China doet boos tegen Canada, want Amerika is te eng

Met de arrestatie van twee Canadezen maakt China duidelijk dat het terugslaat na de arrestatie van Meng Wanzhou, bestuurder van de Chinese telecomgigant Huawei. De grootste woede is voor Canada.

Michael Spavor (L) met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-Un (R) op 9 januari 2014.
Michael Spavor (L) met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-Un (R) op 9 januari 2014. Foto KCNA/AFP
  1. Waarom pakt China alleen Canadezen op, en geen Amerikanen?

    Agressie tegen Amerika kan China zich niet veroorloven, zo aan het begin van uiterst gevoelige onderhandelingen die een einde moeten maken aan de handelsoorlog tussen de twee economische grootmachten. Op de G20-top in Buenos Aires spraken de presidenten Xi en Trump af dat ze vóór 1 maart tot een akkoord zullen komen. De wereldwijde onrust die door Mengs arrestatie ontstond op de financiële markten, is een teken van de belangen die er op het spel staan.

    De Canadese voormalig diplomaat Michael Kovrig. Foto Julie David de Lossy/AFP

  2. Waarom arresteert China déze Canadezen?

    Dat is gissen. Bij beide zijn argumenten te vinden in hun contacten met minderheden in China of met Noord-Korea, waartegen internationale sancties van kracht zijn.

    Het gaat om ondernemer Michael Spavor en oud-diplomaat Michael Kovrig. Beide zijn maandag opgepakt op verdenking van het schaden van de nationale veiligheid, een vergrijp dat van alles kan inhouden. Het is onbekend waar zij worden vastgehouden.

    Spavor is een consultant die zich toelegt op zakelijke banden met Noord-Korea. Vanuit zijn woonplaats Dandong, aan de Noord-Koreaanse grens, brengt hij Chinese investeerders in contact met Koreaanse functionarissen en organiseert hij reizen naar Pyongyang. In 2013 maakte hij het bezoek mogelijk van de Amerikaanse basketbal-ster Dennis Rodman aan de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un, volgens Spavor „de geweldigste ervaring” van zijn leven.

    Ook Kovrigs werk houdt verband met Noord-Korea. Sinds vorig jaar is hij geen diplomaat meer, maar analist bij denktank International Crisis Group, waar hij meewerkte aan onderzoek naar Pyongyangs nucleaire programma. Kovrigs vroegere baas, een oud-ambassadeur in Beijing, zegt tegen Canadese media dat Kovrig als diplomaat ook gesprekken voerde met Tibetanen en moslimminderheden uit Xinjiang, groepen die de regering streng onder controle wil houden.

  3. Wat wil China hiermee bereiken?

    China is woedend om Mengs arrestatie en wil dat duidelijk laten blijken. Zij werd op 1 december opgepakt in Vancouver, juist op de dag dat Xi en Trump elkaar ontmoetten. China eist haar vrijlating en dreigde meteen met „ernstige gevolgen” voor Canada.

    Dat een Canadese rechter Meng inmiddels op borgtocht heeft vrijgelaten, verzacht de pijn niet. Haar hangt immers nog altijd uitlevering aan de VS boven het hoofd. De Amerikaanse justitie verdenkt Meng ervan dat zij heeft gelogen tegen bank HSBC. In 2013 deed de bank navraag bij Meng over een bedrijf in Hongkong, Skycom Tech Co, dat geprobeerd zou hebben Amerikaanse electronica aan Iran te verkopen. Dat zou een schending van Amerikaanse handelssancties betekenen.

    Lees ook: Arrestatie topvrouw Huawei treft China’s nationale trots

    Volgens onderzoek van persbureau Reuters was Skycom een dochterbedrijf van Huawei. Meng ontkende dit tegenover HSBC en heeft daarmee volgens de Amerikaanse justitie de bank bedrogen, wat haar op dertig jaar cel zou kunnen komen te staan. China houdt vol dat Meng onschuldig is en zet Canada nu onder druk om uitlevering te voorkomen.

  4. Heeft dat zin?

    Als het goed is niet. Het is aan de Canadese rechter om te oordelen of Meng wordt uitgeleverd. „Ik kan iedereen verzekeren dat wij een land met onafhankelijke rechtspraak zijn”, verklaarde premier Trudeau koeltjes.

    Ondertussen heeft Trump het meeste gedaan om de kwestie te politiseren. Hij zei begin deze week tegen persbureau Reuters dat hij „zeker” zou ingrijpen in de zaak als hij denkt dat „het grootste handelsakkoord ooit” daarmee geholpen zal zijn. Juristen denken dat deze uitspraak reden kan zijn voor een Canadese rechter om te oordelen dat een Amerikaanse strafzaak politiek zou worden en Meng daarom niet mag worden uitgeleverd.

  5. Wat zijn de gevolgen voor de handelsbesprekingen?

    De Chinese focus op Canada lijkt een teken dat China de besprekingen met de VS zeer serieus neemt en wil voorkomen dat de kwestie-Huawei die verstoort. Inmiddels lijkt China de eerste stappen te zetten om tot een handelsakkoord te komen. Zo overweegt Beijing de importtarieven op Amerikaanse auto’s te verlagen en spreken Chinese en Amerikaanse functionarissen over een agenda voor de besprekingen.

    Ondertussen betaalt Canada de prijs, ook op economisch vlak. De provincie British Columbia heeft zondag een handelsmissie naar China afgezegd, uit vrees voor arrestatie van deelnemers. Afgaande op de arrestatie van Spavor en Kovrig een dag later, was dat misschien een wijs besluit.

    • Hanneke Chin-A-Fo