en heel dure pakken wordt gebruikt, en ze maakt haar eigen schoudervullingen, die ze soms laten doorlopen tot op de rug.

„Een pak moet perfect passen”, zegt ze. En: „Dingen die je van jezelf niet hebt, kun je suggereren: door bijvoorbeeld een kort jasje of een hoge taille kun je benen langer laten lijken, met vullingen schouders breder en de houding rechter.

Dat vereist bij het maken ervan wel een zorgvuldigheid die ver af staat van de „altijd wel passende” stretchkleding waar we dit millennium aan gewend zijn geraakt. „Een pak bestaat uit allemaal puzzelstukjes. Als een ervan niet perfect is, klopt niets meer.”