Opinie

De budgetpolis mag geen woekerpolis worden

None

Ze zouden vanzelf wel verdwijnen, maar het zijn er inmiddels meer dan ooit. Deze week maakte de Nederlandse Zorgautoriteit (NZA) bekend dat 2,3 miljoen mensen in Nederland de afgelopen vier jaar kozen voor een zogenoemde budgetpolis. Zo’n ziektekostenverzekering is tientallen euro’s per maand goedkoper dan een reguliere, maar de patiënt kan dan niet in elk ziekenhuis terecht en loopt het risico op te draaien voor een deel van de behandelkosten.

Omdat de premies voor volgend jaar met 8 tot 10 euro in de maand kunnen stijgen, wordt verwacht dat nog meer mensen naar een budgetpolis overstappen. Dat betekent voor velen een omslachtige reis naar een ver ziekenhuis of een onverwachte rekening. Kostenoverwegingen zijn de reden om naar een goedkope polis over te stappen. De problemen treffen dus waarschijnlijk vooral mensen met minder draagkracht.

De roep klinkt om deze polissen dan maar af te schaffen. Maar daarmee wordt in wezen het huidige zorgstelsel sterk aangetast. Zorgverzekeraars kopen nu selectief in. Dat is ook de uitdrukkelijke bedoeling: slechte ziekenhuizen of afdelingen worden zo gestraft, goede zorgverleners beloond. Dat komt de algemene kwaliteit van de zorg ten goede. Als zorgverzekeraars daarentegen alle zorg overal moeten aanbieden, moeten zij logischerwijs ook alle zorg overal inkopen. Daarmee zou het mechanisme van prijs en kwaliteit sneuvelen.

Er zijn bovendien groepen, zoals studenten, die welbewust het risico kunnen nemen verder te moeten reizen, of die over voldoende financiële buffers beschikken. Daar staat tegenover dat bijvoorbeeld veel ouderen, met een kleine beurs en hoge zorgvraag, juist kwetsbaarder zijn.

Er zijn oplossingen denkbaar. De vier grote zorgverzekeraars, en een verzameling van samenwerkende kleinere, bieden nu tientallen verschillende polissen aan. Voor veel mensen is het al een opgave om zich door één polis heen te worstelen, laat staan verschillende te vergelijken. Vergelijkingssites zijn er, maar die moeten dan maar vertrouwd worden zelf geen achterliggende voorkeuren te hebben.

De burger is steeds vaker benaderd als consument. Maar een misverstand bij beleidsmakers kan zijn dat zij veronderstellen dat iedereen zo mondig, geletterd en cijfermatig onderlegd is als zij. Het is aannemelijker dat veel burgers eerst naar de prijs kijken, en vervolgens zodanig verdwalen in de polisvoorwaarden dat zij het opgeven – als zij er al aan begonnen. Een vergaande versimpeling van het aantal polissen en hun inhoud zou al veel helpen.

Nu heeft iedereen een eigen verantwoordelijkheid en hoeft de overheid niet alle burgers uit de wind te houden. Maar bij complexe, of complex gemaakte, diensten mag dat minder gelden. Na de woekerpolis-affaire, waarbij veel mensen niet bleken te hebben begrepen dat zij forse financiële risico’s hadden genomen, werd de zorgplicht van financiële instellingen fors aangescherpt. Beleggingsproducten krijgen sindsdien een keurmerk mee waaruit blijkt hoe riskant zij zijn. Er wordt gekeken wie de klant is, en welk risicoprofiel daarbij past.

Zo’n, onafhankelijke, oplossing kan een goed idee zijn voor de zorg: een systeem waarin het risico van elke polis in zijn essentie wordt weergegeven. Besluiten kan de verzekerde dan nog altijd zelf. Het kan voorkomen dat groepen mensen met de keuze voor een budgetpolis zichzelf onnodig in de problemen brengen. De zorgverzekering is te belangrijk voor ongeïnformeerde keuzes.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.